Kiedy środki z bezzwrotnej pomocy zagranicznej są wolne od PIT

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT dochody uzyskiwane ze środków z bezzwrotnej pomocy zagranicznej podlegają zwolnieniu od tego podatku.

W praktyce, niejednokrotnie mamy do czynienia z sytuacją, kiedy środki pomocowe nie są przekazywane bezpośrednio z funduszy zagranicznych na rzecz beneficjenta, ale podlegają procedurze prefinansowania.

O prefinansowaniu mówimy w sytuacji, gdy środki pomocowe są wstępnie finansowane z funduszy własnych instytucji krajowej lub z budżetu państwa, a dopiero potem refinansująca instytucja lub budżet odzyskuje wydatkowane kwoty ze funduszy pomocy zagranicznej.

Sposób finansowania środków pochodzących z bezzwrotnej pomocy zagranicznej nie ma znaczenia prawnego. Dlatego też prefinansowanie tej pomocy nie stoi na przeszkodzie, by jej beneficjent korzystał ze zwolnienia podatkowego wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT. Tak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 14 kwietnia 2010 r. (sygn. I SA/Kr 1611/09).

Zwolnienie dochodów ze środków pomocowych od PIT

Przypomnijmy, że zgodnie z regulacją art. 21 ust.1 pkt. 46 ustawy o PIT, dochody osoby fizycznej są objęte zwolnieniem podatkowym, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki.

Po pierwsze, dochody te muszą pochodzić ze źródeł określonych w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit.a) ustawy o PIT, np. ze środków bezzwrotnej pomocy programów ramowych badań rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej.

Po drugie, podatnik musi bezpośrednio realizować cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy. Zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca – bez względu na rodzaj umowy – wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem. 

Na czym polega prefinansowanie (refinansowanie) środków pomocowych?

W praktyce często zdarza się, że środki pomocowe nie są przekazywane bezpośrednio na konto beneficjenta, ale podlegają procedurze prefinansowania (refinansowania). Pojęcia te odnoszą się w rzeczywistości do jednego procesu, w ramach którego instytucja krajowa lub budżet państwa wypłaca beneficjentowi odpowiednie kwoty ze środków własnych (prefinansowanie), a potem odzyskuje te środki z funduszów pomocowych (refinansowanie).

Problem wpływu prefinansowania (refinansowania) zagranicznych środków pomocowych, na prawo do zwolnienia uzyskiwanych z nich dochodów od PIT, budzi kontrowersje zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w interpretacjach indywidualnych organów podatkowych.

Polecamy: Limity ulg i odliczeń w PIT

Dyrektor izby skarbowej: prefinansowanie (refinansowanie) wyklucza zwolnienie

Kwestia ta była również przedmiotem sporu rozstrzygniętego przez WSA w Krakowie. Sprawa dotyczyła Uniwersytetu, który realizował projekt w ramach programu ramowego wspieranego przez Unię Europejską. Przy wdrażaniu bezpośrednich celów projektu zatrudniane (na podstawie umów cywilnoprawnych) były osoby, których wynagrodzenie pochodziło w całości ze środków, jakie Uniwersytet otrzymywał w ramach bezzwrotnej pomocy zagranicznej. 

W tym kontekście Uniwersytet zwrócił się do Dyrektora IS z pytaniem, czy dochody wspomnianych osób podlegają zwolnieniu od PIT. Jednocześnie przedstawił własne stanowisko, zgodnie z którym powyższe dochody objęte są zwolnieniem, ponieważ pochodzą w całości z bezzwrotnej pomocy udzielanej przez Unię Europejską, a praca tych osób polega w całości na realizacji projektu.

Polecamy: serwis Koszty

Dyrektor Izby Skarbowej wezwał przedstawicieli Uniwersytetu do uzupełnienia wniosku, poprzez wskazanie, czy środki pieniężne przekazywane są bezpośrednio z bezzwrotnej pomocy, a tym samym, czy finansowanie następuje wprost ze środków unijnych.

Odpowiadając na wezwanie Uniwersytet wyjaśnił, że jest członkiem konsorcjum, w ramach którego działa koordynator rozdzielający środki pomocowe. Środki te przekazywane są z instytucji Unii Europejskiej na konto koordynatora, a następnie dystrybuowane w obrębie członków konsorcjum. Uniwersytet doprecyzował także, że ze względu na obowiązujące u niego procedury wewnętrzne, wynagrodzenia dla osób zatrudnionych przy realizacji projektu wypłacane są z jego technicznego konta płacowego, a następnie refundowane ze środków unijnych.

W wydanej interpretacji indywidualnej, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że dochody osób zatrudnionych przez Uniwersytet przy realizacji projektu w ramach programu ramowego nie są objęte zwolnieniem od PIT, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt. 46 ustawy o PIT.

Organ przytoczył przesłanki uzyskania takiego zwolnienia, koncentrując się na pierwszej z nich, czyli na warunku, żeby dochody pochodziły bezpośrednio ze środków bezzwrotnej pomocy, a następnie dokonał analizy stanu faktycznego i zauważył, że w rzeczywistości dochody zatrudnionych przez Uniwersytet osób nie pochodziły bezpośrednio od Unii Europejskiej, ale były wypłacane z jego własnych środków bieżących, zgromadzonych na technicznym koncie płacowym, a dopiero później Uniwersytet otrzymywał refundację wydatkowanych środków z funduszy unijnych.

Organ nie zajmował się drugą przesłanką zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt. 46 ustawy o PIT, czyli warunkiem, by działania przy realizacji projektu miały charakter bezpośredni, ponieważ jak zauważył, oba warunki mają charakter łączny, a zatem uniwersytetowi nie przysługiwałoby zwolnienie nawet w sytuacji, gdyby druga przesłanka została spełniona.

Uniwersytet wezwał Dyrektora Izby Skarbowej do usunięcia naruszenia prawa, a kiedy Organ nie dostrzegł takiego naruszenia, wniósł skargę do WSA.

Zdaniem WSA sposób wypłaty środków pomocowych to jedynie kwestia techniczna

WSA uchylił interpretację indywidualną, stwierdzając że Dyrektor IS dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy o PIT. Zdaniem Sądu należy uznać, że o pochodzeniu środków z bezzwrotnej pomocy możemy mówić także wtedy, gdy podmiot krajowy wydatkuje je początkowo z funduszy własnych (lub Skarbu Państwa), a dopiero później są one refinansowane z pomocy bezzwrotnej pochodzącej z Unii Europejskiej. 

Nie można zatem uznać, że w sytuacji prefinansowania (refinansowania) funduszy pochodzących w rzeczywistości z bezzwrotnej pomocy zagranicznej, mamy do czynienia z utratą prawa do zwolnienia. Tego typu działania, jak również pytanie, na jakim koncie umieszczone są fundusze, należą wyłącznie do sfery rozwiązań technicznych. Nie mają zatem bezpośredniego wpływu na możliwość skorzystania prawa do zwolnienia. 

Wyrażając taki pogląd, Sąd powołał się na orzeczenie NSA z dnia 18 września 2008 r. o sygn. II FSK 874/07, w którym wyraźnie zaznaczono, że sposób wypłaty środków finansowych pochodzących z bezzwrotnej pomocy Unii Europejskiej nie ma znaczenia dla zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt. 46 ustawy o PIT. Kluczowe jest bowiem ustalenie źródła środków, które składają się na bezzwrotną pomoc, czyli podmiotu ponoszącego jej ostateczny ciężar ekonomiczny.

Wybór przepisów

Ustawa o PIT

Art. 21. ust. 1. Wolne od podatku dochodowego są:

46) dochody otrzymane przez podatnika, jeżeli:
a) pochodzą od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, w tym ze środków programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO, przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra, agencje rządowe lub agencje wykonawcze, w tym również w przypadkach gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy oraz
b) podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy; zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca - bez względu na rodzaj umowy - wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem.

Źródło: taxonline.pl