REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odliczenie VAT w transakcjach łańcuchowych - należyta staranność podatnika

PwC Studio
Serwis prawno-podatkowy PwC
Odliczenie VAT w transakcjach łańcuchowych - należyta staranność podatnika
Odliczenie VAT w transakcjach łańcuchowych - należyta staranność podatnika

REKLAMA

REKLAMA

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) stwierdził, że w sytuacjach, w których materialne przesłanki prawa do odliczenia zostały spełnione, podatnikowi można odmówić prawa do odliczenia jedynie pod warunkiem, że zostanie wykazane na podstawie obiektywnych okoliczności, że wiedział on lub powinien był wiedzieć, iż poprzez nabycie towarów lub usług stanowiących podstawę prawa do odliczenia uczestniczy w transakcji powiązanej z oszustwem popełnionym przez dostawcę lub inny podmiot działający na wcześniejszym lub późniejszym etapie obrotu w łańcuchu dostaw lub usług.

Transakcje łańcuchowe a VAT - stan faktyczny

Spółka z siedzibą i rejestracją dla potrzeb VAT w Rumunii, zarejestrowana również dla celów VAT na Węgrzech, uczestniczyła w transakcjach łańcuchowych jako podmiot pośredniczący. Główna działalność Spółki polega na pośrednictwie w hurtowym handlu środkami spożywczymi, napojami i wyrobami tytoniowymi. Spółka ta zawarła z kontrahentem umowę zlecenia, na podstawie której powierzyła kontrahentowi wykonywanie działalności w zakresie zakupu i sprzedaży towarów w imieniu zleceniodawcy. Podczas przeprowadzenia kontroli podatkowej w Spółce na skutek wystąpienia z wnioskiem o zwrot podatku VAT, owy wniosek uznano za bezzasadny w związku ze stwierdzeniem, iż w badanych okresach podatnik uczestniczył w oszustwie typu karuzeli.

REKLAMA

Autopromocja

Stanowisko organów podatkowych: podatnik uczestniczył w oszustwie podatkowym

W decyzjach organu podatkowego uznano, że w badanych okresach podatnik uczestniczył w oszustwie podatkowym. Stwierdzenie to opierało się w szczególności na naruszeniu przepisów prawa krajowego dotyczących bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego. Zastrzeżenia organu dotyczyły również transakcji finansowych różnych spółek, które uczestniczyły w łańcuchu dostaw, niskiej marży handlowej stosowanej przez wszystkie te spółki oraz nieracjonalnego zachowania w dziedzinie handlowej. W konsekwencji organ doszedł do przekonania, że podmioty zaangażowane w transakcje miały na celu uzyskanie bezprawnej korzyści podatkowej i świadome uniknięcie opodatkowania.

We wspomnianych decyzjach organ podatkowy przyjął szereg okoliczności świadczących o czynnym uczestnictwie Spółki w oszustwie, w szczególności uwzględniając fakt, że umowy zostały zawarte z jej udziałem. Przedstawił on również dowody wskazujące, że Spółka nie wykazała wystarczającej staranności, gdyż podmiot, z którą zawarta została umowa zlecenia, uczestniczył już wcześniej w oszustwie w zakresie VAT.

Postępowanie przed sądem administracyjnym

Ponieważ decyzje organu zostały utrzymane w mocy przez organ drugiej instancji, Spółka wniosła do sądu administracyjnego skargę, w której podniosła, że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone zgodnie ze z góry założonym wynikiem. Argumentując, Spółka powołała się zasadniczo na brak dowodów wykazujących, że powinna ona była wiedzieć o istnieniu oszustwa popełnionego na wcześniejszym etapie obrotu. Spółka stwierdziła, że wykazała się należytą starannością w celu uniknięcia uczestnictwa w oszustwie, ustanawiając wewnętrzne zasady w dziedzinie zakupów, które nakazują, aby dostawcy podlegali kontroli przed zawarciem umowy.

Przedmiotem analizy dla Sądu odsyłającego było pytanie, czy organ podatkowy mógł zrównać wiedzę o zdarzeniach stanowiących oszustwo posiadaną przez osobę fizyczną będącą przedstawicielem kontrahenta Spółki, z wiedzą, jaką o tych zdarzeniach miała Spółka, bez badania treści umowy zlecenia. Analizie poddane zostało także pojęcie należytej staranności, jakiej można wymagać od podatnika w celu uniknięcia uczestnictwa w oszustwie oraz nad okolicznościami, które można uwzględnić w celu wykazania, że podatnik mógł wiedzieć o tym oszustwie.Dodatkowo sąd rozważał, czy organ podatkowy może w celu odmówienia prawa do odliczenia VAT oprzeć się na naruszeniu przepisów innych niż przepisy należące do prawa podatkowego, takich jak przepisy dotyczące bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego.

Pytanie prejudycjalne

W tych okolicznościach sąd administracyjny postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do TSUE z szeregiem pytań prejudycjalnych, mających na celu ustalenie zasad postępowania w przypadku podejrzenia udziału w oszustwie podatkowym. 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Stanowisko TSUE: od podatnika nie można wymagać weryfikacji kontrahentów takiej jak dokonuje organ podatkowy

Trybunał uznał że w sytuacjach, w których materialne przesłanki prawa do odliczenia zostały spełnione, podatnikowi można odmówić prawa do odliczenia jedynie pod warunkiem, że zostanie wykazane na podstawie obiektywnych okoliczności, że wiedział on lub powinien był wiedzieć, iż poprzez nabycie towarów lub usług stanowiących podstawę prawa do odliczenia uczestniczy w transakcji powiązanej z oszustwem popełnionym przez dostawcę lub inny podmiot działający na wcześniejszym lub późniejszym etapie obrotu w łańcuchu dostaw lub usług. Nie wystarczy wobec tego samo ustalenie, że przedmiotowa transakcja stanowi część zamkniętego łańcucha fakturowania. Co więcej, sam fakt, że członkowie łańcucha dostaw znali się, nie stanowi wystarczającego dowodu, by wykazać udział jednego z nich w oszustwie.

Skład orzekający trybunału wskazał też, że od przeciętnego podatnika nie powinno się wymagać tego, aby w ramach zachowania wymaganej staranności dokonywał weryfikacji podobnej do działań, które podejmuje organ w trakcie kontroli. Takie podejście byłoby bowiem równoznaczne z przeniesieniem na podatnika obowiązku przeprowadzenia działań kontrolnych, spoczywającego przecież na organie.

REKLAMA

Trybunał orzekł więc, że niezgodne z systemem prawa do odliczenia jest karanie odmową możliwości skorzystania z tego prawa podatnika, który nie wiedział lub nie mógł wiedzieć, że w ramach danej transakcji dostawca dopuścił się oszustwa lub że inna transakcja w łańcuchu dostaw, dokonana przed transakcją przeprowadzoną przez tego podatnika lub po niej, stanowi oszustwo w zakresie VAT. Ustanowienie systemu odpowiedzialności bez winy wykraczałoby poza to, co jest konieczne dla ochrony interesów skarbu państwa. 

Analizując możliwość uczestnictwa podatnika w oszustwie podatkowym organy mogą natomiast brać pod uwagę fakt, iż przedstawiciel prawny zleceniobiorcy podatnika wiedział o okolicznościach stanowiących to oszustwo. Elementem argumentacji i materiału dowodowego prezentowanego przez organ może być również potwierdzenie naruszenia przez podmioty zaangażowane w transakcje przepisów innych niż podatkowe. Nie może to jednak być jedyna podstawa do odmowy prawa do odliczenia VAT.

Co to oznacza dla podatników

Omawiany wyrok nie jest pierwszym rozstrzygnięciem, w którym TSUE przedstawia zasady prowadzenia postępowań dotyczących oszustw podatkowych. Przepisy w tym zakresie mają ze swej natury charakter nieostry i wymagają licznych doprecyzowań i wskazówek odnośnie ich stosowania. 

W powyższym wyroku Trybunał starał się wyjaśnić, jakie obowiązki leżą po stronie organu podatkowego (tj. dokładne określenie znamion oszustwa, przedstawienie dowodu jego popełnienia, wykazanie, że podatnik brał czynny udział w tym oszustwie lub że wiedział lub powinien był wiedzieć, iż transakcja była związana z rzeczonym oszustwem), a jednocześnie ograniczyć swobodę w orzekaniu i rozszerzającą wykładnię prawa. Dodatkowo Trybunał starał się wyznaczyć pewną granicę dla wymagań stawianych wobec podatników, która powinna zapewnić im względny poziom bezpieczeństwa bez konieczności podejmowania skomplikowanych działań kontrolnych i ochronnych, które w praktyce wykraczają poza możliwości przeciętnego podmiotu gospodarczego.

Wojciech Gede, Director
Katarzyna Dobosz, Manager
Oleksandr Gerasymov, Associate
PwC Studio

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Obowiązkowe e-Doręczenia od 1 kwietnia 2025 r. dla firm zarejestrowanych w KRS. Jak założyć skrzynkę i aktywować Adres do Doręczeń Elektronicznych (ADE)

W komunikacie z 27 marca 2025 r. Poczta Polska przypomina o nadchodzącym terminie: 1 kwietnia 2025 r., kiedy to obowiązek korzystania z systemu e-Doręczeń zostanie rozszerzony na przedsiębiorstwa zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym przed początkiem bieżącego roku.

Ekologiczne opakowania w e-handlu - ogromne wyzwanie dla logistyki

Europejski klient e-commerce ma sprzeczne oczekiwania wobec opakowań, w których dostarczane są jego zamówienia. Domaga się ekologicznych rozwiązań, ale rzadko zrezygnuje z zakupu, jeśli nie otrzyma alternatywy zrównoważonej klimatycznie. Nie chce też płacić za spełnienie postulatów środowiskowych, a długa lista rozbieżności generuje ogromne wyzwania po stronie sprzedawców i logistyki. Ekologiczna rewolucja nie jest tania, dodatkowo nowe unijne przepisy wymuszają daleko idące zmiany w procesie realizacji zamówień.

Praca w KAS - rekrutacja 2025. Gdzie szukać ogłoszeń?

Praca w KAS a rekrutacja w 2025 roku. Jakie zadania ma Krajowa Administracja Państwowa? Kto może pracować w KAS? Gdzie szukać ogłoszeń? Jakie są wymagania są w trakcie rekrutacji w 2025 roku?

Roczne zeznanie podatkowe CIT tylko do 31 marca. Jak złożyć CIT-8

Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa przypominają, że 31 marca 2025 r. upływa termin złożenia zeznania CIT-8 za 2024 rok dla tych podatników, których rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. CIT-8 można złożyć także elektronicznie w serwisie e-Urząd Skarbowy bez konieczności posiadania podpisu kwalifikowanego.

REKLAMA

PKPiR 2026: lista 15 poważnych zmian i nowe rozporządzenie od 1 stycznia. Terminy wpisów, dodatkowe kolumny do KSeF, dowody księgowe i inne nowości

Minister Finansów przygotował projekt nowego rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Nowe przepisy zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2026 r. Sprawdziliśmy co się zmieni w zasadach prowadzenia pkpir w porównaniu do obecnego stanu prawnego.

Odpisy amortyzacyjne spółek nieruchomościowych

Najnowsze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) przynoszą istotne zmiany dla spółek nieruchomościowych w zakresie możliwości rozpoznawania odpisów amortyzacyjnych w kosztach podatkowych. W styczniu tego roku NSA w kilku wyrokach (sygn. II FSK 788/23, II FSK 789/23, II FSK 987/23, II FSK 1086/23, II FSK 1652/23) potwierdził korzystne dla podatników stanowisko wojewódzkich sądów administracyjnych (WSA).

CIT estoński a optymalizacja podatkowa. Czy to się opłaca?

Przedsiębiorcy coraz częściej poszukują skutecznych sposobów na obniżenie obciążeń podatkowych. Jednym z rozwiązań, które zyskuje na popularności, jest estoński CIT. Czy rzeczywiście ta forma opodatkowania przynosi realne korzyści? Przyjrzyjmy się, na czym polega ten model, kto może z niego skorzystać i jakie są jego zalety oraz wady dla polskich przedsiębiorstw.

Składka zdrowotna w 2026 roku – będzie ewolucja czy rewolucja?

Planowane na 2026 rok zmiany w składce zdrowotnej dla przedsiębiorców stanowią jeden z najbardziej dyskutowanych tematów w sferze podatkowej, mimo iż sama składka podatkiem nie jest. Tak jak każda kwestia dotycząca finansów osobistych a równocześnie publicznych, wywołuje liczne pytania zarówno wśród prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, jak i wśród polityków, gdzie widoczne są wyraźne podziały.

REKLAMA

Podatnik już nie będzie karany za przypadkowe błędy, nie będzie udowadniał niewinności

Szef rządu Donald Tusk poinformował, że za niecelowe, przypadkowe błędy nie będzie się już karać podatnika. Teraz to urząd skarbowy będzie musiał udowadniać jak jest.

Będą zmiany w L4, pracy na chorobowym i pensjach na zwolnieniach lekarskich. Przedsiębiorcy: Jesteśmy zwolennikami deregulacji i elastyczności, ale też jasnych zasad

Zasiłek chorobowy powinien być wypłacany pracownikowi już od pierwszego dnia absencji – Północna Izba Gospodarcza w Szczecinie popiera projekt przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, apelując jednocześnie o to, by ustawa w tej sprawie była przyjęta możliwie szybko. Przedsiębiorcy jednocześnie oczekują dalszego dialogu z Ministerstwem na temat np. „Zmian w L4”, które w opinii niektórych przedsiębiorców mogą budzić kontrowersje. – Jesteśmy zwolennikami tego, by pracownicy i pracodawcy mogli regulować swoje relacje w możliwie elastyczny sposób. Z jednej strony więc jesteśmy zwolennikami tego, by zwolnienie lekarskie nie blokowało w stu procentach możliwości wykonywania innych zobowiązań jeżeli to jest możliwe, ale z drugiej widzimy przestrzeń, gdzie zwolnienie lekarskie może być wykorzystywane do nadrabiania obowiązków w jednej pracy, przy jednoczesnym spowolnianiu działania w drugiej firmie – mówi Hanna Mojsiuk, prezes Północnej Izby Gospodarczej w Szczecinie.

REKLAMA