Kategorie

Odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości a VAT

Robert Nogacki
radca prawny
Kancelaria Prawna Skarbiec
Kancelaria Prawna Skarbiec, specjalizuje się w kompleksowej obsłudze prawnej podmiotów gospodarczych.
Odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości a VAT
Odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości a VAT
Odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości a VAT. Jeden organ podatkowy wydał na rzecz przedsiębiorcy korzystne dla niego rozstrzygnięcie, dotyczące wydatkowania otrzymanych od państwa tytułem odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości środków na własne cele mieszkaniowe. W toku późniejszego postępowania podatkowego inny organ stwierdził, że tamte ustalenia były błędne i domagał się zapłaty podatku VAT. Sąd stanął po stronie przedsiębiorcy, stwierdzając, że organ łamie prawo.

„Zasada zaufania obywatela do państwa, nie oznacza, że organ nie może zmieniać ocen prawnych, lecz nie może tego czynić dowolnie. W ramach zasady demokratycznego państwa prawnego proces stanowienia i stosowania prawa powszechnie obowiązującego nie może być pułapką na obywatela” (wyrok WSA w Szczecinie z 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 49/21).

Odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości a VAT

Decyzjami z czerwca i sierpnia 2017 r. wojewoda ustalił na rzecz podatnika wysokość odszkodowania za 18 nieruchomości, które z mocy prawa przejął od niego Skarb Państwa. Naczelnik urzędu celno-skarbowego wszczął wobec będącego przedsiębiorcą wywłaszczonego kontrolę, w wyniku której ustalił, że wywłaszczony, prowadząc działalność gospodarczą, nie wystawił oraz nie ujął w rejestrze sprzedaży za sierpień i wrzesień 2017 r. faktur VAT dokumentujących te przeniesienia własności nieruchomości w zamian za odszkodowanie. A że sam jest podatnikiem VAT, to w ww. okolicznościach doszło do odpłatnej dostawy towarów opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Naczelnik uznał więc księgi rachunkowe podatnika za nierzetelne i określił przedsiębiorcy zobowiązanie w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2017 r.

Własne cele mieszkaniowe

Przedsiębiorca odwołał się, podnosząc, że to prawda, iż prowadzi działalność gospodarczą, ale wywłaszczone na rzecz państwa pod inwestycje drogowe należące do niego grunty oraz budynki służyły mu do działalności rolniczej. Poza swoją firmą, świadczącą usługi w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, wynajmu i zarządzania nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek, w ramach której rozlicza się z CIT i VAT, posiada grunty rolne, które uprawia i z tego też tytułu jest podatnikiem podatku rolnego. Wzniesione na tych gruntach dwa budynki mieszkalne wybudował na własne potrzeby i potrzeby swojej rodziny ze środków osobistych. Środki te uzyskał z dokonanej w grudniu 2014 r. sprzedaży innej nieruchomości. O tym, że wydatki związane z budową ww. dwóch budynków zrealizowały przesłankę celu mieszkaniowego, a więc przesłankę uprawniającą podatnika do uzyskania zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym środków uzyskanych z dokonanej w grudniu 2014 r. sprzedaży, potwierdzili pracownicy właściwego urzędu skarbowego w lutym 2018 r.

Podatnik działał jak profesjonalny przedsiębiorca w obrocie nieruchomościami

W listopadzie 2020 r. naczelnik urzędu celno-skarbowego podtrzymał swoją decyzję. Stwierdził, że w objętym postępowaniem podatkowym okresie przedsiębiorca prowadził działalność w zakresie inwestycji budowlanych, świadczenia usług remontowych oraz wynajmu i dzierżawy lokali użytkowych, pomieszczeń magazynowych i powierzchni reklamowej. Od marca 2000 r. do września 2017 r. nabył 23 nieruchomości, a 65 sprzedał. Dla organu podatkowego był to dowód na to, że przedsiębiorca prowadził działalność zarobkową w obrocie nieruchomościami w sposób zorganizowany i ciągły.

W kwietniu 2007 r. nabył dwie działki, z których wydzielił sześć mniejszych, w tym dwie zabudowane budynkami w stanie surowym zamkniętym, a które to zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa. To samo tyczy się dziesięciu działek nabytych przez tego podatnika w latach 2007-2011. Odszkodowanie za ww. wywłaszczenia przedsiębiorca otrzymał w sierpniu i wrześniu 2017 r., ale w rejestrze sprzedaży za te miesiące zdarzeń tych nie ujął. A powinien to zrobić, chociażby na podstawie tychże ustaleń, jak i faktu, że dla spornych gruntów przedsiębiorca uzyskał od gminy osiem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegających na budowie 52 budynków jednorodzinnych z garażami i infrastrukturą towarzyszącą, co potwierdza, że działania podatnika w tej sprawie były podejmowane w ramach profesjonalnego obrotu nieruchomościami. Decyzje te dotyczyły także 15 działek przejętych w 2017 r. przez państwo.

Sprzedaży nieruchomości a VAT

Mając na uwadze powyższe, organy podatkowe I i II instancji nie zgodziły się z podatnikiem, aby wznoszenie przez niego budynków następowało w związku z zaspokajaniem jego własnych potrzeb mieszkaniowych. Zatem uzyskane w grudniu 2014 r. ze sprzedaży nieruchomości środki nie zostały przez niego wydatkowane na te cele w 2017 r., a na cele działalności podmiotu profesjonalnie obracającego nieruchomościami, który dokonał następnie dostawy spornych działek na rzecz państwa w zamian za odszkodowanie. Przedsiębiorca zobowiązany był więc do opodatkowania VAT wszystkich dokonanych w 2017 r. na rzecz Skarbu Państwa dostaw nieruchomości.

Domy dla podatnika i jego rodziny

Wnosząc skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, podatnik podniósł, że przejęte przez Skarb Państwa sporne nieruchomości nie były przez niego wykorzystywane w działalności gospodarczej. Podtrzymał tym samym, że oba wybudowane przez niego na graniczących, sąsiadujących ze sobą działkach domy miały służyć: jeden – zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych, drugi – dla dziecka, rodzica czy innych członków rodziny. Co najważniejsze, prawdziwość tego celu (mieszkaniowego) została potwierdzona na początku 2018 r. przez urząd skarbowy, który prowadził wówczas postępowanie w przedmiocie zobowiązania podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości nabytej w grudniu 2014 r.

Sąd uznał, że podatnik nie ma racji, ale…

WSA w Szczecinie nie dał wiary twierdzeniom podatnika. Zgodził się z fiskusem, że w ramach zakwestionowanych transakcji podatnik działał jako przedsiębiorca. Stąd też uzyskane od państwa z tytułu wywłaszczenia odszkodowanie powinien opodatkować podatkiem od towarów i usług. Przeciwne twierdzenia przedsiębiorcy były zdaniem sądu nie do pogodzenia z zebranym materiałem dowodowym. Ale mimo to przychylił się do skargi podatnika i uchylił decyzję fiskusa. Sąd przyznał za organem podatkowym, że podejmowane w niniejszej sprawie działania przedsiębiorcy nosiły charakter działań podejmowanych przez dewelopera, lecz tylko w odniesieniu do części działek. Z tego samego materiału dowodowego wynika bowiem, że w lutym 2018 r. właściwy urząd skarbowy przeprowadził czynności sprawdzające w przedmiocie PIT za rok 2014 w zakresie przeznaczenia uzyskanych przez podatnika ze sprzedaży nieruchomości środków przed upływem 5 lat na własny cel mieszkaniowy. W protokole organ skarbowy potwierdził, że szereg udokumentowanych przez podatnika wydatków zostało poniesionych na własny cel mieszkaniowy w postaci budowy budynku mieszkalnego.

Organy nie mogą zastawiać na podatników pułapek

WSA w Szczecinie, przytaczając szereg podstawowych zasad państwa prawa i funkcjonowania organów, w tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 listopada 1988 r., skonstatował, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko o niedopuszczalności przerzucania na podatnika skutków błędu spowodowanego przez pracownika organu administracji. Również zawarta w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada pewności prawa oznacza przede wszystkim konieczność przewidywalności działań władzy publicznej. Zmienność prezentowanych przez organy stanowisk co do tego samego stanu faktycznego powoduje podważenie zaufania obywateli do organów tej władzy.

Dlatego też, mimo że podatnik działał w odniesieniu do obrotu większości swoich działek jako przedsiębiorca profesjonalnie trudniący się obrotem nieruchomościami, to w zakresie działek, wobec których urząd skarbowy uznał w lutym 2018 r., że zostały zakupione i zabudowane celem realizacji celów mieszkaniowych podatnika, fiskus nie może domagać się opodatkowania VAT ich wywłaszczenia.

„Po stronie obywatela mieści się prawo oczekiwania, aby organy zobowiązane do stosowania przepisów podejmowały działania oraz dokonywały rozstrzygnięć w sposób przewidywalny i konsekwentny. (…) W ramach zasady demokratycznego państwa prawnego proces stanowienia i stosowania prawa powszechnie obowiązującego nie może być pułapką na obywatela. Z kolei obywatel musi mieć możność układania swoich spraw w zaufaniu, iż nie narazi go to na niekorzystne skutki prawne swoich działań i decyzji (…) Podważanie oceny innego organu podatkowego, nawet w sytuacji, gdy była ona nieprawidłowa, niezależnie czy był to błąd organu, czy też organ został wprowadzony w błąd przez skarżącego, nie jest możliwe w niniejszym postępowaniu” (wyrok WSA w Szczecinie z 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 49/21).

Podsumowanie

Sprawa chyba nie wymaga szerszego komentarza. Przedsiębiorcy w swojej codziennej działalności i tak muszą mierzyć się z ryzykiem pułapek rynkowych i prawnych. Muszą być nie tylko biznesmenami, ale i księgowymi oraz prawnikami. W przypadku błędu organy skarbowe są bowiem bezlitosne, podnosząc, że znajomość reguł rynkowych i zmieniającego się prawa to obowiązek profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego. Tylko że ten wymóg powinien, oczywiście z wszystkimi konsekwencjami, dotyczyć również stosujących to prawo organów. Powyższa sprawa pokazuje natomiast, że nie dość, iż urzędnicy popełniają błędy przy rozstrzyganiu spraw podatników, to jeszcze inne organy w oparciu o te błędy i rozstrzygnięcia, które podatnik w zaufaniu do organu przyjął, honorował, i na podstawie których działał, wyciągają wobec tych podatników konsekwencje i stosują sankcje. Nie może być na to przyzwolenia. Jak podkreślił w uzasadnieniu swojego wyroku szczeciński sąd, skutki błędów urzędników nie mogą być przerzucane na podatników.

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszej oferty
Webinarium: SLIM VAT 2 – Ulga na złe długi + Certyfikat gwarantowany
Webinarium: SLIM VAT 2 – Ulga na złe długi + Certyfikat gwarantowany
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość
    1 sty 2000
    22 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Efekty zwalczania luki VAT

    Zwalczanie luki VAT przyczynia się do tego, że rząd może o 80 mld zł zwiększyć prognozę dochodów na rok 2021 – powiedział wiceminister finansów Piotr Patkowski podczas konferencji „Uczciwy VAT, zysk dla wszystkich”.

    Orzecznictwo TSUE chroni oszustwa podatkowe w VAT

    Skuteczne działania legislacyjne państw członkowskich mające na celu wyeliminowanie oszustw podatkowych okazują się być (w świetle orzecznictwa TSUE) sprzeczne z prawem wspólnotowym – pisze profesor Witold Modzelewski. Najlepszym tego przykładem jest wyrok z 9 września 2021 r., który na podstawie jakiś mętnych wywodów uzasadnia pogląd, że wprowadzenie w Polsce w 2016 roku granicznej płatności podatnika z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w celu eliminacji oszustw na rynku paliwowym, jest sprzeczny z prawem unijnym.

    Ulga dla klasy średniej - jakie są założenia Polskiego Ładu?

    Ulga dla klasy średniej to jedno z rozwiązań podatkowych w ramach Polskiego Ładu. Kto będzie miał prawo do ulgi? Jak wygląda algorytm dla ulgi przygotowany przez ustawodawcę?

    Opłaty drogowe - zmiany od 1 października

    Opłaty drogowe - zmiany od 1 października. Pozostało już tylko 8 dni do wygaszenia viaTOLL, który to system będzie działał tylko do 30 września 2021 r. Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa apelują, by nie zwlekać i zmienić system na e-TOLL. Z nowym systemem można zapłacić zarówno za przejazd po drogach krajowych, jak i po autostradach zarządzanych przez GDDKiA. Od 1 października 2021 r. wprowadzona zostanie nowa organizacja ruchu w Miejscach Poboru Opłat na autostradach A2 (Konin- Stryków) oraz A4 (Wrocław-Sośnica). Od tego dnia nie będą działać viaBOX i viaAUTO. Dotychczasowi użytkownicy tych urządzeń powinni korzystać z aplikacji mobilnej e-TOLL PL lub urządzeń pokładowych kompatybilnych z e-TOLL.

    Wycena aktuarialna rezerw na świadczenia pracownicze - aktuariusz i jego rola

    Aktuariusz, wycena aktuarialna i raport aktuarialny - rola i obowiązki aktuariusza przy wycenie aktuarialnej rezerw na świadczenia pracownicze wg Ustawy o rachunkowości, MSR 19, KSR 6 i KSA 1 (wycena aktuarialna rezerw na odprawy emerytalne, rentowe, nagrody jubileuszowe itp.).

    Zakup obywatelstwa z paszportem - nowy kierunek optymalizacji podatkowej

    Optymalizacja podatkowa. W internecie pojawiły się oferty w rodzaju: Kup paszport - obywatelstwo. Uzyskaj rezydencję podatkową. Eksperci radzą, by dobrze przemyśleć odpowiedź.

    Polski Ład. Ułatwienia związane z rozliczaniem składki zdrowotnej

    Polski Ład jest w tej chwili w Sejmie, jest po pierwszym czytaniu, za chwilę zaczną się prace komisyjne. Jakich zmian możemy się jeszcze spodziewać w trakcie tych prac? W studio DGP rozmawiamy z wiceministrem finansów Janem Sarnowskim.

    Wiążące polecenie dotyczące prowadzenia spraw w grupie spółek

    Wiążące polecenie w grupie spółek. Spółka dominująca uczestnicząca w grupie spółek będzie mogła wydawać spółce zależnej wiążące polecenia – nie zawsze jednak spółka zależna będzie nimi związana. Skutki wiążącego polecenia w grupie spółek i okoliczności odmowy jego wykonania wyjaśnia Bartosz Lewandowski – aplikant radcowski z Lubasz i Wspólnicy – Kancelarii Radców Prawnych.

    Będą wyjaśnienia podatkowe do Polskiego Ładu

    Polski Ład. Chcemy opublikować wyjaśnienia podatkowe, dotyczące rozwiązań wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu dla przedsiębiorców, które będą wiążące dla administracji – powiedział wiceminister finansów Jan Sarnowski podczas EKG w Katowicach

    Ekologia coraz ważniejsza w strategiach firm

    Ekologia w strategiach firm. Prawie 57% firm na świecie uważa, że pandemia przyspieszyła realizację celów środowiskowych w firmie. Instytucje finansowe i rosnące oczekiwania społeczne są głównym katalizatorem zmian – wynika z najnowszego raportu ING i EY Biznes dla klimatu. Raport o zmianie priorytetów.

    Gadżety reklamowe a koszty uzyskania przychodów

    Gadżety reklamowe a koszty. Wydatki poniesione na nabycie drobnych gadżetów z logo podatnika, które są rozdawane dobrowolnie i nieodpłatnie, stanowią wydatki reklamowe. Tego rodzaju wydatki, jako spełniające kryteria z art. 15 ust 1 ustawy o CIT, mogą być w całości uznane za koszty uzyskania przychodów. Tak uznał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 17 września 2021 r.

    Kiedy można odliczyć VAT od zakupu artykułów spożywczych?

    Odliczenie VAT od artykułów spożywczych. Podatnicy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nabywają różnego rodzaju artykuły spożywcze wpływające na komfort organizowania spotkań, motywację pracowników czy postrzeganie przedsiębiorcy na rynku. Kiedy możliwe jest odliczenie VAT od tych artykułów?

    Crowdsourcing jako model wsparcia i rozwoju biznesu

    Crowdsourcing można określić jako tzw. mądrość ludu czy wiedzę tłumu. Wbrew pozorom i anglojęzycznej nazwie, zjawisko to miało swoje odzwierciedlenie w życiu społecznym już w XVIII wieku. Wtedy to brytyjski rząd ogłosił konkurs dla obywateli na opracowanie najlepszego sposobu określania dokładnej pozycji statku na morzu. Ustalono nagrodę w wys. 20 tys. funtów, a proporcjonalnie otrzymywał ją każdy, kto miał choćby minimalny udział w rozwiązanie problemu. To jedna z pierwszych sytuacji, w których pojawiła się idea crowdsourcingu. Jak wykorzystać ją we współczesnym biznesie?

    Sprzedaż firmowego laptopa osobie prywatnej a kasa fiskalna

    Sprzedaż firmowego laptopa osobie prywatnej a kasa fiskalna. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, zarejestrowana jako czynny podatnik VAT, zamierza sprzedać firmowy laptop. Czy jeżeli laptop zostanie sprzedany osobie prywatnej, konieczne będzie nabycie przez osobę fizyczną kasy fiskalnej? Dodam, że obecnie osoba ta nie ma kasy fiskalnej.

    Zakup samochodu w innym kraju UE przez podatnika zwolnionego z VAT

    Zakup samochodu a zwolnienie z VAT. Nasz klient, który korzysta ze zwolnienia z VAT ze względu na obrót, chce kupić w Niemczech, na firmę, używany samochód o wartości około 60 000 zł. Czy należy rozliczyć VAT z tego tytułu? Czy nasz klient straci prawo do zastosowania zwolnienia?

    Zakup pieca gazowego w ramach ulgi rehabilitacyjnej

    Ulga rehabilitacyjna. Czy zakup grzewczego pieca gazowego, zapewniającego ciepło w mieszkaniu oraz ciepłą, bieżącą wodę stanowi wydatek ułatwiający wykonywanie czynności życiowych, w związku z niepełnosprawnością związaną z narządami ruchu? Czy kwota tego zakupu podlega odliczeniu w ramach ulgi rehabilitacyjnej?

    Zmiany w VAT - SLIM VAT 2

    Zmiany w VAT. 1 października 2021 r. wchodzi w życie zdecydowana większość przepisów ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo bankowe wprowadzającej tzw. pakiet SLIM VAT 2, która została opublikowana w Dzienniku Ustaw 6 września 2021 r. Część zmian weszła w życie już 7 września br. Co się zmienia w rozliczeniach VAT?

    Polski Ład. Propozycje zmian w VAT

    Polski Ład, wśród licznych zmian przepisów prawa podatkowego, zawiera także nowe propozycje w zakresie ustawy o VAT, które mogą zacząć obowiązywać już od 2022 r. Oto najważniejsze zmiany w VAT w ramach Polskiego Ładu.

    Kościński o Polskim Ładzie: Zostawiamy więcej pieniędzy dla tych co zarabiają mniej

    Polski Ład. Chodzi tu o elementarną sprawiedliwość. Nie może być tak, że pracodawca który zarabia 30 tys. płaci mniejsze podatni niż pracownik co zarabia 3 tys. - mówi w wywiadzie minister finansów Tadeusz Kościński.

    Polski Ład ma zresetować regresywny klin podatkowy

    Polski Ład a klin podatkowy. Polski Ład ma zresetować regresywny klin podatkowy i podtrzymać wzrost gospodarczy; myślę, że to, co proponujemy, zda egzamin – powiedział minister finansów Tadeusz Kościński podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.

    Ryczałt w 2022 r. Co zmieni Polski Ład?

    Ryczałt 2022. W ramach Polskiego Ładu mają zostać ujednolicone zasady opodatkowania przychodów z najmu lub dzierżawy. Ustawodawca planuje także zmiany w stawkach ryczałtu. Jakie nowości mogą się pojawić od przyszłego roku?

    Podatek od korporacji zapłacą prawie wszystkie firmy

    Minimalny podatek od korporacji zapłacą prawie wszystkie firmy, w tym MŚP, spółki Skarbu Państwa, startupy, a nawet mikrofirmy. Nowy podatek doprowadzi do znaczącej podwyżki cen wielu towarów i spowoduje ucieczkę dużych firm do innych krajów UE - ocenia Konfederacja Lewiatan.

    System viaTOLL tylko do 30 września 2021 r.

    System viaTOLL będzie działać wyłącznie do 30 września br. Od 1 października zostanie wyłączony, a jedynym systemem umożliwiającym opłacanie przejazdów ciężkich po drogach płatnych będzie system e-TOLL – powiedziała Magdalena Rzeczkowska, Szefowa Krajowej Administracji Skarbowej.

    Zasady ustalania rezydencji podatkowej

    Rezydencja podatkowa. Jak wyglądają zasady ustalania rezydencji podatkowej na podstawie objaśnień Ministerstw Finansów z 29 kwietnia 2021 r.?

    Sprzedaż nieruchomości wykorzystywanej w działalności gospodarczej a PIT

    Odpłatne zbycie nieruchomości wykorzystywanej na potrzeby związane z działalnością gospodarczą, która nie była środkiem trwałym i nie podlegała ujęciu w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej. Taką interpretację przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) został zaprezentowany w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (podjętej w składzie siedmiu sędziów) z 17 lutego 2014 r. (sygn. akt II FPS 8/13). Tak samo uważają organy podatkowe, w tym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej.