Jakie obowiązki ma właściciel ziemi rolnej? Wielu właścicieli gruntów nie zna wszystkich przepisów

• Ponad 1 ha ziemi oznacza gospodarstwo rolne. Takie są przepisy
• Obowiązek opłacania podatku rolnego, od gruntów ornych, łąk, pastwisk czy sadów
• Trzeba zgłaszać zmiany dotyczące gruntów
• Właściciel powinien dbać o zgodność danych w ewidencji gruntów
• Ziemia rolna podlega ochronie
• Sprzedaż ziemi rolnej też podlega ograniczeniom
• Za niedopełnienie obowiązków mogą grozić konsekwencje
• Wielu właścicieli dowiaduje się o obowiązkach dopiero po piśmie z urzędu

Ponad 1 ha ziemi oznacza gospodarstwo rolne. Takie są przepisy

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, „za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.”

A zatem gospodarstwem rolnym jest obszar gruntów o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, sklasyfikowanych jako użytki rolne. To bardzo ważne, ponieważ przekroczenie tego limitu może wpływać m.in. na:

• sposób naliczania podatku,
• obowiązki wobec KRUS,
• zasady sprzedaży ziemi,
• prawo pierwokupu KOWR,
• ograniczenia dotyczące obrotu nieruchomościami rolnymi.

Ponadto, wielu właścicieli działek odziedziczonych po rodzinie nie zdaje sobie sprawy, że nawet nieużytkowane grunty mogą formalnie stanowić gospodarstwo rolne. Wynika to z tego, że o statusie ziemi decyduje jej klasyfikacja w ewidencji gruntów, a nie faktyczny sposób użytkowania. W efekcie taka nieruchomość może podlegać obowiązkom podatkowym i administracyjnym mimo braku prowadzenia działalności rolniczej.

Obowiązek opłacania podatku rolnego, od gruntów ornych, łąk, pastwisk czy sadów

Jednym z podstawowych obowiązków właściciela ziemi rolnej jest opłacanie podatku rolnego, co jest szczegółowo określone przepisami wspomnianej już ustawy o podatku rolnym. Dotyczy to gruntów sklasyfikowanych w ewidencji jako użytki rolne, m.in. gruntów ornych, łąk, pastwisk czy sadów.

Podatnikami podatku rolnego - jak wynika z art. 3 ust. 1 ustawy o podatku rolnym - są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące m.in.:

• właścicielami gruntów,
• posiadaczami samoistnymi gruntów,
• użytkownikami wieczystymi gruntów,
• dzierżawcy.

„Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku” - wskazuje art. 6a ust. 1 ustawy. Podatek rolny jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminach do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. A w przypadku gdy właściciel nie opłaci należności w terminie, gmina może naliczyć odsetki, a następnie wszcząć postępowanie egzekucyjne.

Trzeba zgłaszać zmiany dotyczące gruntów

Właściciel ziemi rolnej ma obowiązek zgłaszania zmian mających wpływ na opodatkowanie oraz dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. Wynika to w szczególności z art. 6a ustawy o podatku rolnym. W praktyce obowiązek ten dotyczy przede wszystkim takich sytuacji jak zakup lub sprzedaż działki, zmiana sposobu użytkowania ziemi, podział nieruchomości, zmiana powierzchni gruntów, czy przekształcenie części działki na inny sposób użytkowania.

Przepisy ustawy o podatku rolnym nakładają obowiązek składania informacji oraz deklaracji podatkowych do właściwego organu podatkowego, którym jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). W przypadku osób fizycznych chodzi o tzw. informację o gruntach, natomiast w przypadku podmiotów gospodarczych o deklarację podatkową. Brak zgłoszenia zmian może prowadzić do powstania zaległości podatkowych, błędnego wymiaru podatku, a w konsekwencji konieczności późniejszej korekty rozliczeń wraz z naliczeniem odsetek.

Właściciel powinien dbać o zgodność danych w ewidencji gruntów

Znaczenie mają również dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków. To właśnie one decydują m.in. o rodzaju opodatkowania nieruchomości. Jeżeli grunt jest oznaczony jako użytek rolny, co do zasady podlega podatkowi rolnemu.

W praktyce problemy pojawiają się np. wtedy, gdy:

• część działki została zabudowana,
• grunt faktycznie nie jest już użytkowany rolniczo,
• doszło do zmiany klasyfikacji gruntu,
• dane w ewidencji nie odpowiadają stanowi faktycznemu.

Błędne informacje mogą wpływać nie tylko na wysokość podatku, ale również na możliwość sprzedaży albo zabudowy nieruchomości.

Ziemia rolna podlega ochronie

Właściciel gruntów rolnych musi również pamiętać o przepisach dotyczących ochrony gruntów rolnych i leśnych. Ustawa z 3 lutego 1995 r. przewiduje ochronę gruntów rolnych przed degradacją i niewłaściwym wykorzystaniem.

W praktyce oznacza to m.in., że:

• nie zawsze można dowolnie zmienić przeznaczenie ziemi,
• część inwestycji wymaga wyłączenia gruntów z produkcji rolnej,
• zaniedbanie działki może prowadzić do sporów administracyjnych,
• wycinka drzew i krzewów może podlegać ograniczeniom.

Właściciele często zakładają, że skoro działka jest prywatna, można dowolnie nią dysponować. Tymczasem ziemia rolna podlega znacznie dalej idącym regulacjom niż zwykłe działki budowlane.

Sprzedaż ziemi rolnej też podlega ograniczeniom

Dodatkowe obowiązki wynikają z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. W wielu przypadkach nabywca nieruchomości rolnej musi prowadzić gospodarstwo przez co najmniej 5 lat od zakupu i nie może swobodnie sprzedać ani oddać ziemi innym osobom bez zgody KOWR.

Przepisy te dotyczą przede wszystkim większych nieruchomości rolnych i mają ograniczać spekulacyjny obrót ziemią.

Za niedopełnienie obowiązków mogą grozić konsekwencje

Konsekwencje zależą od rodzaju naruszenia przepisów. W praktyce właściciel ziemi rolnej może spotkać się z:

• odsetkami podatkowymi,
• egzekucją administracyjną,
• karami finansowymi,
• problemami przy sprzedaży nieruchomości,
• koniecznością uregulowania zaległych formalności.

Problemy pojawiają się szczególnie często wtedy, gdy właściciel przez lata nie interesował się odziedziczoną ziemią albo zakładał, że nieużytkowana działka nie rodzi żadnych obowiązków.

Wielu właścicieli dowiaduje się o obowiązkach dopiero po piśmie z urzędu

W internecie regularnie pojawiają się pytania osób, które odziedziczyły albo kupiły działkę rolną i dopiero po czasie odkrywają związane z nią ograniczenia. Użytkownicy zwracają uwagę m.in. na problemy z odrolnieniem gruntów, obowiązki podatkowe czy ograniczenia dotyczące zabudowy.

Dlatego przed zakupem albo sprzedażą ziemi rolnej warto sprawdzić:

• klasyfikację gruntów,
• wpisy w ewidencji,
• miejscowy plan zagospodarowania,
• powierzchnię gospodarstwa,
• oraz aktualne obowiązki podatkowe i administracyjne.