REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Utylizacja towaru handlowego wycofanego ze sprzedaży - rozliczenie VAT. Czy trzeba korygować odliczony podatek?

Ewa Kowalska
Ekspert w zakresie VAT
Utylizacja towaru handlowego wycofanego ze sprzedaży - rozliczenie VAT. Czy trzeba korygować odliczony podatek?
Utylizacja towaru handlowego wycofanego ze sprzedaży - rozliczenie VAT. Czy trzeba korygować odliczony podatek?

REKLAMA

REKLAMA

Podatnikom dokonującym nabycia towarów w celu ich wykorzystania do działalności opodatkowanej przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego. Nie zawsze towar zakupiony w celach handlowych staje się jednak przedmiotem dalszego obrotu. Jak postąpić, jeżeli sprzedawca, z uwagi na utratę przez towar określonych walorów, jest zmuszony wycofać go ze sprzedaży i poddać utylizacji? Czy konieczna jest wówczas korekta odliczonego wcześniej podatku naliczonego, czy też pomimo zniszczenia towaru podatnik zachowuje swoje dotychczasowe uprawnienia?

Prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje podatnikom w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. W praktyce działalności gospodarczej dochodzi jednak czasami do sytuacji, gdy towar zakupiony w celach handlowych nie może być wykorzystany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem i ostatecznie jest poddawany utylizacji.

Autopromocja

Jednym z najbardziej charakterystycznych przykładów może być tutaj konieczność utylizacji towaru z uwagi na upływ terminu jego przydatności do spożycia. Towar taki niewątpliwie nie będzie już wykorzystany do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Dyspozycja wnikająca z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT nie będzie więc wykonana.

1. Czy trzeba skorygować odliczony VAT od zakupu towaru przeznaczonego do utylizacji

Z art. 91 ust. 7 ustawy o VAT wynika, że na podatników jest nałożony obowiązek dokonania korekty podatku naliczonego w przypadku zmiany przeznaczenia towaru. Obowiązek korekty podatku naliczonego wystąpi wówczas, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego odliczenia, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.

Rozstrzygnięcie kwestii obowiązku dokonania korekty bądź zachowania prawa do odliczenia podatku naliczonego wymaga każdorazowo ustalenia, czy do utylizacji towarów dochodzi w efekcie zdarzeń, na które podatnik miał wpływ i powinien był je przewidzieć. W razie odpowiedzi twierdzącej, gdy utylizacja towaru jest bezpośrednim efektem zaniedbań podatnika, korekta jest nieodzowna. Podatnik powinien bowiem podejmować wszelkie działania, aby uniknąć powstania takiej straty.

1.1. Kiedy możemy uznać, że utylizacja jest niezawiniona przez podatnika

Upływ terminu przydatności do spożycia. W przypadku konieczności utylizacji towaru w związku z upływem terminu jego przydatności do spożycia należy zakładać, że z reguły dochodzi do tego w efekcie zdarzeń niezawinionych przez podatnika, na które nie miał wpływu. Towar został bowiem nabyty w celu dalszego obrotu, czyli bezspornie miał służyć czynnościom opodatkowanym podatkiem od towarów i usług. Pomimo oferowania do sprzedaży nie znalazł jednak nabywców i w efekcie upływu terminu przydatności do spożycia nie mógł być już wykorzystany do realizacji czynności opodatkowanych. Trudno w takiej sytuacji dopatrywać się winy podatnika i obciążać go dodatkowo obowiązkiem korekty podatku naliczonego, odliczonego przy nabyciu towarów, które uległy zepsuciu. Nabywca zachowuje tym samym prawo do podatku naliczonego odliczonego przy ich zakupie i nie jest obowiązany do dokonania korekty.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Brak możliwości sprzedaży towaru. W praktyce działalności gospodarczej może wystąpić też wiele innych przesłanek uzasadniających utylizację towarów. Niekiedy nawet towar, który nie utracił swoich walorów użytkowych, nie może być już sprzedany i podatnik decyduje się na jego zniszczenie. Gdy przedsiębiorca podjął wiele prób sprzedaży towaru, obniżając kilkukrotnie jego cenę, a towar nadal zalega w magazynach, działanie takie należy uznać za uprawnione i racjonalne. Z ekonomicznego punktu widzenia dalsze składowanie towaru, który utracił swoją wartość handlową, nie znajduje większego uzasadnienia. Pomimo dokonania utylizacji nieprzydatnego towaru podatnik zachowuje prawo do podatku naliczonego, który odliczył przy jego nabyciu. Towar był bowiem zakupiony pierwotnie w celach handlowych. Nie sposób zakładać, że podatnik działał nieracjonalnie, wiedząc z góry, iż nabywa towary, których nie będzie mógł później sprzedać.

Utrata przydatności. Przyczyny utraty przydatności towaru mogą być bardzo różne. Zmieniająca się moda, wprowadzanie nowych technologii czynią niekiedy towary bezużytecznymi, w praktyce nienadającymi się już do dalszej sprzedaży. Także wtedy nie możemy mówić, że utylizacja następuje z winy podatnika.

1.2. Kiedy należy uznać, że utylizacja jest zawiniona przez podatnika

Niewątpliwie mogą też występować sytuacje, w których wina będzie leżeć po stronie podatnika, przykładowo gdy do utylizacji towaru dochodzi wskutek jego niewłaściwego przechowywania. Oczywiście jeżeli zepsucie towaru byłoby spowodowane awarią urządzeń chłodniczych, o jego utylizacji decyduje czynnik zewnętrzny, niezależny od sprzedawcy. Każdy taki przypadek powinien być analizowany w sposób obiektywny i zindywidualizowany. Dopiero w oparciu o ocenę towarzyszących mu okoliczności możliwe jest rozstrzygnięcie kwestii ewentualnej korekty podatku naliczonego. Bezspornie podatnicy nie mogą jednak w sposób dowolny i nieracjonalny niszczyć nabyte towary, zachowując jednocześnie prawo do podatku naliczonego odliczonego przy ich zakupie.

2. Jak udokumentować utylizację towaru

Utylizację towarów należy również odpowiednio udokumentować.

2.1. Jak udokumentować i rozliczyć utylizację, gdy korzystamy z pomocy firmy zewnętrznej

Zasadniczo udokumentowanie i rozliczenie utylizacji nie powinno nastręczać problemów, ponieważ przedsiębiorcy najczęściej nie dokonują utylizacji we własnym zakresie, lecz korzystają z usług firm wyspecjalizowanych w tym kierunku. Oddając towar do utylizacji, otrzymują potwierdzenia, z których wynika rodzaj i ilość lub waga przekazywanych towarów. W celach dowodowych warto sporządzić dodatkowo dokument wskazujący na bezpośrednią przyczynę utylizacji danej partii towaru. Z reguły dokonuje się tego w formie protokołu, zawierającego dane pozwalające na jednoznaczną identyfikację towarów przekazanych do utylizacji.

2.1.1. Przekazanie towaru do utylizacji

Należy podkreślić, że sama czynność przekazania towarów do utylizacji lub dokonania jej we własnym zakresie nie podlega opodatkowaniu VAT. Przekazanie towarów do utylizacji nie wypełnia dyspozycji art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, określającego przedmiotowy zakres opodatkowania VAT. Działania tego nie można bowiem kwalifikować ani jako odpłatnej dostawy towarów, ani jako odpłatnego świadczenia usług. Nie jest to również nieodpłatne przekazanie towarów, wymienione w art. 7 ust. 2 ustawy o VAT. W efekcie przekazania towaru do utylizacji jest on niszczony i nie zmienia swojego właściciela. Przy przyjęciu towaru do utylizacji de facto nie dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Możliwości zleceniobiorcy w tym zakresie są wówczas ograniczone zakresem usługi, do wykonania której się zobowiązał. Firma przyjmująca towar nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dodatkowych korzyści, poza wynagrodzeniem otrzymywanym za swoje usługi. To jednak są już zupełnie inne czynności, realizowane przez firmę dokonującą utylizacji na rzecz przekazującego. Usługa ta powinna być udokumentowana fakturą. Samo przekazanie towaru do utylizacji, jako działanie niepodlegające opodatkowaniu VAT, nie wymaga sporządzania faktury. Na brak obowiązku podatkowego z tytułu przekazania towarów do utylizacji wskazują również jednoznacznie organy podatkowe. W interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 22 sierpnia 2017 r. (sygn. 0112-KDIL1-2.4012.254.2017.1.PG) argumentowano, że czynności tej nie można uznać za dostawę towarów w rozumieniu ustawowym ani, tym bardziej, za świadczenie usług. Po stronie przekazującego nie wystąpi z tego tytułu żadna czynność podlegająca opodatkowaniu VAT, a w konsekwencji przekazujący towar do utylizacji nie będzie zobowiązany do wystawienia faktury oraz uwzględnienia tej operacji w ewidencjach prowadzonych dla celów VAT.

2.1.2. Sprzedaż towaru do utylizacji

Przekazanie odpadów firmie zewnętrznej może mieć również charakter odpłatny. Sprzedaż nabytych uprzednio towarów jako odpadu dokonywana jest oczywiście, co do zasady, po cenie znacznie odbiegającej od ceny ich zakupu. Podobnie jak miało to miejsce w przypadku oddania towarów do utylizacji, jeżeli działanie to jest ekonomicznie uzasadnione, również i tutaj korekta podatku naliczonego, odliczonego przy nabyciu tego towaru, nie jest wymagana. Sprzedaż towaru w charakterze odpadu należy odpowiednio udokumentować. Skoro realizowana czynność ma charakter odpłatny, konieczne jest wystawienie faktury potwierdzającej dokonaną dostawę. Warto jednak sporządzić także protokół zawierający uzasadnienie przyczyn traktowania nabytego towaru jako nieprzydatnego do celów prowadzonej działalności gospodarczej podatnika. Protokół ten uwiarygodni racjonalność działań przedsiębiorcy, realizującego tego typu transakcję. Kwestia ta była również rozpatrywana w cytowanym orzeczeniu TSUE w sprawie C-127/22. Zdaniem Trybunału wycofanie towaru, który podatnik uznał za niemożliwy do wykorzystania w ramach swej zwyklej działalności gospodarczej, a następnie sprzedaż tego towaru jako odpadu, która to sprzedaż została opodatkowana podatkiem od wartości dodanej (VAT), nie stanowi "zmiany czynników uwzględnianych przy określaniu kwoty odliczenia".

2.2. Jak udokumentować utylizację wykonaną we własnym zakresie

Odpowiednie udokumentowanie utylizacji towaru będzie miało szczególne znaczenie przy czynnościach realizowanych we własnym zakresie. Podatnik nie może posiłkować się wówczas dokumentami otrzymanymi od zleceniobiorcy dokonującego utylizacji przekazanych towarów. Dlatego sporządzany protokół utylizacji powinien bezwzględnie wskazywać dokładne dane niszczonego towaru i przyczynę takiego działania przedsiębiorcy.

Na wymóg właściwego udokumentowania przekazania towarów do utylizacji wskazuje orzecznictwo TSUE. Trybunał potwierdza brak obowiązku korekty podatku naliczonego odliczonego przy nabyciu utylizowanych towarów, wskazując jednocześnie na konieczność uzasadnienia utraty jego walorów użytkowych w ramach zwyklej działalności gospodarczej podatnika. Dokonując interpretacji art. 185 dyrektywy 2006/112, w wyroku Trybunału z 4 maja 2023 r. w sprawie C-127/22 orzeczono, że wycofanie towaru, który podatnik uznał za niemożliwy do wykorzystania w ramach swej zwyklej działalności gospodarczej, po którym to wycofaniu nastąpiło dobrowolne zniszczenie tego towaru, stanowi "zmianę czynników uwzględnianych przy określaniu kwoty odliczenia" w rozumieniu ust. 1 tego artykułu. Jednakże taka sytuacja stanowi "zniszczenie" w rozumieniu ust. 2 akapit pierwszy tego artykułu, niezależnie od jego dobrowolnego charakteru, w związku z czym owa zmiana czynników uwzględnianych przy określaniu kwoty odliczenia nie powoduje powstania obowiązku dokonania korekty, o ile to zniszczenie jest prawidłowo udowodnione lub uzasadnione, a wspomniany towar obiektywnie utracił wszelką użyteczność w ramach działalności gospodarczej podatnika. Prawidłowo udowodnione zutylizowanie towaru należy zrównać z jego zniszczeniem, o ile wiąże się ono konkretnie z nieodwracalnym zniknięciem tego towaru.

 

3. Kiedy skorygować odliczony VAT, gdy utylizacja następuje z winy podatnika

W sytuacji gdy do zniszczenia towaru dochodzi ewidentnie z winy podatnika, przyjmuje się, że nastąpiła zmiana sposobu wykorzystania tego towaru. Podatnik jest wtedy zobligowany do korekty podatku naliczonego. Przy czym korekta taka nie jest realizowana wstecznie. Nie ma tym samym obowiązku cofnięcia się z korektą do okresów rozliczeniowych, w których podatnik skorzystał z prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie towarów, które podlegają obecnie utylizacji. W razie zmiany prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony korekty odliczenia, zgodnie z art. 91 ust. 7d ustawy o VAT, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okresy rozliczeniowe, w których wystąpiła ta zmiana. Dlatego właściwa jest realizacja korekty odliczenia w rozliczeniu za okres, w którym podatnik przekazuje towar do utylizacji lub dokonuje jej we własnym zakresie.

Przykład

W sierpniu 2023 r. zarejestrowany i czynny podatnik VAT dokonał utylizacji partii towarów (artykuły spożywcze), które uległy zniszczeniu wskutek niewłaściwego przechowywania. Podatnik nabył te towary w celach handlowych w czerwcu 2023 r. W tym samym okresie rozliczeniowym dokonał odliczenia pełnej kwoty podatku naliczonego (23 000 zł), wynikającego z otrzymanej faktury. Towary te były składowane w sposób nieodpowiedni i bezspornie uległy zepsuciu z winy podatnika.

W przedstawionym stanie faktycznym mamy do czynienia z winą leżącą po stronie podatnika, który nie zapewnił odpowiednich warunków przechowywania towaru. W konsekwencji podatnik jest obowiązany do dokonania korekty podatku naliczonego in minus, w rozliczeniu za ten okres, w którym doszło do zmiany sposobu wykorzystania towaru. Z uwagi na zniszczenie i utylizację towaru w sierpniu 2023 r., należy przyjąć, że to w tym okresie rozliczeniowym towar nie jest już wykorzystywany do pierwotnego celu jego nabycia, czyli dalszej sprzedaży. Korekta podatku naliczonego będzie zatem realizowana w rozliczeniu za sierpień 2023 r. Obejmie pełną kwotę podatku naliczonego (23 000 zł), odliczonego przy nabyciu towarów poddanych utylizacji. Okres rozliczeniowy, w którym podatnik dokonał odliczenia podatku naliczonego, tj. czerwiec 2023 r., nie będzie wówczas korygowany.

 

POWOŁANE ORZECZENIA:

  • wyrok TSUE z 4 maja 2023 r. w sprawie C-127/22

POWOŁANE INTERPRETACJE ORGANÓW PODATKOWYCH:

 

Ewa Kowalska, ekspert w zakresie VAT

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Biuletyn VAT

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Zawieszenie projektu CPK to zły sygnał także dla mniejszych firm

„Zawieszenie” projektu Centralnego Portu Komunikacyjnego to zły sygnał również dla mniejszych firm. Czy małe firmy mogą mieć kłopoty przez zawieszenie projektu CPK? Firma zaangażowana w projekt CPK raczej nie dostanie kredytu.

3 czerwca 2024 r. upływa termin na złożenie wniosku o zwrot nadpłaconej składki zdrowotnej

Do 3 czerwca 2024 r. przedsiębiorcy mają czas na złożenie wniosku o zwrot nadpłaty składki zdrowotnej za ubiegły rok. Jakie są skutki nie zrobienia tego w terminie, co się stanie z nadpłatą?

Zmiana wzoru i miejsc naklejania znaków akcyzy na wyroby winiarskie [KOMENTARZ]

Komentarz prezes Magdaleny Zielińskiej Związku Pracodawców Polskiej Rady Winiarstwa.

Cyberbezpieczeństwo w branży TSL – nowe wymogi. Co zmieni unijna dyrektywa NIS 2 od 17 października 2024 roku?

Dyrektywa NIS 2 wymusza na firmach konieczność wdrożenia strategii zarządzania ryzykiem. W praktyce oznacza to, że muszą zabezpieczyć swoje systemy komputerowe, procesy bezpieczeństwa oraz wiedzę swoich pracowników na tyle, by zapewnić funkcjonowanie i odpowiednio szybką reakcję w przypadku ataku hakerskiego. Od 17 października 2024 roku wszystkie kraje członkowskie powinny zaimplementować dyrektywę w swoim systemie prawnym.

Nawet 8%. Lokaty bankowe – oprocentowanie pod koniec maja 2024 r.

Ile wynosi oprocentowanie najlepszych depozytów bankowych pod koniec maja 2024 roku? Jakie odsetki można uzyskać z lokat bankowych i kont oszczędnościowych? Średnie oprocentowanie najlepszych lokat i rachunków oszczędnościowych wzrosło w maju do nieco ponad 5,7%.

ZUS pobrał 4000 zł od wdowy. 20 680,00 zł udziału w emeryturze zmarłego [Mąż nie skorzystał z emerytury]

Wdowa otrzymała wypłatę gwarantowaną 20 680,00 zł (udział w emeryturze zmarłego męża w zakresie subkonta). ZUS pobrał (jako płatnik PIT) 4000 zł i przekazał te pieniądze fiskusowi. ZUS wykonał prawidłowo przepisy podatkowe ustalające podatek na prawie 1/5 płatności. ZUS jest tu tylko pośrednikiem między wdową a fiskusem.

8-procentowy VAT nie dla domków letniskowych

Zgodnie z obecną praktyką organów podatkowych 8-procentowy VAT może być stosowany wyłącznie przy wznoszeniu budynków mieszkalnych przeznaczonych do stałego zamieszkania, zatem przedsiębiorcy budujące domki letniskowe lub rekreacyjne muszą wystawiać faktury z 23-procentowym VAT. 

Faktura korygująca 2024. Czy można zmienić dane nabywcy na zupełnie inny podmiot?

Sprzedawca wystawił fakturę VAT na podmiot XYZ Sp. z o.o., jednak właściwym nabywcą był XYZ Sp. k. Te dwa podmioty łączy tylko nazwa „XYZ” oraz osoba zarządzająca. Są to natomiast dwie różne działalności z różnymi numerami NIP. Czy w takiej sytuacji sprzedawca może zmienić dane nabywcy widniejące na fakturze poprzez fakturę korygującą, tj. bez konieczności wystawiania tzw. korekty „do zera” na XYZ Sp. z o.o., i obciążenie XYZ Sp. k. tylko poprzez korektę i zmianę odbiorcy faktury? 

Nowy sposób organów celno-skarbowych na uszczelnienie wywozu towarów podlegającym sankcjom na Rosję

Oświadczenie producenta o tym, iż wie kto jest kupującym i sprzedającym towar oraz o tym, iż wie, że jego wyprodukowany towar będzie przejeżdżał przez Rosję w tranzycie i zna końcowego użytkownika produktu, ma być narzędziem do ograniczenia wywozu towarów które są wyszczególnione w rozporządzeniu Rady (UE) NR 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczące środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie.

Opóźnienia w zapłacie w podatku dochodowym - skutki

Przedsiębiorcy mają wynikający z przepisów podatkowych obowiązek płacenia różnych podatków. W tym także podatków dochodowych: PIT – podatek dochodowy od osób fizycznych i CIT – podatek dochodowy od osób prawnych (w przypadku np. spółek z o.o. czy akcyjnych). Każde opóźnienie w zapłacie podatku – także podatku dochodowego grozi nie tylko obowiązkiem obliczenia od zaległości podatkowych odsetek ale także odpowiedzialnością karną skarbową. Zaległość podatkowa, to także może być problem pracowników, którzy nie zapłacili podatku dochodowego PIT wynikającego z rocznego zeznania podatkowego.

REKLAMA