Akcjonariusz spółki komandytowo-akcyjnej ma płacić zaliczkę na PIT lub CIT

Inwestor w oba typach spółek nazywany jest akcjonariuszem, ale spółka akcyjna jest spółką kapitałową posiadającą osobowość prawną i będącą podatnikiem podatku dochodowego CIT.

Natomiast spółka komandytowo-akcyjna spółką osobową nie posiadającą osobowości prawnej i nie będącej podatnikiem podatku dochodowego.

W spółkach osobowych podatnikiem podatku dochodowego jest wspólnik. I taka jest też sytuacja akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej. Oznacza to np. obowiązek płacenia co miesiąc lub co kwartał zaliczek na podatek dochodowy PIT lub CIT od zysków spółki komandytowo-akcyjnej. I to pomimo to, że akcjonariusz może nie mieć informacji niezbędnych do wyliczenia wysokości zaliczki, bo to nie on prowadzi księgowość spółki komandytowo-akcyjnej.

Taka właśnie dominuje obecnie interpretacja przepisów wśród organów podatkowych. Co więcej popierają ją często sądy, a każdy wyrok w tej sprawie jest pewną loterią. Przykładowo 19 sierpnia 2009 r. WSA w Gliwicach (sygnatura I SA/Gl 265/09) wydał wyrok niekorzystny dla akcjonariuszy – sąd poparł organy podatkowe w ich interpretacji przepisów. Warto jednak pamiętać, że sprawa jest tak kontrowersyjna, że pomimo tego wyroku, wciąż nie jest jasne jaką sądy administracyjne ostatecznie zajmą stanowisko w tej sprawie. 

Interpretacja MF – akcjonariusz ma płacić zaliczki w trakcie roku

Sprawa oceniana 19 sierpnia 2009 r. przez WSA w Gliwicach (sygnatura I SA/Gl 265/09) rozpoczęła się od zadania organom podatkowym przez akcjonariusza pytania – „Czy w związku z posiadaniem statusu akcjonariusza w spółce komandytowo-akcyjnej, przychód (dochód) po jego stronie powstanie w dacie wypłaty dywidendy, tj. po podjęciu przez walne zgromadzenie uchwały o podziale zysku (lub gdy statut spółki tak stanowi w innym dniu), czy też przychód z tego tytułu wystąpi po stronie akcjonariusza na analogicznych zasadach, jak w przypadku komplementariusza tj. zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych".

Podatnik uważał, że przychód u niego jako akcjonariusza powstaje dopiero w dacie podjęcia uchwały o podziale zysku. Podatnik powołał się na różny status prawny wspólników spółki komandytowo-akcyjnej i podobieństwo pozycji akcjonariusza tej spółki do akcjonariusza spółki akcyjnej, co wynikało jego zdaniem z analizy przepisów działu IV Kodeksu spółek handlowych.

Wskazał na prawo emitowania przez spółkę komandytowo-akcyjną zarówno akcji imiennych jak i akcji na okaziciela, a także na fakt, że akcje tej spółki mogą być przedmiotem publicznego obrotu. W sytuacji dużej zmienności składu akcjonariuszy niewykonalny jest obowiązek comiesięcznego ustalania dochodu przypadającego proporcjonalnie na każdego wspólnika celem odprowadzenia stosownych zaliczek na podatek dochodowy.

Podatnik wskazał też, że prawo do dywidendy mają wyłącznie akcjonariusze, którym przysługują akcje w dniu podjęcia uchwały o podziale zysku. Może się zdarzyć więc, że dywidendy nie otrzyma akcjonariusz, który opodatkował zaliczkowo dochód z akcji w trakcie roku, ale przed otrzymaniem dywidendy sprzedał akcje. Zapłacenie podatku nie ma w takiej sytuacji żadnego związku z prawem do skonsumowania zysków spółki. 

Na te argumenty MF w odpowiedzi stwierdziło, że zgodnie z art. 125 K.s.h, spółka komandytowo-akcyjna jest spółką osobową, mającą na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą. Spółka komandytowo-akcyjna nie posiada osobowości prawnej. Nie jest więc podatnikiem podatku dochodowego, a podatnikami są wszyscy wspólnicy tej spółki.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie ma zastosowania do spółek niemających osobowości prawnej. Z kolei art. 147 § 1 K.s.h. stanowi, że komplementariusz i akcjonariusz uczestniczą w zysku spółki proporcjonalnie do wniesionych wkładów, chyba że statut spółki stanowi inaczej.

Jeżeli akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej jest osoba prawną, to przychody z udziału w spółce komandytowo-akcyjnej podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w sposób określony w art. 5 updop. Zgodnie z tym przepisem dochody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego udziału.

W efekcie akcjonariusz jest zobowiązany wpłacać na rachunek urzędu skarbowego zaliczki miesięczne w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku podatkowego, a sumą zaliczek należnych za poprzednie miesiące.

Ustawodawca nie czyni żadnego wyjątku w zakresie opodatkowania dochodów akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej uzyskanych z udziału w tej spółce w stosunku do jego pozostałych dochodów, a także w stosunku do dochodów uzyskiwanych przez wspólników innych spółek osobowych. Dlatego akcjonariusz obliczając miesięczne zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych powinien uwzględniać część przychodów i kosztów spółki komandytowo-akcyjnej, przypadających m. in. na posiadane w trakcie roku obrachunkowego akcje, zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 updop.

Z kolei podstawę udokumentowania przychodu i dochodu stanowią księgi rachunkowe, do których prowadzenia zobowiązana jest spółka komandytowo-akcyjna na zasadach uregulowanych w ustawie o rachunkowości. Przychód wynikający z ksiąg stanowi podstawę do określenia wysokości dochodu, podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku z tytułu udziału w spółce osobowej dla każdego ze wspólników.

WSA stwierdził, że MF ma rację

19 sierpnia 2009 r. WSA w Gliwicach (sygnatura I SA/Gl 265/09) podobnie jak MF uznał, że punktem wyjścia do prawidłowej interpretacji przepisów jest stwierdzenie, że spółka komandytowo-akcyjna jest spółką osobową, a więc niemającą osobowości prawnej, natomiast podatnik, jako akcjonariusz wymienionej spółki, w taką osobowość jest wyposażona.

Przesądza to o poddaniu dochodów uzyskiwanych przez wspólnika spółki komandytowo-akcyjnej, będącego osobą prawną, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Art. 5 ust. 1 updop wskazuje, że przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego udziału. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że udziały wspólników w przychodach są równe.

W art. 5 ust. 2 updop ustawodawca postanowił, że zasady wyrażone w ust. 1 stosuje się odpowiednio do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, zwolnień i ulg podatkowych oraz obniżenia dochodu, podstawy opodatkowania lub podatku.

Art. 5 ust. 1 updop przesądza zatem, że osoby prawne (podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych), będące wspólnikami spółek niebędących osobami prawnymi (a więc również spółek komandytowo-akcyjnych) winny przychody z udziału w tychże spółkach niemających osobowości prawnej łączyć ze swoimi przychodami z innych tytułów. WSA nie miał żadnych wątpliwości, czy akcjonariusz spółki komandytowo-akcyjnej, jak wszyscy inni wspólnicy spółek osobowych, uzyskuje przychód z tej spółki, który łączy się z jego przychodem z innych źródeł, a następnie opodatkowuje na zasadach ogólnych.

Warto zwrócić uwagę, że WSA nie uznał za argument prawny niemożność wyliczania zaliczki przez akcjonariusza.
„Podnoszone w skardze argumenty, odwołujące się do praktycznych aspektów (trudności) comiesięcznego określania przychodów wspólników spółki komandytowo-akcyjnej, w tym zwłaszcza akcjonariuszy, ocenić należy po pierwsze - jako nietrafne, wobec obowiązku prowadzenia prawidłowych ksiąg rachunkowych przez spółkę, a po drugie - jako nie mogące w żaden sposób modyfikować bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa podatkowego.”