Ulga na robotyzację – realna, ale terminowa korzyść

Ulga na robotyzację. Istota bezsporna, sporna i wątpliwa

To co w sposób dość jasny wynika z przepisów o omawianej uldze, to możliwość odliczenia od podstawy opodatkowania 50% kosztów uzyskania przychodów poniesionych w roku podatkowym na robotyzację. Ustawa wymienia następujące wydatki:

1) koszty nabycia fabrycznie nowych:

- robotów przemysłowych,

- maszyn i urządzeń peryferyjnych do robotów przemysłowych funkcjonalnie z nimi związanych,

- maszyn, urządzeń oraz innych rzeczy, funkcjonalnie związanych z robotami przemysłowymi, służących zapewnieniu ergonomii oraz bezpieczeństwa pracy w odniesieniu do stanowisk pracy, gdzie zachodzi interakcja człowieka z robotem przemysłowym, w szczególności czujników, sterowników, przekaźników, zamków bezpieczeństwa, barier fizycznych (ogrodzenia, osłony) czy optoelektronicznych urządzeń ochronnych (kurtyny świetlne, skanery obszarowe),

- maszyn, urządzeń lub systemów służących do zdalnego zarządzania, diagnozowania, monitorowania lub serwisowania robotów przemysłowych, w szczególności czujników i kamer,

- urządzeń do interakcji pomiędzy człowiekiem a maszyną do robotów przemysłowych;

2) koszty nabycia wartości niematerialnych i prawnych niezbędnych do poprawnego uruchomienia i przyjęcia do używania robotów przemysłowych oraz innych środków trwałych wymienionych w pkt 1;

3) koszty nabycia usług szkoleniowych dotyczących robotów przemysłowych oraz innych środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, o których mowa w pkt 1 i 2;

4) opłaty, o których mowa w art. 17b ust. 1, ustalone w umowie leasingu, o którym mowa w art. 17f, dotyczącej robotów przemysłowych oraz innych środków trwałych wymienionych w pkt 1, jeżeli po upływie podstawowego okresu umowy leasingu finansujący przenosi na korzystającego własność tych środków trwałych.

Tyle jeżeli chodzi o treść przepisu, która już jednak po pierwsze wzbudziła spory w doktrynie, a po pół roku obowiązywania doczekała się również już negatywnego stanowiska fiskusa w zakresie zaliczenia do ww. wydatków pewnych, dość istotnych kosztów.

Co można zaliczyć do kosztów robotyzacji? Istota sporna

I zaczynając od tego wątku, jak czytamy w interpretacji indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 1 lipca 2022 r., znak: 0111-KDIB1-2.4010.9.2022.1.AW, podatnik dokonujący zakupu robota przemysłowego nie może do przedmiotowych wydatków zaliczyć systemów informatycznych do zarządzania i planowania procesem produkcyjnym, a jedynie koszty szkoleń. Taką wykładnię przepisy należy uznać za niezgodną z przepisami. Skoro bowiem można zaliczyć do ulgi koszty nabycia wartości niematerialnych i prawnych niezbędnych do poprawnego uruchomienia i przyjęcia do używania robotów przemysłowych, to ciężko zgodzić się, że nie są to programy komputerowe. Licencje bowiem niewątpliwie zaliczają się do wartości niematerialnych i prawnych.

Jednakże Dyrektor KIS uważa, że oprogramowanie do  zarządzania i planowania procesem produkcyjnym ma „służyć zarządzaniu procesami produkcyjnymi oraz planowaniu procesów produkcyjnych, a nie uruchomieniu i przyjęciu do używania robota przemysłowego oraz pozostałych maszyn i urządzeń peryferyjnych, o których mowa w przepisie art. 38eb ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.p.”, czyli po prostu Organ uważa, że te programy dotyczą innego etapu używania robota przemysłowego niż objęty zakresem przepisu. Tak wykładni oczywiście może być mocno dyskusyjna, gdyż powstaje pytanie, czy oprogramowanie do bieżącego używania, nie powinno być zaliczone do oprogramowania mające na celu „przyjęcia do używania” tego robota? Pozostaje mieć nadzieję, że adresat tej interpretacji zaskarży ją do sądu, co niezależnie od linii przyjętej przez WSA i NSA, da przynajmniej odpowiedź na tę wątpliwość.

Terminy ponoszenia kosztów robotyzacji. Co ze środkami trwałymi kupionymi przed 2022 rokiem i nadal amortyzowanymi? Istota wątpliwa

Ulga na robotyzacje ma zastosowanie do kosztów uzyskania przychodów poniesionych na robotyzację od początku roku podatkowego, który rozpoczął się w 2022 r., do końca roku podatkowego, który rozpocznie się w 2026 r. Taka redakcja przepisu budzi wątpliwości w odniesieniu do amortyzacji środków trwałych, szczególnie zakupionych przed 2022 r., ale dalej amortyzowanych. Wątpliwość jest tym bardziej słuszna, iż przepis o uldze mówi wprost o kosztach uzyskania przychodu, a milczy o amortyzacji. Z drugiej strony biorąc pod uwagę charakter samych robotów przemysłowych, duża część z nich będzie stanowić środki trwałe. Wyłączenie ich z ulgi byłoby zatem nieuzasadnione.

Możliwe są zatem trzy interpretacje:

1) brak możliwości zaliczenie do ulgi odpisów amortyzacyjnych,

2) objęcie ulgą wyłącznie amortyzacji odnoszącej się do wydatków literalnie poniesionych w latach 2022-2026,

3) objęcie ulgą odpisów amortyzacyjnych dokonywanych w latach 2022-2026, nawet jeżeli środek trwały został nabyty wcześniej - a zatem i wydatek został poniesiony wcześniej.

Zdaniem autora najbardziej prawidłowy jest pogląd trzeci, chociaż z uwagami.

Przepis ust. 5art. 38be ustawy o CIT wprost wyłącza bowiem koszty poniesione poza wskazanym okresem, a nie można utożsamiać  wydatku z kosztem uzyskania przychodu w przypadku odpisów amortyzacyjnych. Przepis art. 15 ust. 6  ustawy o CIT z kolei wprost wskazuje, że kosztem uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane zgodnie z art. 16a-16m. Tak bardzo korzystna wykładnia może zostać jednak podważona z uwagi na poniesienie wydatku na nabycie przed wejściem w życie przepisu przewidującego ulgę, a co więcej w odniesieniu do kosztów poniesionych przed tą datą i przed wskazywanym zakresem czasowym. Zupełnie nietrafny jest natomiast pogląd pierwszy, co wynika z ust. 6 artykułu 38be ustawy o CIT. Wskazuje on bowiem na konieczność zwiększenia podstawy opodatkowania o kwotę uprzednio wykorzystanej ulgi w przypadku zbycia środków trwałych przed końcem okresu ich amortyzacji lub przed końcem podstawowego okresu leasingu finansowego.

Ulga na robotyzację - wnioski

To na co należy zwrócić uwagę w ostatniej kolejności to szeroka definicja robota przemysłowego i urządzeń przynależnych. Nie cytując jej w tym miejscu definicji tych pojęć należy zwrócić uwagę, iż jest ona bardzo szeroka a samo określenie robot przemysłowy jest nieco mylące, bo praktycznie najprawdopodobniej większość zakładów produkcyjnych używa maszyn, które mieszczą się w tym pojęciu. Ponadto ulgą można objąć zakup maszyn, urządzeń oraz innych rzeczy, funkcjonalnie związanych z robotami przemysłowymi, służących zapewnieniu ergonomii oraz bezpieczeństwa pracy w odniesieniu do stanowisk pracy, gdzie zachodzi interakcja człowieka z robotem przemysłowym, nie tylko wymienionych wprost w przepisie, co wyraża się w użyciu słowa „w szczególności”.
Podsumowując zatem: ulga na robotyzację objąć może bardzo dużo potencjalnych zakupów, a jako że jest czasowa, to przedsiębiorcy nie powinni zwlekać w korzystaniu z niej.

Dor.pod.,r.pr. Mirosław Siwiński, partner w Advicero Nexia