REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Rachunkowość organizacji non profit: Rezerwy oraz zobowiązania warunkowe

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Aleksander Zawadzki

REKLAMA

Wzór bilansu określony rozporządzeniem Ministra Finansów regulującym szczególne zasady rachunkowości organizacji nieprowadzących działalności gospodarczej przewiduje w pasywach w pozycji B.III ujawnienie rezerw na zobowiązania. Zasadne jest więc omówienie tej problematyki w aspekcie rachunkowości organizacji non profit.

Rezerwy jako instrument wynikający przede wszystkim z zasady ostrożności są niedoceniane i pomijane w sprawozdaniach finansowych. Szczególnie ma to miejsce w organizacjach typu non profit, gdyż ustawodawca zwalnia tego typu podmioty ze stosowania zasady ostrożności. Mówi o tym ust. 5 paragrafu 2 wspomnianego rozporządzenia. Zwolnienie to nie jest obligatoryjne i dotyczy, moim zdaniem, raczej metod wyceny składników aktywów i pasywów, a nie ujmowania w księgach rachunkowych i ujawniania w sprawozdaniu finansowym zdarzeń istotnych dla oceny sytuacji finansowej, majątkowej i osiągniętych przez organizację wyników.
Pojęcie rezerw w rachunkowości w praktyce ma znaczenie szersze niż to wynikające wprost z uregulowań prawnych. Wynika to z zaszłości historycznych, w których pojęcie rezerw stosowane było zarówno w stosunku do pasywów, jak i jako pozycja korygująca wartości aktywów. Schemat 1 porządkuje klasyfikację rezerw w ujęciu szerokim. Tematem niniejszego artykułu są klasyczne rezerwy na zobowiązania, gdyż ani rezerwy kapitałowe, ani rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego nie będą występowały w organizacjach nieprowadzących działalności gospodarczej.


Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

REKLAMA

Nowelizacja ustawy o rachunkowości z roku 2002 wprowadziła definicję rezerw i uściśliła ich regulacje. Ograniczone zostały możliwości wykorzystywania rezerw do kreowania obrazu sytuacji majątkowej i finansowej podmiotów. Niemniej ta pozycja sprawozdania obarczona jest sporą dozą subiektywizmu i dowolności ze względu na szacunkowy sposób ustalania wartości rezerw. Może to prowadzić do manipulowania wynikiem finansowym, gdyż rezerwy mają bezpośredni wpływ na koszty działania organizacji. Pojęciem pokrewnym rezerwom są zobowiązania warunkowe. W niniejszym opracowaniu postaramy się wyraźnie rozgraniczyć przesłanki ujmowania i ujawniania tych dwóch pojęć, co jest bardzo istotne ze względu na zupełnie odmienną kwalifikację w sprawozdaniu finansowym. W związku z faktem, że problematyka rezerw została w krajowym ustawodawstwie uregulowana w sposób niewystarczający, będziemy sięgali do uregulowań zawartych w Międzynarodowym Standardzie Rachunkowości nr 37 Rezerwy, zobowiązania i aktywa warunkowe.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Zbieżne definicje rezerw

Rezerwy zdefiniowane są w ustawie o rachunkowości (uor), jak też w MSR 37. Obydwie definicje są zbieżne. Przez rezerwy należy rozumieć zobowiązania, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne. Zobowiązanie zaś to wynikający z przeszłych zdarzeń obowiązek wykonania świadczeń o wiarygodnie określonej wartości, które spowodują wykorzystanie już posiadanych lub przyszłych aktywów jednostki. Wynika stąd, że rezerwa to wynikający z przeszłych zdarzeń obowiązek wykonania świadczeń, których kwota lub termin nie są pewne. Niepewność związana z kwotą lub terminem wprowadza do procesu decyzyjnego wspomniany już element subiektywizmu.
Uregulowania definicyjne związane z zobowiązaniami warunkowymi są już nieco odmienne w uor oraz MSR 37. Zgodnie z uor zobowiązanie warunkowe to obowiązek wykonania świadczeń, których powstanie jest uzależnione od zaistnienia określonych zdarzeń. MSR 37 szerzej definiuje to pojęcie, zwracając uwagę na dwie sytuacje, powodujące konieczność ujawnienia zobowiązania warunkowego. Pierwsza jest zbieżna z regulacjami uor i mówi o tym, że zobowiązanie warunkowe jest możliwym obowiązkiem, który powstaje na skutek zdarzeń przeszłych, których istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli jednostki gospodarczej. Druga z sytuacji określa, że zobowiązaniem warunkowym może być obecny obowiązek, który powstaje na skutek zdarzeń przeszłych, ale nie jest ujmowany w sprawozdaniu, ponieważ:
- nie jest prawdopodobne, aby konieczne było wydatkowanie środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne w celu wypełnienia obowiązku, lub
- kwoty obowiązku (zobowiązania) nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie.
Zestawienie przytoczonych definicji przedstawia tabela na str. 14.

Reasumując:

Rezerwę należy ująć w księgach rachunkowych, jeżeli:
- istnieje obecny obowiązek wynikający ze zdarzeń przeszłych,
- konieczność wydatkowania środków w przyszłości jest praktycznie pewna,
- jest możliwy wiarygodny szacunek kwoty rezerwy.

Zobowiązanie warunkowe ujawnia się w sprawozdaniu finansowym, jeżeli:
- istnieje możliwy obowiązek (przyszły),
- istnieje obecny obowiązek, ale są trudności z oszacowaniem wysokości przyszłego świadczenia z niego wynikającego lub
- prawdopodobieństwo wypływu środków jest znikome.

Ścieżka decyzyjna dotycząca ujmowania rezerwy lub ujawniania zobowiązania warunkowego przedstawiona została na schemacie 2.


Kliknij aby zobaczyć ilustrację.


Wycena rezerwy

Zgodnie z uor wyceny kwoty rezerwy dokonuje się w uzasadnionej, wiarygodnie oszacowanej wartości. W związku z tym, że określenie to jest mało precyzyjne, musimy sięgnąć do regulacji MSR. Paragraf 36 MSR 37 określa, że kwota, na którą tworzona jest rezerwa, powinna być najbardziej właściwym szacunkiem nakładów niezbędnych do wypełnienia obecnego obowiązku na dzień bilansowy.

UWAGA!
Wycena kwoty rezerwy uzależniona jest od charakteru zdarzenia, którego rezerwa ma dotyczyć. Najbardziej właściwym szacunkiem nakładów niezbędnych do wypełnienia obecnego obowiązku jest kwota, jaką - zgodnie z racjonalnymi przesłankami - jednostka gospodarcza zapłaciłaby w ramach wypełnienia obowiązku na dzień bilansowy lub do przeniesienia go na stronę trzecią na ten sam dzień.

Szacunki wyniku oraz skutku finansowego są dokonywane na drodze osądu kierownictwa jednostki gospodarczej, wspomaganego dotychczasowymi doświadczeniami dotyczącymi podobnych transakcji oraz - w niektórych przypadkach - raportami niezależnych ekspertów. Rozważane dowody obejmują wszelkie dodatkowe dowody powstałe w wyniku zdarzeń następujących po dniu bilansowym.
Do niepewności dotyczącej kwoty, na jaką należy utworzyć rezerwę, podchodzi się z wykorzystaniem różnych środków w zależności od okoliczności. W przypadkach, w których wyceniana rezerwa odnosi się do zbioru wielu pozycji, przy szacunkowym określaniu kwoty obowiązku (zobowiązania) uwzględnia się wszystkie możliwe wyniki oraz odpowiadające im prawdopodobieństwa. Nazwa tej statystycznej metody dokonywania szacunku brzmi „wartość oczekiwana”. Przy takim stanie rzeczy rezerwa będzie różna w zależności od tego, czy prawdopodobieństwo wystąpienia straty o danej kwocie będzie równe 60% czy 90%. Jeśli istnieje ciągły rozkład możliwych wyników i każdy punkt w tym rozkładzie jest równie prawdopodobny, stosuje się środkowy punkt rozkładu.
Jeśli wycenia się pojedynczy obowiązek, wynik najbardziej prawdopodobny może stanowić najbardziej właściwy szacunek zobowiązania. Jednak również w takim przypadku jednostka gospodarcza analizuje inne możliwe wyniki. Jeśli inne możliwe wyniki są w większości wyższe lub w większości niższe od wyniku najbardziej prawdopodobnego, najbardziej właściwy szacunek może stanowić wynik wyższy lub niższy.


Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

„Zobowiązania warunkowe”, czyli nieujmowane w sprawozdaniu


Rozróżnienia rezerw i zobowiązań warunkowych dokonano już w części omawiającej definicje. W praktyce wszystkie rezerwy są warunkowe, ponieważ charakteryzujące je terminy lub kwoty są niepewne. W MSR 37 określenie „warunkowy” używane jest jednak w odniesieniu do zobowiązań, które nie są ujmowane w bilansie, ponieważ ich istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli jednostki gospodarczej. Ponadto określenie „zobowiązanie warunkowe” jest stosowane wobec zobowiązań, które nie spełniają kryteriów ujmowania w sprawozdaniu.
Rezerwy są ujmowane w księgach rachunkowych odrębnie w stosunku do zobowiązań na koncie Rezerwy. W zależności od charakteru rezerwy obciąża ona:
- koszty finansowe, jeżeli obowiązek dotyczy operacji finansowych,
- pozostałe koszty operacyjne - w pozostałych przypadkach.

Ujawnienie rezerwy następuje w pasywach w pozycji B.III. Rezerwy, zgodnie z wzorem określonym cytowanym już rozporządzeniem.
Zobowiązania warunkowe mogą być ujmowane jedynie w ewidencji pozabilansowej oraz ujawniane w informacji dodatkowej. Ustęp 6 paragrafu 3 cytowanego rozporządzenia określa, że w informacji dodatkowej między innymi ujawnia się dane dotyczące udzielonych gwarancji, poręczeń i innych zobowiązań związanych z działalnością statutową.
Poniżej przedstawiamy dwa przykłady obrazujące ujmowanie rezerwy oraz ujawnienie zobowiązania warunkowego.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Reasumując:
- Rezerwy są ujmowane w księgach rachunkowych odrębnie w stosunku do zobowiązań na koncie „Rezerwy”.
- Zobowiązania warunkowe mogą być ujmowane jedynie w ewidencji pozabilansowej oraz ujawniane w informacji dodatkowej.

- Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) [International Accounting Standards Committee Foundation], przekł. Stowarzyszenia Księgowych w Polsce, Warszawa 2004. Tom II.
- Krajowy Standard Rachunkowości Rezerwy, zobowiązania i aktywa warunkowe jest w fazie projektu.

PODSTAWY PRAWNE:
- ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119
- rozporządzenie Ministra Finansów z 15 listopada 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej - Dz.U. Nr 137, poz. 1539; ost.zm. Dz.U. z 2003 r. Nr 11, poz. 117

DR ALEKSANDER ZAWADZKI
 
Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Podatek od prezentów komunijnych - kiedy trzeba zapłacić. Są 3 limity kwotowe

Mamy maj, a więc i sezon komunijny – czas uroczystości, rodzinnych spotkań i… (często bardzo drogich) prezentów. Ale czy wręczone dzieciom upominki mogą wiązać się z obowiązkiem podatkowym? Wyjaśniamy, kiedy komunijny prezent staje się darowizną, którą trzeba zgłosić fiskusowi.

Webinar: KSeF – na co warto przygotować firmę? + certyfikat gwarantowany

Ekspert wyjaśni, jak przygotować firmę na nadchodzący obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur i oraz na co zwrócić uwagę, aby proces przejścia na nowy system fakturowania przebiegł sprawnie i bez zbędnych trudności. Każdy z uczestników webinaru otrzyma certyfikat, dostęp do retransmisji oraz materiały dodatkowe.

Obowiązku stosowania KSeF można uniknąć. Jest kilka sposobów. Jednym jest uzyskanie statusu podatnika zagranicznego działającego w Polsce wyłącznie na podstawie rejestracji

Obowiązkowy model Krajowego Systemu e-Faktur nie będzie obowiązywał zagraniczne firmy działające jako podatnicy VAT na polskim rynku wyłącznie na podstawie rejestracji. Profesor Witold Modzelewski pyta dlaczego wprowadza się taki przywilej dla zagranicznych konkurentów polskich firm. Wskazuje ponadto kilka innych legalnych sposobów uniknięcia obowiązkowego KSeF, wynikających z projektu nowych przepisów.

Naliczanie odsetek za zwłokę a czas trwania kontroli podatkowej, celno-skarbowej lub postępowania podatkowego – zmiany w Ordynacji podatkowej jeszcze w 2025 r.

Ministerstwo Finansów przygotowało projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej, która ma m.in. na celu zmobilizowanie organów podatkowych do zakończenia kontroli podatkowej i kontroli celno-skarbowej w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia jej wszczęcia. Jeżeli to się nie stanie, to nie będzie można podatnikowi naliczyć odsetek od zaległości podatkowych (odsetek za zwłokę) stwierdzonych w toku kontroli.

REKLAMA

Zarządzanie finansami i procesami finansowo-księgowymi w rosnącym przedsiębiorstwie

W dzisiejszej gospodarce efektywne zarządzanie finansami i procesami finansowymi stanowi kluczowy czynnik sukcesu dla rozwijających się przedsiębiorstw. Praktyka biznesowa pokazuje, że sam wzrost obrotów nie zawsze przekłada się na poprawę kondycji finansowej firmy. Nieumiejętnie zarządzany rozwój może prowadzić do paradoksalnej sytuacji, w której zwiększającym się przychodom towarzyszą spadająca rentowność i problemy z płynnością finansową.

Rozliczenie składki zdrowotnej w 2025 roku. Księgowa wyjaśnia jak to zrobić

Termin złożenia w ZUS deklaracji zawierającej rozliczenie wpłaconych składek zdrowotnych za 2024 rok upływa 20 maja 2025 r. Obowiązek ten dotyczy większości przedsiębiorców prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Jedynie ci rozliczający się na karcie podatkowej są z niego zwolnieni. W pozostałych przypadkach wysokość należnych składek wylicza się na podstawie przychodów bądź dochodów osiągniętych w poprzednim roku. Na co zwrócić uwagę przygotowując roczne rozliczenie składek? Wyjaśnia to Paulina Chwil, Księgowa Prowadząca oraz Ekspert ds. ZUS i Prawa Pracy w CashDirector S.A.

Trump 2.0. Rewolucja chorego rozsądku. Prof. Kołodko recenzuje politykę (nie tylko gospodarczą) obecnego prezydenta USA

W kwietniu 2025 r. nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN ukazała się najnowsza książka prof. Grzegorza W. Kołodki zatytułowana „Trump 2.0. Rewolucja chorego rozsądku”. Grzegorz W. Kołodko, wybitny ekonomista i były wicepremier, w swoim bezkompromisowym stylu analizuje trumponomikę i trumpizm, populizm, nowy nacjonalizm, publiczne kłamstwa i brutalną grę interesów. Profesor poświęca szczególną uwagę kwestiom manipulacji opinią publiczną, polityce sojuszy, a także wpływowi wojny w Ukrainie na kształt geopolityki. Zastanawia się również, jakie zagrożenia dla NATO i Unii Europejskiej niesie ze sobą „America First” – i co to wszystko oznacza dla współczesnego świata.

Zmiany w rachunkowości w 2025 r. Sprawozdawczość ESG przesunięta o 2 lata

Minister Finansów przygotował 5 maja 2025 r. projekt nowelizacji ustawy wdrażającej dyrektywę CRSD do ustawy o rachunkowości, a także ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw. Ta nowelizacja ma na celu wdrożenie unijnej dyrektywy 2025/794, przesuwającej wdrożenie obowiązku sprawozdawczości ESG o 2 lata.

REKLAMA

Większość podatników VAT może uniknąć w 2026 r. obowiązku wystawiania faktur ustrukturyzowanych w KSeF. Prof. Modzelewski wyjaśnia jak to możliwe

Zdaniem profesora Witolda Modzelewskiego, gdyby uchwalono projekt przepisów wprowadzających obowiązkowy KSeF w przedłożonym niedawno kształcie, to większość podatników VAT nie będzie musiała wystawiać faktur ustrukturyzowanych w 2026 r.

Stopy procentowe NBP 2025: w maju obniżka o 0,5 pkt proc.

Rada Polityki Pieniężnej na posiedzeniu w dniach 6-7 maja 2025 r. postanowiła obniżyć wszystkie stopy procentowe NBP o 0,5 punktu procentowego. Stopa referencyjna wynosi od 8 maja 2025 r. 5,25 proc. - poinformował w komunikacie Narodowy Bank Polski. Decyzja RPP była zgodna z oczekiwaniami większości analityków finansowych i ekonomistów. Stopy NBP zmieniły się pierwszy raz od 3 października 2023 r.

REKLAMA