Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak należy ewidencjonować koszty związane z procesami produkcyjnymi

Nasza spółka ma zamiar uruchomić nową linię produkcyjną. W jaki sposób należy uszczegółowić ewidencję kosztów wytworzenia produktów, tak aby łatwiejsze stało się planowanie i kontrola kosztów produkcji? Jak prowadzić ewidencję i jaki zastosować układ kalkulacyjny kosztów wytworzenia produktów na potrzeby planowania i kontrolowania kosztów produkcji?
RADA
Ewidencja kosztów wytworzenia produktów musi przede wszystkim umożliwiać poznanie wysokości kosztów ponoszonych na poszczególne produkty lub zlecenia. Zostały one zdefiniowane w ustawie o rachunkowości (art. 28 ust. 3). Natomiast zastosowany w firmie układ kalkulacyjny kosztów powinien odzwierciedlać proces produkcji produktu. Samo ustalenie układu kalkulacyjnego kosztów wytworzenia produktów nie pozwoli właściwie planować i kontrolować kosztów produkcji. Konieczne będzie również opracowanie dokumentacji, która pozwoli na kalkulację kosztów poszczególnych etapów produkcji oraz kosztów pracy ciągu technologicznego, w tym specjalistycznych maszyn.

UZASADNIENIE
Całkowity koszt wytworzenia produktu obejmuje koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu.
Do kosztów bezpośrednich zaliczamy w szczególności:
• wartość zużytych materiałów bezpośrednich,
• koszty pozyskania i przetworzenia związane bezpośrednio z produkcją,
• inne koszty poniesione w związku z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakim znajduje się w dniu wyceny.
Natomiast do uzasadnionej części kosztów pośrednich zaliczamy:
• zmienne, pośrednie koszty produkcji,
• tę część stałych, pośrednich kosztów produkcji, która odpowiada poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych.
Podczas planowania ewidencji i układów kalkulacyjnych kosztów wytworzenia produktów należy pamiętać, że informacje z tego zakresu będą służyć nie tylko do ewidencji kosztów na potrzeby sprawozdawczości zewnętrznej, np. GUS, ZUS i urzędów skarbowych.
Informacje te będą również wykorzystane na potrzeby m.in.:
• zarządzania przedsiębiorstwem (podejmowania decyzji),
• systemu wewnętrznej sprawozdawczości kosztowej,
• systemu planowania i kontroli kosztów.
Dlatego też ewidencja kosztów na potrzeby zarządzania przedsiębiorstwem, w tym podejmowania decyzji, planowania i kontroli kosztów produkcji, musi uwzględniać koszty:
• poszczególnych zleceń produkcyjnych,
• utrzymania ciągu technologicznego,
• zasobów ludzkich,
• zarządzania wydziałem produkcyjnym,
• utrzymania infrastruktury (np. hal produkcyjnych),
• ogólne produkcji, tzw. koszty wydziałowe*.
UWAGA!
Podział kosztów produkcji na przytoczone grupy jest bardzo istotny dla ustalenia układu kalkulacyjnego kosztów wytworzenia produktów.
Podstawowym zadaniem kalkulacji kosztów wytworzenia produktu jest odpowiedź na pytanie, ile kosztuje produkt i jakie pozycje kosztów wpływają na koszt jego wytworzenia. Jest to jeden z elementów ustalenia ceny produktu.
Układ kalkulacyjny kosztów wytworzenia produktu powinien uwzględniać proces technologiczny. Przykładowy układ kalkulacyjny kosztów, który uwzględnia ten proces, jest następujący:
1) materiały bezpośrednie w cenach nabycia,
2) robocizna bezpośrednia,
3) koszty pracy maszyn,
4) koszty projektu,
5) usługi obce,
6) inne koszty bezpośrednie,
7) koszty wydziałowe,
8) koszt wytworzenia (1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7).
W ramach kosztów pracy maszyn można wyodrębnić poszczególne stanowiska maszyn. Jednak w zaprezentowanym układzie kalkulacyjnym kosztów wytworzenia produktu można zamiast kosztów maszyn uwzględnić koszty wyróżnionych etapów procesu produkcyjnego. Będzie to oczywiście zależeć od konkretnego procesu produkcyjnego i technologicznego oraz szczególnych potrzeb ewidencji tych kosztów.
Jeśli ewidencja kosztów wytworzenia produktu ma spełnić swoją funkcję, należy przygotować dokumentację, na podstawie której koszty te będą ewidencjonowane.
Należy opracować następujące elementy takiej dokumentacji:
• normy materiałowe dla poszczególnych produktów,
• schemat procesu technologicznego (w kalkulacji kosztów produktów),
• stawki za pracę maszyn oraz stawki robocizny na poszczególnych etapach procesu produkcyjnego,
• zasady przyporządkowania kosztów pośrednich do produktu oraz zasady kalkulacji kosztów produktu i inne niezbędne dane oraz odpowiednie formularze (tabela 1).

Przykład
Kalkulacja kosztów robocizny została przedstawiona dla zlecenia, które obejmuje produkcję 10 kostiumów. Na proces produkcyjny kostiumu składa się kilka etapów:
• przygotowanie szablonów,
• warstwowanie i rysowanie układu kroju,
• krojenie,
• kompletowanie wykrojów,
• szycie i prasowanie w trakcie szycia,
• prasowanie gotowego produktu,
• kontrola jakości oraz składanie i pakowanie gotowego wyrobu.
Najpierw ustalono poszczególne etapy produkcji, a następnie niezbędną liczbę godzin ich realizacji z uwzględnieniem partii produkcyjnej oraz produktu (kostiumu). Przykładowo, etap przygotowania szablonów dotyczy całej partii produkcji (pracownik krojowni potrzebuje 4,5 roboczogodziny na całą partię produkcji), a szycie dotyczy już tylko samego kostiumu (krawcowa potrzebuje 6 roboczogodzin na uszycie 1 kostiumu).
Z liczby godzin pracy pracowników wynika czas godzin pracy maszyn (bez uwzględnienia przygotowania maszyn do produkcji, przeglądów itp.). W tabeli 1 przedstawiono przykładową kalkulację kosztów robocizny bezpośredniej z uwzględnieniem poszczególnych etapów produkcji partii kostiumów dla butiku.
Tabela 1. Koszty robocizny bezpośredniej z uwzględnieniem poszczególnych etapów produkcji 10 kostiumów
Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

W omawianym przypadku należy również pamiętać o zróżnicowaniu kosztów jednej roboczogodziny ze względu na stanowisko pracy (kolumna 6). Inną stawkę ma np. krawcowa, a inną krojczy. Najczęściej stawki za roboczogodzinę wynikają z zakładowego systemu wynagradzania lub umów o pracę podpisanych z pracownikami.
Kolejnym ważnym elementem ustalania układu kalkulacyjnego kosztów wytworzenia produktu jest opracowanie zasad przyporządkowania kosztów pośrednich do danego zlecenia. Może to być z góry ustalona wysokość kosztu do jednej sztuki lub partii produktów albo według przyjętego klucza rozliczeniowego. Każdy sposób ma swoje zalety i wady. Bezpośrednie uwzględnienie w układzie kalkulacyjnym kosztów wytworzenia produktu kosztów ciągu technologicznego (który zależy od rzeczywistego zaangażowania na rzecz konkretnego zlecenia produkcyjnego) znacznie zmniejsza wysokość przypisanych kosztów wydziałowych do produktu. Tym samym można kontrolować efektywny czas wykorzystania ciągu technologicznego oraz czas pracy zatrudnionych pracowników i nie obciąża się danego zlecenia lub produktu kosztami niewykorzystanych zdolności produkcyjnych przedsiębiorstwa.
Na zakończenie należy podkreślić, że sam układ kalkulacyjny kosztów wytworzenia produktu nie wystarcza do właściwego planowania i kontroli tych kosztów. Należy uwzględnić odpowiednią dokumentację związaną z samym procesem produkcyjnym, która pozwala dokonać pomiaru alokacji zasobów do zlecenia produkcyjnego, a następnie przypisać ich koszty do właściwego zlecenia. Jeśli nie potrafimy dobrze mierzyć zjawiska, to trudno mówić o właściwej kalkulacji kosztów wytworzenia produktu.

Roman Kotapski
konsultant ds. wdrożeń systemów budżetowania

•  art. 28 ust. 3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości – Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2252

* Por. R. Kotarski, Jak ewidencjonować koszty wydziałowe, „Serwis FK” nr 51–52/2005, s. 39–42.

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: Biuletyn Rachunkowości
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    18 paź 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Dopłaty do cen energii elektrycznej - nowy dodatek energetyczny dla najuboższych

    W ramach wsparcia najuboższych rząd chce przeznaczyć na dopłaty do prądu w 2022 roku ok. 1,5 mld zł - poinformowało PAP źródło w rządzie. Nowym dodatkiem energetycznym mają być objęte gospodarstwa domowe, których miesięczne dochody nie przekraczają 1563 zł w gospodarstwie jednoosobowym oraz 1115 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym.

    Zmiany umów podatkowych z Maltą i Holandią

    Zmiany umów podatkowych z Maltą i Holandią. 14 października 2021 r. Sejm uchwalił ustawy ratyfikujące zmiany umów podatkowych z Maltą i Holandią. Według resortu finansów zmiany te przewidują wprowadzenie rozwiązań ograniczających agresywną optymalizację podatkową, zwiększą wpływy do polskiego budżetu.

    Wydatki na cele mieszkaniowe a zwolnienie z PIT - interpretacja ogólna

    Wydatki na cele mieszkaniowe a zwolnienie z PIT. Podatnicy, którzy w ciągu 5 lat od zakupu (lub wybudowania) nieruchomości ją sprzedadzą, muszą zapłacić podatek dochodowy (PIT) z tego tytułu. Jeżeli jednak pozyskane w ten sposób środki wydadzą na własne cele mieszkaniowe, skorzystają ze zwolnienia z podatku (jest to tzw. ulga mieszkaniowa). 13 października 2021 r. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał interpretację ogólną wyjaśniającą wątpliwości w zakresie wydatków na cele mieszkaniowe. Interpretacja ta doprecyzowuje katalog wydatków jakie podatnik może ponieść aby pomniejszyć należny podatek do zapłaty. Na liście wydatków znalazły się m.in. wydatki przeznaczone na zakup i instalację kuchenki, płyty indukcyjnej, piekarnika, szafki umywalkowej, oświetlenia czy mebli na wymiar.

    Cesja wierzytelności poniżej wartości nominalnej a VAT

    Transakcje cesji wierzytelności są przedmiotem licznych zapytań podatników w ramach postępowań interpretacyjnych. Przepisy ustawy o VAT w tym zakresie są nieprecyzyjne i prowadzą do pojawienia się wątpliwości, czy takie transakcje powinny podlegać opodatkowaniu VAT, czy nie. Ponadto w praktyce gospodarczej występują różne rodzaje cesji, co dodatkowo komplikuje sprawę.

    System EUREKA - interpretacje i objaśnienia podatkowe, informacje stawkowe i akcyzowe w jednym miejscu

    System EUREKA. Ministerstwo Finansów poinformowało 14 października 2021 r. o uruchomieniu Systemu Informacji Celno-Skarbowej EUREKA, który ma ułatwić dostęp do informacji podatkowej i celnej. Dzięki wyszukiwarce systemu EUREKA na podatki.gov.pl znaleźć można m.in. interpretacje i objaśnienia podatkowe, broszury informacyjne MF, informacje stawkowe i akcyzowe i inne potrzebne informacje podatkowe i celne. Z Systemu EUREKA można korzystać bez konieczności logowania.

    Kwota zmniejszająca podatek w 2022 r.

    Kwota zmniejszająca podatek odnosi się do podatników, którzy dokonują obliczania podatku według skali podatkowej. Polski Ład zakłada istotne zmiany w tym zakresie. Jaka będzie wysokość kwoty zmniejszającej podatek w 2022 r.? Jak będzie stosowana przy obliczaniu zaliczek na podatek?

    Jak firmy rodzinne poradziły sobie z pandemią?

    Firmy rodzinne. Największe firmy rodzinne mają 7,28 bln USD przychodów i trzeci największy wkład w globalne PKB. Zatrudniają ponad 24 miliony osób w 45 jurysdykcjach – wynika z najnowszej edycji Indeksu Firm Rodzinnych 2021. Przeszły stosunkowo łagodnie przez pandemię – dotyczy to również firm w Polsce - dzięki m.in. przedsiębiorczości, elastyczności i długoterminowej wizji rozwoju.

    Ochrona sygnalistów - firmy nie są gotowe na wdrożenie dyrektywy UE

    Ochrona sygnalistów. Jedynie 9% firm deklaruje pełną gotowość na dyrektywę UE o ochronie sygnalistów, choć żadna nie wdrożyła w pełni określonego w niej „standardu minimum”. Jednocześnie aż 89% firm w Polsce wierzy, że dyrektywa sprzyja ich biznesowi. Co trzecia firma (34%) już teraz zakłada, że nie zdąży z przygotowaniami do 17 grudnia 2021 roku – wynika z badania EY Czas na ochronę sygnalistów sprawdzającego gotowość firm do wdrożenia wymogów dyrektywy oraz planowanej ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa.

    Drogie prezenty, zakup samochodu, sprzedaż rzeczy używanych – sprawdź czy musisz zapłacić podatek

    Nieznajomość prawa podatkowego szkodzi. A na pewno nie jest żadnym argumentem przed urzędem skarbowym. Podatki to nie tylko roczne zeznania podatkowe PIT. Trzeba wiedzieć, że fiskus może się upomnieć o podatek (a także ukarać za niezapłacenie daniny) także w różnych, codziennych sytuacjach, jak drogie prezenty (np. weselne), zakup samochodu, sprzedaż używanych rzeczy, czy choćby posiadanie psa.

    Ulga dla klasy średniej - kto skorzysta?

    Ulga dla klasy średniej. Przepisy Polskiego Ładu zakładają wprowadzenie nowej ulgi podatkowej, skierowanej do tzw. klasy średniej. Wszystko po to, aby zrekompensować stratę z powodu zmiany w odliczeniach składki zdrowotnej. Niestety mało precyzyjne brzmienie nowych regulacji może sprawić, że wielu podatników nie skorzysta z ulgi.

    Akcyza na papierosy - planowana podwyżka nie poprawi polskiej polityki zdrowotnej

    Akcyza na papierosy. Ministerstwo Finansów planuje zmiany w akcyzie na wyroby tytoniowe. Zgodnie z propozycją resortu akcyza na papierosy ma rosnąć o 10 proc., ale od 2023 roku, podczas gdy akcyza kwotowa na tytoń do podgrzewania ma wzrosnąć o 100 proc. już od nowego roku. Resort chce również 5 proc. korekty minimalnej stawki akcyzy na papierosy. Zdaniem lekarzy i ekonomistów taka podwyżka ma symboliczny charakter i nie przełoży się na prozdrowotne zachowania Polaków. Ministerstwo Finansów podało również, że Polska, obok Bułgarii, ma najniższe ceny papierosów w Unii Europejskiej.

    E-faktury - co oznaczają dla przedsiębiorców?

    E-faktura. Od 1 października Polska jest kolejnym krajem Unii Europejskiej, który – oprócz Hiszpanii, Portugalii i Włoch – zaczyna stosować mechanizm e-faktur. Nasz Sejm przyjął projekt zmian ustawy VAT, a co za tym idzie – wprowadził tzw. Krajowy system e-faktur. Jak będzie wyglądał w praktyce i w jakiej kolejności będą wdrażane nowe obowiązki?

    Czynny żal w sprawach karno-skarbowych - w formie elektronicznej i na papierze

    Czynny żal w sprawach karno-skarbowych. Ministerstwo Finansów informuje, że zmiany w art. 16 § 4 Kodeksu karnego skarbowego wprowadzone ustawą o doręczeniach elektronicznych nie modyfikują treści merytorycznej przewidzianych tam regulacji. Złożenie czynnego żalu drogą elektroniczną (np. e-PUAP, e-Urząd Skarbowy) od 5 października 2021 r. pozostaje skuteczne. Jak tłumaczy MF, wolą ustawodawcy było, aby określenie „na piśmie” dotyczyło zarówno formy papierowej, jak i elektronicznej.

    II Międzynarodowy Kongres Biur Rachunkowych w Kielcach

    Już 26 października startuje II Międzynarodowy Kongres Biur Rachunkowych w Kielcach, pod patronatem medialnym Infor. Zapraszamy do udziału w promocji "5 za pół".

    Obowiązkowe e-faktury - konieczna zgoda Komisji Europejskiej

    Obowiązkowe e-faktury. Polska wystąpiła do Komisji Europejskiej o zgodę na wdrożenie obowiązkowego systemu e-faktur, na razie prowadzony jest pilotaż tego rozwiązania - poinformowała 13 października 2021 r. szefowa Krajowej Administracji Skarbowej Magdalena Rzeczkowska na posiedzeniu połączonych komisji sejmowych.

    Ceny transferowe a COVID-19 - co dalej z APA?

    Ceny transferowe a COVID-19 - APA. Kolejnym istotnym tematem, z jakim muszą zmierzyć się polscy podatnicy, to kwestia aktualności uprzednich porozumień cenowych (APA) w czasach pandemii COVID-19. Przedstawiamy główne wnioski dotyczące tego tematu wynikające z prac Forum Cen Transferowych, działającego przy Ministerstwie Finansów.

    Jak rozliczać najem krótkoterminowy (umowa z pośrednikiem)?

    Wynajem krótkoterminowy - umowa z pośrednikiem-operatorem. W którym momencie rozpoznać przychód podatkowy w zakresie wynajmu na cele krótkotrwałego zakwaterowania dla pośrednika-operatora?

    Samochód sportowy w kosztach podatkowych

    Samochody w firmie mogą być wykorzystywane w różny sposób, począwszy od użytku mieszanego na cele prywatne i działalności gospodarczej, kończąc na wykorzystaniu jedynie w ramach działalności gospodarczej. W jednej z ostatnich spraw, gdzie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał pozytywną interpretację, przedmiotem zapytania była możliwość zakwalifikowania wydatków poniesionych na wytworzenie samochodu wyścigowego w postaci odpisów amortyzacyjnych oraz wydatków związanych z jego eksploatacją do kosztów podatkowych (interpretacja indywidualna z dnia 11 czerwca 2021 r. nr 0112-KDIL2-2.4011.335.2021.3.MB).

    Wyższe koszty upomnienia w egzekucji administracyjnej - 16 zł od 13 października 2021 r.

    Koszty upomnienia w egzekucji administracyjnej. Od 13 października 2021 r. obowiązuje wyższa kwota kosztów upomnienia, które należy doręczyć zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej. Nowa wysokość kosztów tego upomnienia wynosi 16 zł. Do 12 października 2021 r. wysokość kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynosiła 11,60 zł. Trzeba też wiedzieć, że aktualna wysokość kosztów upomnienia w egzekucji administracyjnej wyznacza niektóre limity w Ordynacji podatkowej i ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

    Rosnące podatki sektorowe będą miały wpływ na dalszy wzrost cen

    Podatki sektorowe w Polsce. Napięcie związane z wyczekiwaniem na kolejne odczyty inflacji nieco osłabł. Przyczyniła się do tego RPP dość zdecydowanym, choć spóźnionym ruchem podnosząc stopy procentowe. Przywraca to w pewnym stopniu wiarygodność NBP. Ważną rolę odegrały odczyty inflacji w kilku krajach naszego regionu: w ostatnim miesiącu dość wyraźnie przewyższyła ona inflację w Polsce, sygnalizując że to nie tylko lokalny, krajowy problem. Ryzyko inflacji utrzymującej się przynajmniej na obecnym, a nawet wyższym poziomie jednak nie zniknęło.

    Podatek od emisji CO2

    Podatek od emisja CO2 - samochody. W Polsce mogą się pojawić opłaty zależne od emisji dwutlenku węgla uwzględnione w cenie zakupu paliw. Nie będzie to niczym nowym w skali UE, gdyż już 21 na 27 państw członkowskich UE nałożyło na samochody osobowe opodatkowanie emisji CO2. Dotyczy to np. Francji, Holandii, Belgii czy Austrii.

    Innowacje w księgowości, finansach i ESG - zgłoszenia do 2022 Startup Accelerator do 30 listopada 2021 r.

    2022 Startup Accelerator - księgowość, finanse i ESG. CPA.com oraz Association of International Certified Professional Accountants (Międzynarodowe Stowarzyszenie Dyplomowanych Specjalistów ds. Rachunkowości) reprezentujące AICPA & CIMA, przyjmują do 30 listopada 2021 r. zgłoszenia z całego świata do 2022 Startup Accelerator. Program przeznaczony jest dla firm w początkowej fazie rozwoju, które specjalizują się w innowacjach z zakresu księgowości i finansów, a od tego roku także inicjatyw ESG (ang. environmental, social, governance).

    Szczepienie na COVID-19 a zatrudnienie pracowników

    Szczepienie na COVID-19 a zatrudnienie pracowników. Czy pracodawcy mają prawo przyjmowania do pracy wyłącznie osoby zaszczepione na COVID-19? Czy można pytać o szczepienie na rozmowie kwalifikacyjnej?

    Sprzedaż samochodu firmowego a zwolnienie z VAT

    Sprzedaż samochodu a zwolnienie z VAT. Podatnik zwolniony podmiotowo z VAT sprzedaje samochód osobowy wykupiony uprzednio z leasingu na firmę. Czy przez tę sprzedaż utraci prawo do zwolnienia podmiotowego? A jeśli tak, jak ma postąpić, aby nie utracić prawa do tego zwolnienia?

    Czy sprzedaż na platformie Amazon może korzystać z unijnej procedury OSS?

    Sprzedaż na Amazon a unijna procedura OSS. Polski podatnik VAT dokonuje sprzedaży wysyłkowej towarów na rzecz konsumentów z innych krajów UE za pośrednictwem platformy Amazon. Z firmą Amazon rozlicza się w modelu FBA. Jeśli towar został przemieszczony do magazynu w Niemczech (magazyn Amazon) i stamtąd następuje jego wysyłka na rzecz konsumenta z Francji i Włoch, to czy do takiej sprzedaży podatnik może zastosować procedurę OSS i wykazywać VAT w deklaracji składanej do Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście?