Czy nieodpłatne pełnienie funkcji przez członka zarządu i zarazem wspólnika spółki z o.o. jest dla spółki przychodem?

Wiele lat obowiązywania ustawy o CIT pomogło jednak ustalić znaczenie pojęcia „nieodpłatne świadczenie” w orzecznictwie i interpretacjach podatkowych.

Cechą świadczenia nieodpłatnego jest to, aby otrzymujący takie świadczenie nie był zobowiązany do wykonania jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego.

Świadczenie uzyskane przez podatnika w sytuacji, gdy spełniający świadczenie uzyskuje albo ma uzyskać w przyszłości wzajemnie jakieś inne przysporzenie majątkowe, nie ma charakteru nieodpłatnego.

Warto zaznaczyć, że przepisy prawa handlowego nie łączą wykonywania funkcji członka zarządu z wynagrodzeniem, a więc prawnie dopuszczalne jest pełnienie funkcji członka zarządu bez wynagrodzenia.

Co to jest nieodpłatne świadczenie i jak określić jego wartość

W konsekwencji członek zarządu spółki, który jest również wspólnikiem tej spółki może wykonywać swoje funkcje w spółce nieodpłatnie.

Wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników.

Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, zysk przypadający wspólnikom dzieli się w stosunku do udziałów. Ponadto, na wspólnikach mogą ciążyć świadczenia na rzecz spółki wynikające z umowy, np. obowiązek wniesienia wkładu na kapitał zakładowy spółki, obowiązek wnoszenia dopłat.

W sytuacji, gdy wspólnik wykonuje obowiązki członka zarządu i swoje funkcje pełni nieodpłatnie, spółka nie uzyskuje przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia. Wspólnicy mogą bowiem uzyskać od spółki przysporzenia majątkowe w postaci prawa do dywidendy, możliwości osiągnięcia przychodu z odpłatnego zbycia udziałów w spółce lub z umorzenia udziałów, prawo do części majątku spółki, który pozostanie po zaspokojeniu wierzycieli w razie likwidacji spółki.

Oznacza to, iż zarządzanie spółką, nawet jeżeli następuje bez wynagrodzenia, może przynieść wspólnikowi wymierne korzyści ekonomiczne. Wspólnik jest zainteresowany osiąganiem zysku przez spółkę i zwiększaniem wartości jej majątku, gdyż prawo do udziału w zyskach spółki stanowi u niego źródło przychodów.

Czy spółka wypłacając dywidendę rzeczową osiąga przychód?

W takim przypadku wystąpi zatem świadczenie drugostronne, wykluczające tym samym nieodpłatność świadczenia pracy z tytułu członka zarządu.

W przypadku nieodpłatnego wykonywania przez wspólnika funkcji w zarządzie spółki nie istnieje ryzyko uznania wykonywanych czynności za nieodpłatne świadczenie.

Podobnie interpretuje to zagadnienie fiskus, czego przykładami są:
- interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 15 grudnia 2009 r., nr ILPB3/423-836/09-2/AO,
- interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 10 lutego 2010 r., nr ILPB3/423-1061/09-2/KS.

Podstawa prawna:
- art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych,
- art. 191, art. 201 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.