Zwolnienia lekarskie

Polacy wciąż oszukują. W ubiegłym roku ZUS wstrzymał zasiłki chorobowe na kwotę ponad 29 mln złotych. ZUS coraz częściej kontroluje zwolnienia lekarskie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podsumował właśnie wyniki kontroli zwolnień lekarskich prowadzonych od stycznia do września 2023 roku. Kwota obniżonych i cofniętych świadczeń po kontroli zwolnień wyniosła w całym kraju 129 mln 377 tys. zł. Przy tej okazji ZUS wskazał różne sposoby nadużywania zwolnień lekarskich na jakie natknął się w czasie kontroli.

Oprócz ujętych w umowie stosunku pracy zasiłków z ubezpieczenia społecznego czy wynagrodzenia, pracownikom przysługują również pozapłacowe świadczenia, które obejmują m.in. należności wynikające z użytkowania pojazdu niebędącego własnością pracownika, należności z tytułu delegacji pracowniczych, czy te związane z bezpieczeństwem i higieną pracy.

W całej Polsce, począwszy od 1 grudnia 2018 r., lekarze będą mogli wystawiać zwolnienia lekarskie tylko w formie elektronicznej (e-ZLA). Natomiast zwolnienia papierowe będą wykorzystywane jedynie w wyjątkowych sytuacjach, np. w razie awarii systemu. Od tego dnia przedsiębiorcy będą mogli założyć profil na PUE z dostępem do e-ZLA.

Od 1 lipca 2018 papierowe zwolnienia lekarskie całkowicie znikną z obiegu, zastąpione przez zwolnienia elektroniczne (e-ZLA). Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej argumentuje, że e-zwolnienia lekarskiej to duża wygoda i oszczędność czasu zarówno dla lekarzy, ubezpieczonych, jak i pracodawców.

Jeszcze tylko do 30 czerwca 2018 roku możliwe będzie wystawianie zwolnień lekarskich w formie papierowej. Po tej dacie nastąpi ostateczne przejście ze zwolnień papierowych na e-zwolnienia.

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, który przewiduje nową formę uwierzytelniania zaświadczeń lekarskich wystawianych w formie elektronicznej.

Za czas choroby pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia albo zasiłku chorobowego. Zwolnienie lekarskie służy jak najszybszemu powrotowi do zdrowia, w związku z tym nie należy wówczas podejmować żadnej pracy. Wykonywanie pracy podczas zwolnienia stanowi podstawę do odebrania zasiłku, jak również może uzasadniać zwolnienie dyscyplinarne pracownika.

Z 2 mln zwolnień lekarskich, które co miesiąc wpływają do ZUS-u, nawet 12 proc. jest wystawianych bezzasadnie. E-zwolnienia pomogą szybciej skontrolować zwolnienie. Szacuje się, że oszczędności z tytułu efektywniejszej kontroli sięgną 200 mln zł. Nowe przepisy mają obowiązek stosować płatnicy zatrudniający powyżej 5 osób. Mniejsi przedsiębiorcy są z tego zwolnieni do końca 2017 roku.

Kiedy lekarz wystawia pracownikowi zwolnienie lekarskie ZUS ZLA, jest to równoznaczne z oświadczeniem, że pracownik jest niezdolny do pracy przez tyle dni, ile zostało wskazane w zwolnieniu oraz że w ramach rekompensaty za wynagrodzenie za te dni otrzyma zasiłek chorobowy. Praca podczas zwolnienia lekarskiego jest sprzeczna z leczeniem czy rehabilitacją, które mają na celu odzyskanie zdolności do pracy. Jakie są jej konsekwencje na gruncie ZUS-u czy relacji z pracodawcą?

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że tylko w poniedziałek 11 stycznia wpłynęło ponad 500 elektronicznych zwolnień lekarskich (e-ZLA).

Od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. zaświadczenia lekarskie będą mogły być wystawiane przez lekarzy, zarówno w formie dokumentu elektronicznego (e-ZLA), jak również według zasad obowiązujących przed 1 stycznia 2016 r. na wydanych przez ZUS drukach ZUS ZLA. Od dnia 1 stycznia 2018 r. zaświadczenia lekarskie będą wystawiane wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego. Prezentujemy wyjaśnienia ZUS w tym zakresie kierowane do płatników.

Od 2016 r. lekarze będą mogli wystawiać nam zwolnienie lekarskie w formie elektronicznej. Takie e-zwolnienie zostanie przekazane automatycznie do ZUS, bez konieczności osobistego dostarczania, a także przechowywania kopii przez lekarza. Następnie ZUS przekaże elektronicznie zwolnienie pracodawcy, na jego profil informacyjny. Równolegle jednak do 2017 r. – na dotychczasowych zasadach – będą funkcjonowały papierowe zwolnienia, które będziemy musieli niezwłocznie dostarczyć swojemu pracodawcy lub ZUS. Od 2018 r. zwolnienia lekarskie będą wystawiane jedynie w formie elektronicznej - tylko w wyjątkowych wypadkach w formie wydruku z systemu elektronicznego.

Od początku 2016 r. tradycyjne zwolnienia lekarskie (L4) zostaną zastąpione przez zwolnienia elektroniczne (e-ZLA). Jeszcze jednak do dnia 31 grudnia 2017 r. lekarz będzie mógł wystawiać zwolnienia papierowe na dotychczasowych zasadach. Po tym terminie - od 1 stycznia 2018 r. - wystawiane będą wyłącznie zwolnienia elektroniczne.

Od stycznia 2016 roku możliwe będzie wystawianie zwolnień lekarskich w formie elektronicznej (e-ZLA). Te automatycznie będą wysyłane do ZUS, skąd trafią na profil płatnika na Platformie Usług Elektronicznych. To oznacza, że pacjenci nie będą musieli dostarczać pracodawcy tradycyjnego druku. Pracodawca zaś będzie mógł szybko skontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia.

Płatnicy składek mają obowiązek do 31 grudnia 2015 r. założenia profilu informacyjnego na PUE. Obowiązek ten wynika z wprowadzenia od 2016 r. e-zwolnień lekarskich. Podstawową korzyścią dla płatnika składek, który będzie miał profil na PUE, jest otrzymanie elektronicznej wiadomości o wystawieniu pracownikowi e-ZLA niezwłocznie po tym fakcie. Równocześnie samo zwolnienie (elektroniczny dokument) zostanie wysłane do skrzynki odbiorczej na profilu informacyjnym.

Od stycznia 2016 roku lekarze będą mogli wystawiać elektroniczne zwolnienia lekarskie, nazywane e-ZLA. Nie oznacza to jednak, że od tej daty znikną dotychczasowe zwolnienia papierowe. Te będzie można stosować do końca 2017 roku.

Przeziębiony Kowalski wkrótce nie będzie już musiał w trakcie choroby czy opieki np. nad chorym dzieckiem jeździć ze zwolnieniem do biura lub ZUS-u czy nawet prosić członka rodziny o podrzucenie zwolnienia w te miejsca. Lekarz wyśle je płatnikowi przez internet. Papierowy dokument możemy dostać natomiast podczas wizyty domowej (np. w sytuacji braku dostępu do internetu).

Od 1 stycznia 2016 r. lekarze będą mogli wystawiać e-zwolnienia. Płatnicy składek będą natomiast zobowiązani do założenia profilu informacyjnego płatnika w terminie do 31 grudnia 2015 r. Takie zmiany wprowadza nowelizacja ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Nieuzasadnione zwolnienia to dodatkowe koszty dla pracodawców, dlatego firmy coraz częściej korzystają z możliwości kontroli zwolnień lekarskich przez ZUS. Pomaga ona ustalić, czy pracownik nie wykonuje w tym czasie pracy zarobkowej lub nie przedłuża sobie w ten sposób urlopu. Kontroli może podlegać każde zwolnienie, niezależnie od wskazań lekarza. W I kwartale 2015 roku kwota cofniętych lub pomniejszonych przez ZUS świadczeń sięgnęła 53 mln zł.

Od 1 stycznia 2016 r. lekarze będą mogli wystawiać e-zwolnienia. Płatnicy składek będą natomiast zobowiązani do założenia profilu informacyjnego płatnika w terminie do 31 grudnia 2015 r. Takie zmiany wprowadza nowelizacja ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Sejmowa komisja zakończyła prace nad projektem dotyczącym urlopów dla ojców. Nowe rozwiązania przewidują, że gdy matka umrze lub porzuci dziecko, ojciec będzie miał prawo do urlopu macierzyńskiego.

Od 2015 roku tradycyjne papierowe zwolnienia lekarskie L4 zastąpią zwolnienia wystawiane w formie elektronicznej. Przy czym obok elektronicznych zwolnień, nadal (przez kolejne trzy lata) będą honorowane tradycyjne papierowe druki.