REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy zapłata za bezumowne korzystanie z rzeczy podlega VAT

Magdalena Jabłecka
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Nasza firma prowadzi w K. zakład produkcyjny nawozów sztucznych i wynajmuje jeden mniejszy zakład w innym mieście. Właściciel wcześniej również zajmował się tą samą działalnością, natomiast od jakiegoś czasu z powodów osobistych zaprzestał produkcji. W związku z tym nasza firma wynajęła od niego zakład i urządzenia produkcyjne. Z powodu zaniedbania doszło do tego, że nie zapłaciliśmy za 4 miesiące tego najmu. Umowa zobowiązywała nas do czerwca, a my korzystaliśmy z zakładu i urządzeń do października. W związku z tym teraz pokryliśmy opłaty za 4 miesiące. Właściciel nie chciał przedłużyć z nami umowy na te 4 miesiące, za które zapłaciliśmy. Twierdzi, że zapłatę za te 4 miesiące traktuje jako odszkodowanie za bezumowne korzystanie z zakładu i urządzeń. Czy zapłata za te 4 miesiące powinna być opodatkowana VAT tak jak czynsz za najem w wysokości 22%?

RADA

Autopromocja

Nie. Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z zakładu produkcyjnego i urządzeń nie podlega VAT. Jeżeli korzystali Państwo z zakładu i z urządzeń bez zgody właściciela, a on wezwał do wydania rzeczy i opuszczenia zakładu, nie ma wątpliwości, że pomiędzy właścicielem i korzystającym bezumownie z rzeczy nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. Świadczenie to nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usług, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania rzeczą i wynikłe z tego tytułu szkody.

UZASADNIENIE

Ze stanu faktycznego przedstawionego w pytaniu Czytelnika wynika, że jego firma korzystała bez żadnej umowy z urządzeń produkcyjnych i pomieszczeń. Doszło do tego przez niedopatrzenie terminu, do którego obowiązywała umowa najmu pomieszczeń i urządzeń. Efektem takiego korzystania jest możliwość domagania się przez właściciela odszkodowania, w zamian za utracone korzyści. Akurat w przypadku firmy Czytelnika właściciel nie musiał domagać się sam zadośćuczynienia, ponieważ postanowiła ona z własnej woli zapłacić za bezumowne korzystanie. Właściciel prawidłowo zatem potraktował kwotę, którą otrzymał od firmy Czytelnika, jako odszkodowanie.

Natomiast Czytelnik zastanawia się, czy tej należności nie należy potraktować jako czynsz za najem opodatkowany 22-proc. VAT.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Otóż nie. Wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z pomieszczeń i narzędzi nie jest opodatkowane podatkiem od towarów i usług. Znajduje to uzasadnienie zarówno w przepisach ustawy o VAT, jaki i w przepisach Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podlegają między innymi odpłatna dostawa i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Wypłata odszkodowania, rekompensaty za ewentualne utracone korzyści nie stanowi ani dostawy towarów, ani świadczenia usług. W żadnym z katalogów omówionych w ustawie o VAT odszkodowania nie zostały uwzględnione jako podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Jak wynika z art. 224 i 225 Kodeksu cywilnego, w przypadku bezumownego korzystania z rzeczy korzystający w złej lub dobrej wierze obowiązany jest do wypłaty wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, zwrotu pożytków oraz odszkodowania z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty rzeczy. Obowiązkiem wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy objęte jest wszystko, co właściciel mógłby uzyskać, gdyby odpłatnie, na podstawie odpowiedniego stosunku prawnego, oddał rzecz do odpłatnego korzystania innemu podmiotowi. Mimo że art. 224 § 2 k.c. mówi o wynagrodzeniu za bezumowne korzystanie z rzeczy oraz o odszkodowaniu z powodu jej zużycia, pogorszenia lub utraty, to określenie pierwszego z tych świadczeń również wskazuje na jego odszkodowawczy charakter.

Ważne!

W przypadku bezumownego korzystania z rzeczy korzystający w złej lub dobrej wierze obowiązany jest do wypłaty wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, zwrotu pożytków oraz odszkodowania z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty rzeczy.

Autopromocja

W rozpatrywanym przypadku firma Czytelnika korzystała z lokalu i narzędzi bez zgody właściciela. Niemniej jednak właściciel wzywał kontrahenta do ich wydania i opuszczenia pomieszczeń. Na te 4 miesiące nie została zawarta żadna umowa. Zatem pomiędzy właścicielem zakładu i urządzeń a korzystającym z nich bezumownie nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny, w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. Świadczenie podatnika nie oparte na tytule prawnym wskazującym obowiązek świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usług, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania rzeczą i wynikłe z tego tytułu szkody. Właściciel mógł bowiem w czasie, kiedy firma Czytelnika bezumownie korzystała z zakładu, wynająć go innemu podmiotowi za dużo wyższą kwotę. Zatem poniósł w związku z tym jakieś straty.

 

Należy również zaznaczyć, że bezumownego korzystania z rzeczy nie można dokumentować fakturą VAT. Faktury wystawiają bowiem tylko podatnicy VAT w celu potwierdzenia czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Stanowisko takie potwierdza Naczelnik Drugiego Śląskiego Urzędu Skarbowego w Bielsko Białej w piśmie z 29 lipca 2004 r. nr PP/443-104/04/WN-17145. Czytamy w nim, że: „Odszkodowania nie można traktować więc ani jako dostawy towarów, ani świadczenia usług. Dlatego też uzyskane odszkodowanie od osób zajmujących bezprawnie lokal (lub teren) nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, co uniemożliwia dokumentowanie jej fakturą VAT”. W cytowanym piśmie naczelnik US wspomina również o tzw. milczącym przedłużaniu umowy najmu. Ma ono miejsce wówczas, gdy po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, co poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nieoznaczony.

W takim wypadku, jeśli dochodzi do milczącego przedłużania umowy najmu i dochodzi do tego za obopólną zgodą stron, a więc właściciela i korzystającego, to według organów podatkowych mamy wówczas do czynienia ze świadczeniem usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Jednak w rozpatrywanej przez nas sytuacji nie dochodzi do tzw. milczącego przedłużania umowy najmu. W naszym przypadku właściciel interweniował i wzywał do opuszczenia zakładu. Zatem do przedłużania najmu doszło bez jego zgody.

Ważne!

W przypadku tzw. milczącego przedłużania umowy najmu, do którego dochodzi za obopólną zgodą stron: właściciela i korzystającego, organy podatkowe stoją na stanowisku, że wówczas mamy do czynienia ze świadczeniem usługi.

Warto podkreślić, że zagadnienie dotyczące opodatkowania bezumownego korzystania stało się przedmiotem kontrowersji na tyle poważnej, że spór rozstrzygnąć musiał wojewódzki sąd administracyjny.

W wyroku z 24 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 71/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku potwierdził, że w przypadku bezumownego korzystania z cudzego lokalu nie ma świadczenia ze strony właściciela lokalu, a w związku z tym nie ma mowy o opodatkowaniu tego zdarzenia VAT. Ponadto WSA wskazał, że w przypadku opodatkowania korzystania z pomieszczeń konieczna jest zgodna wola obu stron wyrażona zawarciem umowy najmu. Jej brak oznacza, że nie powstaje obowiązek podatkowy, a właścicielowi lokalu przysługuje odszkodowanie w wysokości czynszu za bezumowne korzystanie z lokalu.

• art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 143, poz. 1029

• art. 224 i art. 225 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. Nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 82, poz. 557

Magdalena Jabłecka

ekspert w zakresie VAT

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Biuletyn VAT
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Dlaczego gospodarka strefy euro słabnie wobec USA od czasu wprowadzenia waluty euro?

    W ciągu 25 lat od wprowadzenia euro przewaga gospodarcza Stanów Zjednoczonych nad strefą euro zwiększyła się niemal trzykrotnie. W 1999 r. roku, kiedy wprowadzono walutę euro, gospodarka USA była o 11% większa niż gospodarka strefy euro pod względem parytetu siły nabywczej. Od tego czasu różnica ta wzrosła do 30% - piszą eksperci Allianz Trade w obszernym opracowaniu Allianz Research: „Europa wydaje się pozostawać w tyle za Stanami Zjednoczonymi na wielu frontach” w lutym 2024 r.

    Masz czteroletnie obligacje skarbowe indeksowane inflacją? Opłaca się teraz sprzedać i kupić nowe takie same

    Czteroletnie obligacje indeksowane inflacją otrzymają w marcu 2024 r. oprocentowanie niższe niż Ministerstwo Finansów oferuje za nowe papiery tego samego typu. Ze strony inwestorów racjonalnym działaniem byłoby umorzenie starszych serii i zakup nowych papierów. Konwersja może dotyczyć papierów o wartości około…  84 mld zł. Tak radzi w komentarzu z 23 lutego 2024 r. Emil Szweda z Obligacje.pl,

    Zakup startupu - jak nie kupić kota w worku? Kluczowe: due dilligence. Poradnik dla inwestora

    Akwizycja firmy jest inwestycją, która ma się opłacać. To oczywiste twierdzenie staje się jeszcze bardziej prawdziwe w przypadku nabycia startupu, który kupuje się po to, by rozwijać biznes z pomysłem, mający duży potencjał. Zakup startupu zazwyczaj jest łatwiejszy niż założenie firmy od zera, szczególnie takiej, która ma się okazać jednorożcem w świecie biznesu. Jednak podjęcie takiego kroku jest obarczone sporym ryzykiem. Aż 9 na 10 nowo tworzonych startupów upada, z czego 20 proc. kończy działalność w ciągu pierwszego roku, a kolejne 50 proc. nie utrzymuje się na rynku dłużej niż 5 lat [Źródło: Startup Genome]. Można dyskutować z tymi statystykami, ale jeżeli nawet są prawdziwie tylko w połowie, to i tak wskazują na pewne negatywne zjawisko. Ryzyka biznesowego przy zakupie startupu nie da się zupełnie wyeliminować, ale można zadbać o to, by ograniczyć je do minimum. 

    Żądanie zmniejszenia kary umownej – sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania. Orzeczenie Sądu Najwyższego

    Występując o zmniejszenie kary umownej dłużnik jest zobligowany wskazać, do jakiej wysokości zmniejszenia żąda. Wyinterpretować to może również sąd, pod warunkiem, że taką możliwość daje całokształt działań procesowych dłużnika. Sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania, jeśli z działań strony nie wynika chęć zgłoszenia żądania o to - orzekł w wyroku z 16 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt II CSKP 578/22).

    Przekształcenie, połączenie, wniesienie aportu a możliwość stosowania estońskiego CIT

    Estoński CIT staje się coraz bardziej popularną formą opodatkowania spółek. Warto jednak wskazać, że wiąże się z nią szereg ograniczeń i warunków, jakie musi spełnić spółka, aby móc korzystać z dobrodziejstw estońskiego CIT.

    MF: Kasowy PIT od 2025 roku. Niedługo pojawi się projekt

    W Ministerstwie Finansów toczą się już prace nad projektem nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dot. wdrożenia w polskim systemie podatkowym kasowego PIT. W najbliższych dniach projekt ten ma zostać wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Takie informacje przekazał 22 lutego 2024 r. w Sejmie wiceminister finansów Jarosław Neneman. Ale te nowe przepisy wejdą w życie nie wcześniej niż od 2025 roku.

    Jakie są kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe?

    Jakie są kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe w 2024 roku? Od czego zależy wysokość kary?

    Składka zdrowotna na ryczałcie - progi przychodów w 2024 roku

    O wysokości składki zdrowotnej dla podatników na ryczałcie decydują progi osiąganych przychodów oraz wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Jak prawidłowo obliczyć składkę zdrowotną dla ryczałtu w 2024 roku?

    Ulga dla seniorów przed otrzymaniem emerytury - co mówi prawo?

    Czy seniorzy mogą korzystać z ulgi podatkowej w PIT przed otrzymaniem emerytury, mimo osiągnięcia wieku emerytalnego? Chodzi o zwolnienie w podatku dochodowym nazywane „ulgą dla pracujących seniorów”.

    Niestaranny pracodawca zapłaci podatek za oszustwo pracownika. Wyrok TSUE nie usuwa wszystkich wątpliwości i nie daje wytycznych

    Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 30 stycznia 2024 r. orzekł, że pracownik wykorzystujący dane swego pracodawcy do wystawiania fałszywych faktur jest zobowiązany do zapłaty wskazanej w nich kwoty podatku  Ale takie konsekwencje powinny dotknąć pracownika pod warunkiem, że pracodawca (podatnik VAT) dochował należytej staranności, rozsądnie wymaganej w celu kontrolowania działań swojego pracownika. Jeżeli pracodawca takiej staranności nie dochował, to poniesie konsekwencje sam i będzie musiał zapłacić podatek.

    REKLAMA