Czym jest należyta staranność w podatku u źródła (WHT)?

Należyta staranność w podatku u źródła - czym jest

Jak wskazuje WSA we Wrocławiu, w judykaturze przyjmuje się, że pod pojęciem „zachowania należytej staranności” rozumieć należy sposób postępowania odpowiadający wymaganiom zawartym w obiektywnym wzorcu postępowania, który jest tworzony na tle danego stosunku (sygn. akt I SA/Wr 977/19).

Próbę zdefiniowania tego terminu podjęło także Ministerstwo Finansów, które w projekcie objaśnień podatkowych w sprawie zasad poboru podatku u źródła z dnia 19 czerwca 2019 r. (dalej: Projekt objaśnień WHT) wskazuje, że dochowując należytej staranności przy wypłacie należności z zastosowaniem preferencji (zwolnienia, niższe stawki), należy podejmować działania istotne z punktu widzenia zastosowania danej preferencji podatkowej w konkretnym przypadku. W szczególności, działania te mogą polegać na weryfikacji zgodności otrzymanych dokumentów ze stanem faktycznym, weryfikacji rezydencji podatkowej odbiorcy należności oraz weryfikacji statusu kontrahenta jako podatnika.

O dochowaniu należytej staranności można zatem mówić w sytuacji, gdy płatnik podejmie działania, które podjąłby każdy inny rozsądnie działający podmiot, a ich celem jest ustalenie, czy podatnik podatku u źródła rzeczywiście spełnia warunki do zastosowania wobec niego konkretnej preferencji podatkowej.

Kwestię „dochowania należytej staranności” komplikuje fakt, że brak jest obiektywnego wzorca zachowania, na którym może oprzeć się płatnik podatku u źródła, który zamierza skorzystać z danej preferencji podatkowej. Z drugiej strony, organy podatkowe oceniające, czy działania płatnika nosiły znamiona dochowania należytej staranności, mają w zasadzie dowolność w ustalaniu wzorca zachowania „rozsądnego płatnika” w każdej z badanych spraw. W szczególności, mogą one pominąć fakt, że płatnicy mają ograniczoną możliwość weryfikacji wymaganych informacji i nie stoi za nimi rozbudowany aparat skarbowy mający dostęp do wiedzy niedostępnej przeciętnemu płatnikowi.

Skutkiem takiego stanu rzeczy jest sytuacja, w której organy podatkowe mogą w sposób dość arbitralny zarzucić płatnikowi, że podjęte przez niego działania były niewystarczające, wyznaczając mu nieproporcjonalnie wysokie standardy, które taki płatnik powinien spełnić. Może to prowadzić do sporów z organami podatkowymi.

Należyta staranność – praktyczne problemy

Problemy nie kończą się jednak na różnicach interpretacyjnych w zakresie definiowania terminu „dochowanie należytej staranności”. Zmiany w tej materii przynoszą przepisy zakładane w ramach projektu „Polski Ład”.
Kwestie dotyczące należytej staranności zapewne jeszcze przez długi czas będą przedmiotem dyskusji i sporów. Być może pomocne w zakresie ustalenia szczegółowego zakresu tego obowiązku okażą się ostatecznie objaśnienia podatkowe w sprawie zasad poboru podatku u źródła, na które czekamy już ponad dwa lata. Zastosowanie się do takich objaśnień będzie bowiem dawało podatnikom ochronę.

Izabela Ścierska-Kulma, doradca podatkowy, Director w ENODO Advisors. Specjalizuje się w bieżącym doradztwie podatkowym, szczególnie w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. Jest autorką artykułów i publikacji, a także prelegentką na szkoleniach i konferencjach o tematyce podatkowej.

Jarosław Józefowski, radca prawny, Senior Associate w Enodo Advisors. Specjalizuje się w zagadnieniach związanych z CIT, szczególnie z opodatkowaniem międzynarodowym. Posiada doświadczenie w projektach realizowanych m.in. dla podmiotów z branży energetycznej, farmaceutycznej oraz finansowej.

Arkady Zadrożny, aplikant radcowski, Senior Analyst w Enodo Advisors. Posiada kilkuletnie doświadczenie w udzielaniu pomocy prawnej na rzecz przedsiębiorstw rożnej wielkości, zarówno posiadającym status mikro jak również dużego przedsiębiorstwa. Specjalizuje się w prowadzeniu postępowań administracyjnych i sądowo-administracyjnych, w szczególności postępowań podatkowych.

Więcej na ten temat należytej staranności powiedzą eksperci Enodo Advisors w trakcie bezpłatnego webinarium pt. „Podatek u źródła (WHT) – przygotuj się na ważne zmiany 2022!”, które odbędzie się 18 listopada 2021 r. o godz. 10:00.