Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Co wchodzi w skład ksiąg rachunkowych?

Adam Kuchta
Redaktor naczelny portalu Infor.pl
Co wchodzi w skład ksiąg rachunkowych?
Co wchodzi w skład ksiąg rachunkowych?
fot.Shutterstock
Księgi rachunkowe. Z jakich elementów składają się księgi rachunkowe? Jak prowadzić konta księgi głównej oraz konta ksiąg pomocniczych? Co powinno zawierać zestawienie obrotów i sald?

Co składa się na księgi rachunkowe?

Księgi rachunkowe, jak wynika z art. 13 ust. 1 ustawy o rachunkowości, obejmują zbiory zapisów księgowych, obrotów (sum zapisów) i sald, które tworzą:

1) dziennik;

2) księgę główną;

3) księgi pomocnicze;

4) zestawienia: obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych;

5) wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz).

Ustawodawca określił, że przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera za równoważne z nimi uważa się odpowiednio zasoby informacyjne rachunkowości, zorganizowane w formie oddzielnych komputerowych zbiorów danych, bazy danych lub wyodrębnionych jej części, bez względu na miejsce ich powstania i przechowywania. Warunkiem utrzymywania zasobów informacyjnych systemu rachunkowości w takiej formie jest posiadanie przez jednostkę oprogramowania umożliwiającego uzyskiwanie czytelnych informacji w odniesieniu do zapisów dokonanych w księgach rachunkowych, poprzez ich wydrukowanie lub przeniesienie na informatyczny nośnik danych.

Księgi rachunkowe prowadzi się w języku polskim (art. 9 ustawy o rachunkowości). Przy czym, zgodnie ze Stanowiskiem Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie niektórych zasad prowadzenia ksiąg rachunkowych, księgami rachunkowymi są zbiory danych zawarte w systemie komputerowym (domyślnie systemie FK), a nie samo oprogramowanie. W związku z tym jednostka nie ma obowiązku posiadania całego oprogramowania w języku polskim w przypadku użytkowania programów opracowanych w języku obcym.

Poza tym, księgi rachunkowe, z uwzględnieniem techniki ich prowadzenia, powinny być:

1) trwale oznaczone nazwą (pełną lub skróconą) jednostki, której dotyczą (każda księga wiązana, każda luźna karta kontowa, także jeżeli mają one postać wydruku komputerowego lub zestawienia wyświetlanego na ekranie monitora komputera), nazwą danego rodzaju księgi rachunkowej oraz nazwą programu przetwarzania;

2) wyraźnie oznaczone co do roku obrotowego, okresu sprawozdawczego i daty sporządzenia;

3) przechowywane starannie w ustalonej kolejności.

Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera należy zapewnić automatyczną kontrolę ciągłości zapisów, przenoszenia obrotów lub sald. Wydruki komputerowe ksiąg rachunkowych powinny składać się z automatycznie numerowanych stron, z oznaczeniem pierwszej i ostatniej, oraz być sumowane na kolejnych stronach w sposób ciągły w roku obrotowym.

Księgi rachunkowe należy wydrukować nie później niż na koniec roku obrotowego. Za równoważne z wydrukiem uznaje się przeniesienie treści ksiąg rachunkowych na informatyczny nośnik danych, zapewniający trwałość zapisu informacji, przez czas nie krótszy od wymaganego dla przechowywania ksiąg rachunkowych.

Dziennik ksiąg rachunkowych

Dziennik, który stanowi jeden ze składników księgi rachunkowej, powinien zawierać chronologiczne ujęcie zdarzeń, jakie nastąpiły w danym okresie sprawozdawczym. Bez względu na technikę prowadzenia ksiąg rachunkowych dziennik powinien umożliwiać uzgodnienie jego obrotów z obrotami zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej.

Zapisy w dzienniku muszą być kolejno numerowane, a sumy zapisów (obroty) liczone w sposób ciągły. Sposób dokonywania zapisów w dzienniku powinien umożliwiać ich jednoznaczne powiązanie ze sprawdzonymi i zatwierdzonymi dowodami księgowymi.

Jeżeli stosuje się dzienniki częściowe, grupujące zdarzenia według ich rodzajów, to należy sporządzić zestawienie obrotów tych dzienników za dany okres sprawozdawczy.

Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera zapis księgowy powinien posiadać automatycznie nadany numer pozycji, pod którą został wprowadzony do dziennika, a także dane pozwalające na ustalenie osoby odpowiedzialnej za treść zapisu.

Konta księgi głównej

Przepisy zawarte w art. 15. ustawy o rachunkowości wskazują, że konta księgi głównej powinny zawierać zapisy o zdarzeniach w ujęciu systematycznym. Na kontach księgi głównej obowiązuje ujęcie zarejestrowanych uprzednio lub równocześnie w dzienniku zdarzeń, zgodnie z zasadą podwójnego zapisu.

Zapisów na określonym koncie księgi głównej dokonuje się w kolejności chronologicznej.

Konta ksiąg pomocniczych - jak prowadzić?

Konta ksiąg pomocniczych zawierają zapisy będące uszczegółowieniem i uzupełnieniem zapisów kont księgi głównej. Prowadzi się je w ujęciu systematycznym jako wyodrębniony system ksiąg, kartotek (zbiorów kont), komputerowych zbiorów danych, uzgodniony z saldami i zapisami na kontach księgi głównej.

Na kontach ksiąg pomocniczych można w ciągu okresu sprawozdawczego stosować, obok lub zamiast jednostek pieniężnych, jednostki naturalne. Należy wówczas sporządzić na koniec okresu sprawozdawczego zestawienie zapisów dokonanych na kontach ksiąg pomocniczych w jednostkach naturalnych i ustalić ich wartość.

Konta ksiąg pomocniczych, stanowiące element księgi rachunkowej, prowadzi się w szczególności dla:

1) środków trwałych, w tym także środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych oraz dokonywanych od nich odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych;

2) rozrachunków z kontrahentami;

3) rozrachunków z pracownikami, a w szczególności jako imienną ewidencję wynagrodzeń pracowników zapewniającą uzyskanie informacji, z całego okresu zatrudnienia;

4) operacji sprzedaży (kolejno numerowane własne faktury i inne dowody, ze szczegółowością niezbędną do celów podatkowych);

5) operacji zakupu (obce faktury i inne dowody, ze szczegółowością niezbędną do wyceny składników aktywów i do celów podatkowych);

6) kosztów i istotnych dla jednostki składników aktywów;

7) operacji gotówkowych w przypadku prowadzenia kasy.

Zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości, kierownik jednostki, uwzględniając rodzaj i wartość poszczególnych grup rzeczowych składników aktywów obrotowych posiadanych przez jednostkę, podejmuje decyzję o stosowaniu jednej z następujących metod prowadzenia kont ksiąg pomocniczych dla tych grup składników:

1) ewidencję ilościowo-wartościową, w której dla każdego składnika ujmuje się obroty i stany w jednostkach naturalnych i pieniężnych;

2) ewidencję ilościową obrotów i stanów, prowadzoną dla poszczególnych składników lub ich jednorodnych grup wyłącznie w jednostkach naturalnych. Wartość stanu wycenia się przynajmniej na koniec okresu sprawozdawczego, za który następują rozliczenia z budżetem z tytułu podatku dochodowego, dokonane na podstawie danych rzeczywistych;

3) ewidencję wartościową obrotów i stanów towarów oraz opakowań, prowadzoną dla punktów obrotu detalicznego lub miejsc składowania, której przedmiotem zapisów są tylko przychody, rozchody i stany całego zapasu;

4) odpisywania w koszty wartości materiałów i towarów na dzień ich zakupu lub produktów gotowych w momencie ich wytworzenia, połączone z ustalaniem stanu tych składników aktywów i jego wyceny oraz korekty kosztów o wartość tego stanu, nie później niż na dzień bilansowy.

Księga rachunkowa - zestawienie obrotów i sald

Na podstawie zapisów na kontach księgi głównej sporządza się na koniec każdego okresu sprawozdawczego, nie rzadziej niż na koniec miesiąca, zestawienie obrotów i sald, zawierające:

1) symbole lub nazwy kont;

2) salda kont na dzień otwarcia ksiąg rachunkowych, obroty za okres sprawozdawczy i narastająco od początku roku obrotowego oraz salda na koniec okresu sprawozdawczego;

3) sumę sald na dzień otwarcia ksiąg rachunkowych, obrotów za okres sprawozdawczy i narastająco od początku roku obrotowego oraz sald na koniec okresu sprawozdawczego.

Obroty tego zestawienia powinny być zgodne z obrotami dziennika lub obrotami zestawienia obrotów dzienników częściowych.

Co najmniej na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych sporządza się zestawienia sald wszystkich kont ksiąg pomocniczych, a na dzień inwentaryzacji – zestawienia sald inwentaryzowanej grupy składników aktywów.

Wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz)

Wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz), potwierdzony ich inwentaryzacją, sporządzają - w świetle art. 19. ust 1 ustawy o rachunkowości - jednostki, które uprzednio nie prowadziły ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą. W pozostałych jednostkach rolę inwentarza spełnia zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej oraz zestawienia sald kont ksiąg pomocniczych sporządzone na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych.

Pozycje inwentarza sporządzonego przez jednostki, które nie prowadziły uprzednio ksiąg rachunkowych, powinny stanowić odpowiedniki lub rozwinięcia poszczególnych pozycji bilansu otwarcia. Składniki aktywów i pasywów wycenia się w inwentarzu według zasad określonych w rozdziale 4 ustawy o rachunkowości.

Podstawa prawna:

- ustawa z dnia 29 września 1994 r.  o rachunkowości - t.j. z dnia 1 lutego 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 217)

Instrukcje księgowego
Instrukcje księgowego – książka z aktualizacjami w serwisie online

Zawiera zestaw 96 aktualnych instrukcji objaśniających wybrane procedury podatkowe, księgowe, kadrowe oraz z dziedziny prawa cywilnego i gospodarczego. Instrukcje w serwisie są powiązane z kalkulatorami, formularzami, wskaźnikami, materiałami wideo i aktami prawnymi.

Teraz 17% taniej!
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Podatek od nieruchomości
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają:
    działki budowlane
    domy jednorodzinne
    garaże
    lasy
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    JPK_VAT po 6 latach. Czy przesyłanie ksiąg podatkowych dla potrzeb VAT ma sens?
    Wprowadzenie w naszym kraju ustawowego obowiązku przesyłania organom podatkowym pierwszej instancji standaryzowanych części ewidencji prowadzonych dla potrzeb podatku od towarów i usług (JPK_VAT) było pierwszym przedsięwzięciem tego rodzaju i po sześciu latach obowiązywania trudno uznać to za sukces (być może tylko lobbingowy i propagandowy) – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.
    Zmiany w ustawie o rachunkowości 2022/2023 – wdrożenie dyrektywy 2021/2101. Sprawozdanie o podatku dochodowym
    W Ministerstwie Finansów trwają prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości oraz zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Ta nowelizacja ma na celu implementację do polskiego prawa dyrektywy unijnej 2021/2101.
    Progi podatkowe 2023 - co warto wiedzieć?
    Progi podatkowe 2023. Jaka wysokość progów będzie obowiązywała w rozliczeniu rocznym PIT w 2023 roku? Jaka będzie kwota wolna od podatku? Co się zmieniło?
    Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych 2023 - limity, stawki
    Jakie limity dla ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych będą obowiązywały w 2023 roku? Kto może płacić ryczałt w 2023 roku? Kto może płacić ryczałt od przychodów ewidencjonowanych kwartalnie w 2023 roku? Jakie stawki ryczałtu obowiązują w 2023 roku?
    Webinarium „Korygowanie VAT należnego i naliczonego”
    Korygowanie VAT. Zapraszamy na praktyczne webinarium „Korygowanie VAT należnego i naliczonego” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 20 października 2022 roku. Polecamy!
    Dropshipping oczami księgowej. Kasa fiskalna, paragony, dokumentowanie sprzedaży
    Bardzo często trafiają do mnie osoby, najczęściej młode, które chcą rozpocząć działalność gospodarczą od dropshippingu. Skuszeni zarabianiem bez wydawania własnych pieniędzy często wchodzą w prowadzenie biznesu bez zastanowienia. Nasi Klienci - Sprzedawcy często rozpoczynają od inwestycji w szkolenia. Jest ich na rynku coraz więcej. Trudno mi zweryfikować faktyczny poziom merytoryczny tych kursów więc oprę się jedynie o informacje uzyskane od Klientów naszego Biura.
    Limit jednorazowej amortyzacji 2023 r.
    Jednorazowa amortyzacja 2023. Kurs euro z pierwszego dnia roboczego października decyduje o wysokości określonych limitów w podatkach na następny rok. Dotyczy to m.in. przywileju jakim jest jednorazowa amortyzacja.
    Mały podatnik VAT 2023. Jakie limity?
    Mały podatnik VAT 2023 to przedsiębiorca, którego przychody mieszczą się w określonym limicie wyrażonym w euro. Limity ustalane są co roku na podstawie kursu z 1 października. Kto może liczyć na status małego podatnika VAT w roku 2023?
    Przymusowa restrukturyzacja Getin Noble Bank. Co to oznacza dla Frankowiczów?
    Decyzja Bankowego Funduszu Gwarancyjnego o rozpoczęciu przymusowej restrukturyzacji Getin Noble Bank S.A. znacznie skomplikuje sytuację Frankowiczów posiadających kredyty hipoteczne w tym banku. Zgodnie z nią kredyty indeksowane i denominowane kursem waluty obcej, czyli przede wszystkim kursem CHF, ale także USD, EUR, JPY, nie zostały przeniesione i zostają w Getin Noble Bank S.A. Co to oznacza dla Frankowiczów?
    Najwięksi podatnicy CIT w Polsce
    Ministerstwo Finansów opublikowało 30 września 2022 r. listę dużych podatników podatku CIT za 2021 r. Dane dotyczą zeznań indywidualnych firm, których przychód przekroczył 50 mln euro oraz podatników będących podatkowymi grupami kapitałowymi (PGK). Wśród indywidualnych firm liderami są firmy z sektora bankowego, energetycznego i paliwowego. Podobnie jest wśród podatkowych grup kapitałowych.
    Wykreślenie podatnika z rejestru czynnych podatników VAT na podstawie podejrzenia wyłudzeń skarbowych
    Czy można wykreślić podatnika VAT z rejestru czynnych podatników VAT tylko na podstawie podejrzenia, że ów podatnik zamierza dokonać wyłudzeń skarbowych z wykorzystaniem banku? Okazuje się, że tak. Można tak zrobić (i to bez zawiadamiania tego podatnika) na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o VAT. Problem wyjaśnia Jagoda Kondratowska-Muszyńska, doradca podatkowy w Kancelarii Prof. dr hab. Henryka Dzwonkowskiego.
    Oprocentowanie lokat bankowych i kont oszczędnościowych – wrzesień/październik 2022 [Tabela]
    Jakie oprocentowanie lokat bankowych i kont oszczędnościowych oferują banki na przełomie września i października 2022 r.? Oferta depozytowa banków we wrześniu ponownie została poprawiona. W ciągu 2022 roku doszło do bardzo poważnych zmian. Tym niemniej oprocentowanie lokat i kont oszczędnościowych nadal nie nadąża za inflacją.
    Getin Noble Bank - przymusowa restrukturyzacja od 30 września 2022 r. Skutki dla klientów
    Bankowy Fundusz Gwarancyjny rozpoczął 30 września 2022 r. przymusową restrukturyzację Getin Noble Banku, którego działalność zostanie 3 października 2022 r. przeniesiona do wspólnego banku BFG i Systemu Ochrony Banków Komercyjnych, utworzonego przez osiem banków komercyjnych - poinformował BFG w komunikacie z 30 września 2022 r. Na proces ten przeznaczono kwotę 10,34 mld zł bezzwrotnego wsparcia.
    Ulga termomodernizacyjna 2023 - co można odliczyć?
    Ulga termomodernizacyjna 2023. Komu przysługuje i w jakiej wysokości? Co będzie można odliczyć w rozliczeniu podatkowym PIT w 2023 roku?
    Inflacja we wrześniu 2022 r. Jaka podwyżka stóp procentowych NBP w październiku?
    Inflacja we wrześniu wyniosła 17,2 proc. rdr wobec oczekiwań rynku na poziomie 16,6 proc. rdr - wynika z flash szacunku GUS. Presja cenowa rozlewa się na inflację bazową, która mogła wzrosnąć do rekordowych 10,7 proc. rdr - szacują ekonomiści. Ich zdaniem, na przyszłotygodniowym posiedzeniu RPP może zdecydować się na mocniejszą niż 25 pb. podwyżkę stóp procentowych.
    Ustawa o przeciwdziałaniu zatorom płatniczym - zmiany 2022
    29 września 2022 r. Sejm znowelizował ustawę o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (tzw. ustawę o przeciwdziałaniu zatorom płatniczym). Przepisy mają uprościć obowiązki sprawozdawcze firm dotyczące regulowania płatności na rzecz kontrahentów i usprawnić postępowania przed UOKiK w sprawach o opóźnione płatności. Sprawozdania o stosowanych w poprzednim roku kalendarzowym terminach zapłaty w transakcjach handlowych będą musiały być przekazywane ministrowi właściwemu do spraw gospodarki drogą elektroniczną w terminie do 30 kwietnia następnego roku (aktualnie sprawozdania trzeba składać do 31 stycznia).
    Zaliczka czy zadatek - co wybrać. Skutki podatkowe w PIT, CIT i VAT
    Wcześniejsza zapłata za świadczenie kontrahenta (w formie zadatku lub zaliczki) może mieć wpływ zarówno na podatki dochodowe (PIT, CIT) jak i podatek od towarów i usług (VAT). Różnice w cywilistycznym rozumieniu zaliczki i zadatku będą miały spore znaczenie dla rozliczeń podatkowych stron.
    Akademia podatków 2022/2023
    Zapraszamy do udziału w kolejnej już edycji Akademii podatków online. Jest to wyjątkowe wydarzenie w trakcie którego w przystępny sposób omówione zostaną zmiany w podatkach dochodowych oraz w VAT wprowadzone w trakcie 2022 r. i od 2023 r. czyli w ramach Polskiego Ładu 2.0, Polskiego Ładu 2.1 oraz Slim VAT 3.
    Biuro czy zdalnie? Zbiór korzyści związanych z biurem
    Ostatnie 2 lata dały pracodawcom okazję, aby sprawdzić funkcjonowanie organizacji w różnych modelach pracy – zdalnej, biurowej, ale także hybrydowej. Z kolei dla wielu pracowników były szansą, aby porównać różne tryby pracy i przekonać się jakie są ich zalety i wady, dla pracowników bardzo istotną rolę zaczęły pełnić także eventy integracyjne i wspólne posiłki jako element tworzący środowisko pracy w biurze.
    Podatek od nadmiarowych zysków
    Trwa debata o inicjatywie , by podatkiem od „nadmiarowych zysków” objąć przedsiębiorstwa w Polsce, które osiągają wyższy zysk niż ten, który określony zostanie w ustawie. Przedsiębiorstwa – zwykle duże, zobowiązane byłyby do dodatkowej, nawet 50% daniny. W opinii ekspertów jest to pomysł, który odbije się silnie na całej gospodarce.
    KPO - kiedy Polska otrzyma pieniądze z UE? Pierwszy wniosek o płatność w październiku
    Z jednej strony rząd szykuje pierwszy wniosek o płatność z KPO, a z drugiej - scenariusze na wypadek, gdyby unijne pieniądze do Polski ostatecznie miały nie trafić Z ustaleń DGP wynika, że do tej pory za zrealizowane rząd uznaje 28 z 37 mierników i wskaźników (zwanych też kamieniami milowymi), które są ujęte w pierwszym wniosku o płatność. Z zapowiedzi premiera Mateusza Morawieckiego wynika, że Polska złoży pierwszy wniosek o płatność z KPO w październiku 2022 r.
    Zamrożenie cen prądu w 2023 roku, dodatek elektryczny - Sejm uchwalił ustawę
    Sejm uchwalił 29 września 2022 r. ustawę, przewidującą zamrożenie gospodarstwom domowym do pewnego pułapu (2 MWh rocznie dla gospodarstwa domowego, 2,6 MWh dla gospodarstw domowych z osobami z niepełnosprawnościami i 3 MWh w przypadku rodzin z Kartą Dużej Rodziny oraz rolników) zużycia cen energii elektrycznej w 2023 r. na poziomie z 2022 r. Ustawa ta przewiduje też wprowadzenie dodatku elektrycznego dla gospodarstw domowych, których główne źródło ogrzewania zasilane jest prądem.
    Limit płatności gotówką (przedsiębiorcy, konsumenci) – zmiany od 2024 roku
    Od 2024 roku zmniejszy się (z 15 tys. zł do 8 tys. zł) limit płatności gotówkowych dla przedsiębiorców i zostanie wprowadzony limit (do 20 tys. zł) płatności gotówkowych dla konsumentów (w transakcjach z przedsiębiorcami). Powyżej tych limitów trzeba będzie dokonywać płatności bezgotówkowych za pośrednictwem rachunków płatniczych. Pierwotnie zmiany te miały wejść w życie od początku 2023 roku ale przedłużono termin ich wejścia w życie o rok.
    Podatek od spadków i darowizn - wyższa kwota wolna
    Kwoty wolne w podatku od spadków i darowizn już niedługo mogą znacząco wzrosnąć. Tak wynika z poselskiego projektu ustawy o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych.
    Podatek od wysokich marż dużych firm - trwają prace nad projektem
    Ministerstwo aktywów pracuje nad obłożeniem specjalną daniną wyższych od średnich marż dużych firm - poinformował w czwartek 29 września 2022 r. w Sejmie Andrzej Śliwka - wiceminister w Ministerstwie Aktywów Państwowych (MAP) . Zaznaczył, że projekt znajduje się na wstępnym etapie, a danina objęłaby tylko duże firmy. Chodzi o nowy podatek nazywany podatkiem od nadmiarowych, ponadnormatywnych zysków (czy zysków nadzwyczajnych) albo windfall tax.