Polisa ubezpieczeniowa dla członka zarządu - czy to jest przychód z nieodpłatnych świadczeń

Na podstawie ustawy Kodeks cywilny ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek. Ubezpieczony może nie być imiennie wskazany w umowie, chyba że jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia (art. 808 § 1 Kodeksu cywilnego). Roszczenie o zapłatę składki przysługuje ubezpieczycielowi wyłącznie przeciwko ubezpieczającemu (…) (art. 808 § 2 Kc).

Na podstawie tego rodzaju umów członkowie zarządu uzyskają ochronę ubezpieczeniową, a ewentualne odszkodowanie wypłaci ubezpieczyciel. Osoby, na rzecz których spółka wykupuje ubezpieczenie osiągają korzyść finansową polegającą na tym, że nie są zobowiązane do zapłaty składki ubezpieczeniowej za własne ubezpieczenie, gdyż składkę tę pokrywa za nich spółka.

Dzięki takiemu działaniu u członków zarządu spółki dochodzi do przysporzenia w majątku, ponieważ inny podmiot ponosi za nich koszt finansowy ubezpieczenia, a tym samym nie muszą uszczuplać swojego majątku. Przychodem są nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów. Finansowanie tego typu ubezpieczeń przez spółkę oznacza uzyskanie przez ubezpieczonych korzyści finansowej, polegającej na zaoszczędzeniu własnych środków.

Wśród podatników wątpliwości budzi kwestia, czy z nieodpłatnym świadczeniem generującym przychód po stronie beneficjenta mamy również do czynienia w sytuacji, gdy umowa ubezpieczenia nie określa imiennie ubezpieczonego.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej jako ustawa o PIT), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody (…). Zgodnie z kolei z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodami (...) są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Polecamy: Komplet żółtych książek – Podatki 2017

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych (art. 12 ust. 1 ustawy o PIT). Z kolei za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się:

- przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych (art. 13 pkt 7 ustawy o PIT);

- przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7 (art. 13 pkt 9 ustawy o PIT).

Zgodnie z obecnie prezentowanym stanowiskiem organów podatkowych, o ile aktualny skład zarządu spółki  jest możliwy do ustalenia w dniu zapłaty składki ubezpieczeniowej, to objęcie ubezpieczeniem także potencjalnej grupy osób fizycznych, niemożliwej do identyfikowania na ten dzień, stanowi okoliczność uniemożliwiającą przypisanie przychodu z tego tytułu konkretnej osobie. Nie da się bowiem ustalić na dzień zapłaty składki danych osób, które będą pełnić ww. funkcje w przyszłości, a tym samym nie można ustalić danych przyszłych członków władz. Na dzień zapłaty składki nie można zatem jednoznacznie ustalić grona osób objętych ubezpieczeniem, a w konsekwencji w sposób skonkretyzowany wskazać wysokości przychodu przypadającego na jedną osobę.

Powyższe zdaniem organów oznacza, że zapłacona składka ubezpieczeniowa, z tytułu umowy ubezpieczenia członków zarządu nie będzie stanowić dla tych osób przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (podobne stanowisko wyrażono w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 22.01.2016 r., znak IPPB4/4511-1415/15-2/IM).

Należy jednak wskazać, iż jeżeli w przypadku określonej polisy istniałaby możliwość przyporządkowania wartości składek ubezpieczeniowych do danej, imiennie wskazanej osoby, wówczas przychód każdego członka zarządu powinien być powiększony o wymierną, jemu przypisaną kwotę składki od zakupionego ubezpieczenia.

Polecamy: PIT-y i ulgi podatkowe 2016

W takim przypadku opłacenie przez spółkę składki w części przypadającej na poszczególnych członków zarządu stanowiłoby u tych osób przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (por. wyrok WSA w Szczecinie z 26.10.2011 r., sygn. akt: I SA/Sz 549/11).

W zależności od stosunku łączącego określonego członka zarządu ze spółką byłby to przychód ze stosunku pracy (art. 12 ust. 1 ustawy o PIT) bądź z działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pkt 7 lub art. 13 pkt 9 ustawy o PIT).

Tomasz Pastuszka, Konsultant Podatkowy w ECDDP Sp. z o.o.