Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy zapłata za bezumowne korzystanie z rzeczy podlega VAT

Magdalena Jabłecka
inforCMS
Nasza firma prowadzi w K. zakład produkcyjny nawozów sztucznych i wynajmuje jeden mniejszy zakład w innym mieście. Właściciel wcześniej również zajmował się tą samą działalnością, natomiast od jakiegoś czasu z powodów osobistych zaprzestał produkcji. W związku z tym nasza firma wynajęła od niego zakład i urządzenia produkcyjne. Z powodu zaniedbania doszło do tego, że nie zapłaciliśmy za 4 miesiące tego najmu. Umowa zobowiązywała nas do czerwca, a my korzystaliśmy z zakładu i urządzeń do października. W związku z tym teraz pokryliśmy opłaty za 4 miesiące. Właściciel nie chciał przedłużyć z nami umowy na te 4 miesiące, za które zapłaciliśmy. Twierdzi, że zapłatę za te 4 miesiące traktuje jako odszkodowanie za bezumowne korzystanie z zakładu i urządzeń. Czy zapłata za te 4 miesiące powinna być opodatkowana VAT tak jak czynsz za najem w wysokości 22%?

RADA

Nie. Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z zakładu produkcyjnego i urządzeń nie podlega VAT. Jeżeli korzystali Państwo z zakładu i z urządzeń bez zgody właściciela, a on wezwał do wydania rzeczy i opuszczenia zakładu, nie ma wątpliwości, że pomiędzy właścicielem i korzystającym bezumownie z rzeczy nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. Świadczenie to nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usług, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania rzeczą i wynikłe z tego tytułu szkody.

UZASADNIENIE

Ze stanu faktycznego przedstawionego w pytaniu Czytelnika wynika, że jego firma korzystała bez żadnej umowy z urządzeń produkcyjnych i pomieszczeń. Doszło do tego przez niedopatrzenie terminu, do którego obowiązywała umowa najmu pomieszczeń i urządzeń. Efektem takiego korzystania jest możliwość domagania się przez właściciela odszkodowania, w zamian za utracone korzyści. Akurat w przypadku firmy Czytelnika właściciel nie musiał domagać się sam zadośćuczynienia, ponieważ postanowiła ona z własnej woli zapłacić za bezumowne korzystanie. Właściciel prawidłowo zatem potraktował kwotę, którą otrzymał od firmy Czytelnika, jako odszkodowanie.

Natomiast Czytelnik zastanawia się, czy tej należności nie należy potraktować jako czynsz za najem opodatkowany 22-proc. VAT.

Otóż nie. Wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z pomieszczeń i narzędzi nie jest opodatkowane podatkiem od towarów i usług. Znajduje to uzasadnienie zarówno w przepisach ustawy o VAT, jaki i w przepisach Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podlegają między innymi odpłatna dostawa i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Wypłata odszkodowania, rekompensaty za ewentualne utracone korzyści nie stanowi ani dostawy towarów, ani świadczenia usług. W żadnym z katalogów omówionych w ustawie o VAT odszkodowania nie zostały uwzględnione jako podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Jak wynika z art. 224 i 225 Kodeksu cywilnego, w przypadku bezumownego korzystania z rzeczy korzystający w złej lub dobrej wierze obowiązany jest do wypłaty wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, zwrotu pożytków oraz odszkodowania z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty rzeczy. Obowiązkiem wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy objęte jest wszystko, co właściciel mógłby uzyskać, gdyby odpłatnie, na podstawie odpowiedniego stosunku prawnego, oddał rzecz do odpłatnego korzystania innemu podmiotowi. Mimo że art. 224 § 2 k.c. mówi o wynagrodzeniu za bezumowne korzystanie z rzeczy oraz o odszkodowaniu z powodu jej zużycia, pogorszenia lub utraty, to określenie pierwszego z tych świadczeń również wskazuje na jego odszkodowawczy charakter.

Ważne!

W przypadku bezumownego korzystania z rzeczy korzystający w złej lub dobrej wierze obowiązany jest do wypłaty wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, zwrotu pożytków oraz odszkodowania z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty rzeczy.

W rozpatrywanym przypadku firma Czytelnika korzystała z lokalu i narzędzi bez zgody właściciela. Niemniej jednak właściciel wzywał kontrahenta do ich wydania i opuszczenia pomieszczeń. Na te 4 miesiące nie została zawarta żadna umowa. Zatem pomiędzy właścicielem zakładu i urządzeń a korzystającym z nich bezumownie nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny, w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. Świadczenie podatnika nie oparte na tytule prawnym wskazującym obowiązek świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usług, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania rzeczą i wynikłe z tego tytułu szkody. Właściciel mógł bowiem w czasie, kiedy firma Czytelnika bezumownie korzystała z zakładu, wynająć go innemu podmiotowi za dużo wyższą kwotę. Zatem poniósł w związku z tym jakieś straty.

 

Należy również zaznaczyć, że bezumownego korzystania z rzeczy nie można dokumentować fakturą VAT. Faktury wystawiają bowiem tylko podatnicy VAT w celu potwierdzenia czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Stanowisko takie potwierdza Naczelnik Drugiego Śląskiego Urzędu Skarbowego w Bielsko Białej w piśmie z 29 lipca 2004 r. nr PP/443-104/04/WN-17145. Czytamy w nim, że: „Odszkodowania nie można traktować więc ani jako dostawy towarów, ani świadczenia usług. Dlatego też uzyskane odszkodowanie od osób zajmujących bezprawnie lokal (lub teren) nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, co uniemożliwia dokumentowanie jej fakturą VAT”. W cytowanym piśmie naczelnik US wspomina również o tzw. milczącym przedłużaniu umowy najmu. Ma ono miejsce wówczas, gdy po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, co poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nieoznaczony.

W takim wypadku, jeśli dochodzi do milczącego przedłużania umowy najmu i dochodzi do tego za obopólną zgodą stron, a więc właściciela i korzystającego, to według organów podatkowych mamy wówczas do czynienia ze świadczeniem usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Jednak w rozpatrywanej przez nas sytuacji nie dochodzi do tzw. milczącego przedłużania umowy najmu. W naszym przypadku właściciel interweniował i wzywał do opuszczenia zakładu. Zatem do przedłużania najmu doszło bez jego zgody.

Ważne!

W przypadku tzw. milczącego przedłużania umowy najmu, do którego dochodzi za obopólną zgodą stron: właściciela i korzystającego, organy podatkowe stoją na stanowisku, że wówczas mamy do czynienia ze świadczeniem usługi.

Warto podkreślić, że zagadnienie dotyczące opodatkowania bezumownego korzystania stało się przedmiotem kontrowersji na tyle poważnej, że spór rozstrzygnąć musiał wojewódzki sąd administracyjny.

W wyroku z 24 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 71/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku potwierdził, że w przypadku bezumownego korzystania z cudzego lokalu nie ma świadczenia ze strony właściciela lokalu, a w związku z tym nie ma mowy o opodatkowaniu tego zdarzenia VAT. Ponadto WSA wskazał, że w przypadku opodatkowania korzystania z pomieszczeń konieczna jest zgodna wola obu stron wyrażona zawarciem umowy najmu. Jej brak oznacza, że nie powstaje obowiązek podatkowy, a właścicielowi lokalu przysługuje odszkodowanie w wysokości czynszu za bezumowne korzystanie z lokalu.

• art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 143, poz. 1029

• art. 224 i art. 225 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. Nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 82, poz. 557

Magdalena Jabłecka

ekspert w zakresie VAT

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: Biuletyn VAT
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    21 paź 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Polski Ład - kontrola podatnika na wniosek
    Kontrola podatnika na wniosek. Polski Ład przewiduje autokontrolę podatnika w związku z nieprawidłowościami wykrytymi u kontrahenta. Rozwiązanie to niesie za sobą szereg niewiadomych, w szczególności kto, przez kogo i kiedy miałby być kontrolowany. W projekcie przepisów rolę sygnalisty pełnić będzie Szef KAS, który ma ostrzegać przed ryzykiem znikającego podatnika, co powinno zwiększyć czujność jego kontrahentów i umożliwić im działania w celu zachowania należytej staranności we współpracy z podejrzanym podatnikiem.
    Aplikacja e-Deklaracje Desktop tylko do końca 2021 roku. Jak zapisać złożone PIT-y?
    e-Deklaracje. Ministerstwo Finansów przypomniało w komunikacie z 21 października 2021 r., że 31 grudnia 2021 roku przestani udostępniać aplikację e-Deklaracje Desktop. Użytkownicy, którzy chcą zachować deklaracje wysłane przez aplikację, mogą je zapisać jako pliki PDF. Po 1 stycznia nadal będzie można wysyłać przez bramkę e-Deklaracje formularze interaktywne z wykorzystaniem wtyczki (plug-in).
    Rejestracja na kasie fiskalnej po otrzymaniu zapłaty na rachunek bankowy - termin
    Rejestracja na kasie fiskalnej a zapłata na rachunek bankowy - termin. W związku ze zgłaszanymi przez przedsiębiorców wątpliwościami, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wystąpił do Ministra Finansów o wydanie objaśnień podatkowych dotyczących momentu, w którym przedsiębiorca powinien dokonać ewidencji na kasie fiskalnej. Chodziło o sytuacje gdy: klient przedsiębiorcy dokonał wpłaty za zakup towaru na rachunek bankowy przedsiębiorcy, po zakończeniu przez niego pracy (ewidencji) w danym dniu oraz w przypadku gdy wpłata taka nastąpi w dniu wolnym od pracy.
    Interpretacja VAT UE CBR
    Interpretacja VAT UE CBR. Polska przystąpiła do pilotażu programu VAT UE CBR (Cross-Border Rulings). Jest to projekt realizowany przez 18 państw członkowskich Unii Europejskiej. Celem pilotażu jest wyjście naprzeciw oczekiwaniom podatników VAT, którzy planując działania gospodarcze chcieliby mieć pewność w kwestii opodatkowania tej samej transakcji w poszczególnych państwach członkowskich UE – wyjaśnia zastępca szefa Krajowej Administracji Skarbowej Anna Chałupa.
    Podatek rolny 2022 - co warto wiedzieć?
    Podatek rolny. W celu ustalenia stawki podatku rolnego na 2022 r. przyjmuje się średnią cenę skupu żyta za okres ostatnich 11 kwartałów, ogłaszaną corocznie przez GUS. Jaka będzie wysokość podatku rolnego w 2022 r.? Kto i kiedy opłaca podatek?
    Zwolnienia z podatków lokalnych na regionalną pomoc inwestycyjną do końca 2023 roku
    Rada Ministrów zamierza przedłużyć do końca 2023 roku stosowanie zwolnień podatkowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 9 stycznia 2015 r. w sprawie warunków udzielania zwolnień z podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych, stanowiących regionalną pomoc inwestycyjną, pomoc na kulturę i zachowanie dziedzictwa kulturowego, pomoc na infrastrukturę sportową i wielofunkcyjną infrastrukturę rekreacyjną, pomoc na infrastrukturę lokalną, pomoc na rzecz regionalnych portów lotniczych oraz pomoc na rzecz portów.
    Jak ugryźć IP BOX? Kto może skorzystać z ulgi?
    Przedsiębiorcy związani z branżą IT mogą w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej opodatkować się ryczałtem, „liniówką” lub wybrać skalę podatkową. W tych dwóch ostatnich przypadkach mogą także skorzystać z ulgi IP BOX – dobrodziejstwa, dającego możliwość obniżenia stawki podatku do zaledwie 5% - od całości lub od części uzyskiwanych dochodów. Również spółki opodatkowane podatkiem CIT taką opcję mogą wybrać. Co istotne, nie jest to rozwiązanie wyłącznie dla programistów czy ogólnie podmiotów z branży IT – wszak nazwa ulgi to nie IT BOX.
    Wystawianie faktur - nowe rozporządzenie od 1 listopada 2021 r.
    Wystawianie faktur. Ministerstwo Finansów poinformowało 21 października 2021 r., że niebawem tracą moc przepisy rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur. W Ministerstwie Finansów trwają prace związane z wydaniem nowego rozporządzenia, które ma obowiązywać od 1 listopada 2021 r.
    Zwrot akcyzy dla rolników - zmiany od 1 stycznia 2022 r.
    Zwrot akcyzy od paliwa rolniczego. Senacka komisja finansów opowiedziała się za przyjęciem bez poprawek nowelizacji ustawy o zwrocie akcyzy zawartej w paliwie rolniczym. Nowe przepisy zakładają zwiększenie od 2022 roku limitu oleju napędowego zużywanego przez rolników, od którego przysługuje zwrot część akcyzy.
    Identyfikator podatkowy NIP lub PESEL w dokumentach PIT
    Identyfikator podatkowy NIP lub PESEL. Resort finansów przypomina o obowiązku wpisywania przez płatnika prawidłowego identyfikatora podatkowego NIP/PESEL podatnika (pracownika) w dokumentach PIT.
    Ulga sponsoringowa - nawet 100 mln oszczędności dla firm
    Ulga sponsoringowa. Nawet 100 mln zł będą mogły zaoszczędzić w przyszłym roku firmy, które zechcą skorzystać z tzw. ulgi sponsoringowej, czyli wesprzeć instytucje kultury, uczelnie czy sport - poinformował wiceminister resortu finansów Jan Sarnowski.
    Ryczałt od przychodów ze sprzedaży żywności a pomoc zleceniobiorcy
    Rolniczy handel detaliczny. Czy zatrudniający zleceniobiorcę rolnik może stosować ryczałt od przychodów ze sprzedaży przetwarzanych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, o których mowa w art. 6 ust. 1d oraz art. 9 ust. 5 ustawy o zryczałtowanym podatku od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne?
    Ceny transferowe a COVID-19: TP compliance
    Ceny transferowe a COVID-19: TP compliance. W ostatnim artykule z cyklu poświęconego Rekomendacjom FCT podsumowujemy kwestie związane z tzw. TP compliance w odniesieniu do okresu obowiązywania pandemii COVID-19.
    Korekta VAT po zakupie przedsiębiorstwa
    Rozliczenia VAT. Po zakupie przedsiębiorstwa można korygować rozliczenia VAT zbywcy – tak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku NSA I FSK 2240/19.
    Stawka 5% VAT na dania gotowe na wynos
    Stawka 5% VAT - dania gotowe na wynos. W kolejnych dziewięciu wyrokach z 19 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił argumentację Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców i potwierdził, że do dostaw dań gotowych na wynos powinna być stosowana 5 proc. stawka podatku VAT.
    Zmiany w ustawie o VAT - wprowadzenie grup VAT
    Grupa VAT. W ramach Polskiego Ładu, mającego przynieść szereg istotnych zmian w gospodarce, przede wszystkim dla przedsiębiorców, przewidziana jest zmiana w ustawie o VAT dotycząca wprowadzenia grup VAT. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji znaleźć można projekt z dnia 26 lipca 2021 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw.
    Zagraniczne firmy w Polsce - prawie 2 mld zł zaległości podatkowych
    Zagraniczne firmy w Polsce - zaległości podatkowe. Jak wynika z danych KAS, na koniec czerwca br. zaległości podmiotów zagranicznych wobec naszego Skarbu Państwa wyniosły przeszło 1,6 mld zł w przypadku organizacji oraz 307 mln zł dla osób fizycznych. W ciągu pół roku kwoty te zwiększyły się odpowiednio o 14% i 2%, a w porównaniu z końcówką 2019 roku – o ponad 27% i 3,6%. Tylko w pierwszej połowie br. organy egzekucyjne dokonały prawie 25% więcej czynności niż w całym ub.r. W wyniku ostatnio przeprowadzonych działań wyegzekwowano ponad 33,5 mln zł.
    Opodatkowania elektrowni wiatrowych - rekompensaty dla gmin
    Opodatkowanie elektrowni wiatrowych podatkiem od nieruchomości. Rząd przyjął projekt ustawy o rekompensacie gminom dochodów utraconych w 2018 r. w związku ze zmianą zakresu opodatkowania elektrowni wiatrowych - podało Centrum Informacyjne Rządu. Koszty rekompensat oszacowano na 524,43 mln zł.
    Opodatkowanie nieużytkowanych budynków
    Opodatkowanie nieużytkowanych budynków po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19.
    Darowizna od rodziców a podatek – warunki zwolnienia, druk, zgłoszenie, tytuł przelewu
    Darowizna od rodziców jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn. Trzeba jednak spełnić warunek złożenia w odpowiednim terminie zgłoszenia SD-Z2. A w przypadku darowizny pieniężnej dodatkowym warunkiem zwolnienia z podatku jest przelanie pieniędzy na konto. Jeżeli darowizna została wręczona w formie gotówki albo nie dopełniono warunku złożenia zgłoszenia SD-Z2 – trzeba złożyć zeznanie SD-3, a następnie zapłacić podatek.
    Fundusze inwestycyjne - MF pracuje nad projektem ograniczającym goldplating
    Fundusze inwestycyjne a goldplating. Ministerstwo Finansów pracuje nad projektem ograniczającym zjawisko goldplatingu - poinformował 19 października 2021 r. minister Tadeusz Kościński. W opinii uczestników XV Forum Izby Zarządzających Funduszami i Aktywami (IZFiA) goldplating jest jedną z przeszkód utrudniających funkcjonowanie rynku, tworzenie nowych produktów i przyciąganie inwestorów.
    Polski Ład. Ulga podatkowa dla firm wspierających sport i kulturę
    Ulga podatkowa dla firm wspierających sport i kulturę. Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu poinformowało, że przedsiębiorcy zyskają od 2022 roku możliwość dodatkowego odliczenia kosztów poniesionych na działalność sportową i kulturalną. Chodzi o tzw. ulgę sponsoringową, która została przewidziana w ustawie o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, uchwalonej przez Sejm i przekazanej do Senatu. Ma stanowić zachętę dla przedsiębiorców do współpracy z instytucjami kultury czy klubami sportowymi, a tym ostatnim ułatwić pozyskiwanie dodatkowych środków na działalność.
    Unijna lista rajów podatkowych
    Unijny wykaz jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych został przyjęty przez Radę Unii Europejskiej w dniu 5 października 2021 r. Resort finansów wydał obwieszczenie uzupełniające listę (rajów podatkowych) na gruncie prawa krajowego.
    Ukryta dywidenda w Polskim Ładzie
    Polski Ład zakłada, że koszty od podmiotów powiązanych nie będą mogły stanowić kosztów podatkowych. Co dokładnie planuje ustawodawca?
    Polski Ład. CIT od przerzuconych dochodów
    CIT od przerzuconych dochodów. Polski Ład wprowadza nowy podatek w ramach podatku dochodowego od osób prawnych, o którym bardzo mało się mówi, a będzie dodatkowym obciążeniem dla firm. To podatek od przerzucanych dochodów.