Zamykanie ksiąg rachunkowych jednostki budżetowej

Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o rachunkowości księgi rachunkowe jednostki kontynuującej działalność zamyka się na:

• dzień kończący rok obrotowy, którym dla jednostek sektora finansów publicznych jest rok kalendarzowy i dzień 31 grudnia, jak również

• na dzień zakończenia działalności jednostki, w tym także jej sprzedaży, zakończenia likwidacji lub postępowania upadłościowego,

• na dzień poprzedzający zmianę formy organizacyjnoprawnej,

• na dzień poprzedzający przejęcie przez inną jednostkę lub dzień poprzedzający jej połączenie lub podział oraz

• na inny dzień bilansowy określony odrębnymi przepisami.

Zamknięcia ksiąg należy dokonać nie później niż w ciągu 3 miesięcy od zaistnienia wymienionych wyżej zdarzeń. Ostateczne zamknięcie ksiąg rachunkowych jednostek kontynuujących działalność powinno nastąpić najpóźniej w ciągu 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok obrotowy (art. 12 ust. 4 ustawy o rachunkowości).

Czynności wchodzące w skład zamknięcia ksiąg rachunkowych w jednostkach budżetowych są następujące. Najpierw chodzi o wyprowadzenie na bieżąco ewidencji analitycznej i syntetycznej, poprzez dokonanie w księgach rachunkowych zapisów wszystkich operacji, jakie nastąpiły w danym okresie sprawozdawczym i roku obrotowym na podstawie dowodów sprawdzonych i zatwierdzonych przez upoważnione osoby, przy zachowaniu zasady memoriału. Zgodnie z zasadą memoriału, w księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte przychody i koszty związane z tymi przychodami dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty.

Kolejna czynność to uzgodnienie danych ewidencji syntetycznej z ewidencją analityczną poprzez weryfikację prawidłowości i kompletności dokonanych księgowań, zachowując zasadę bieżącego, bezbłędnego, rzetelnego i sprawdzalnego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Uzgadnianie sald

Następnie konieczne jest uzgodnienie sald następujących kont:

• środków pieniężnych w kasie z raportami kasowymi,

• środków pieniężnych na kontach bankowych z wyciągami bankowymi i zapisami kont,

• kredytów z zapisami i wyciągami bankowymi.

Kolejna czynność polega na uzgodnienie sald kont rozrachunków z kontrahentami oraz rozrachunków publicznoprawnych z uwzględnieniem sytuacji przedawnienia i przeterminowania należności i zobowiązań, których następstwem mogą być odsetki za zwłokę.

Następnie powinno dojść do uzgadniania stanów wpływów, zaległości i nadpłat podatków i opłat wynikających z ewidencji podatkowej z danymi ewidencyjnymi urzędu oraz dokonanie oceny prawidłowości przypisu należności. Kolejna sprawa to uzgodnienie stanów rozrachunków z tytułu odpłatnego korzystania z mienia komunalnego. Należy ustalić, czy i w jakim zakresie powinna być podjęta decyzja w zakresie umorzenia należności w ramach upoważnień wynikających z przepisów art. 43 ustawy o finansach publicznych.

Zaliczki i dotacje

Kolejna czynność wchodząca w skład zamknięcia ksiąg rachunkowych to rozliczenie udzielonych zaliczek. Następnie dochodzi do rozliczenia dotacji otrzymanych i przekazanych innym jednostkom. Jeżeli w wyniku rozliczenia otrzymanych dotacji z budżetu państwa jednostka ma zwrócić określoną kwotę z otrzymanej dotacji, to o kwotę zwrotu dokonanego przed 15 stycznia 2008 r. należy pomniejszyć zrealizowane dochody 2007 r. Jeżeli zwrot nastąpił po tym terminie, to jednostka powinna zaplanować na ten cel wydatki w par. 291 Zwrot dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości.

Inwestycje i dochody

Zamykając księgi trzeba również rozliczyć poniesione wydatki na inwestycje. Kolejna czynność polega na dokonaniu umorzenia i amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Należy pamiętać również o zweryfikowaniu stanu pozostałych środków trwałych (wyposażenia) i ich umorzenia.

Należy przeanalizować i wyjaśnić dochody występujące w par. 298 Wpływy do wyjaśnienia i dokonanie odpowiednich przeksięgowań.

Inwentaryzacja i odsetki

Konieczne jest przeprowadzenie w obowiązujących terminach inwentaryzacji rzeczowych składników majątkowych. W przypadku stwierdzenia różnic inwentaryzacyjnych dokonanie ich wyjaśnienia i ujęcie wyników inwentaryzacji w księgach rachunkowych roku, w którym ją przeprowadzono.

Naliczając na koniec kwartału odsetki od należności należy pamiętać o wykazaniu odsetek w danych uzupełniających do bilansu jednostki, jak również w sprawozdaniach budżetowych.

Pamiętać trzeba również o: naliczenie różnic kursowych w przypadku występowania aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych oraz o przeanalizowaniu zapisów na kontach pozabilansowych w zakresie zaangażowania.

Zestawienie obrotów

Kolejna czynność związana z zamykaniem ksiąg to sporządzenie zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej oraz zestawienia sald kont ksiąg pomocniczych - tzw. bilans wstępny i dokonanie weryfikacji zawartych w nim danych.

Następnie należy dokonać obowiązkowych przeksięgowań w ewidencji jednostki budżetowej, a mianowicie:

• zrealizowanych dochodów i wydatków oraz dotacji na konto 800 „Fundusz jednostki”,

• zrealizowanych przychodów i kosztów na konto 860 „Straty i zyski nadzwyczajne oraz wynik finansowy”.

Dwie ostatnie czynności związane z zamykaniem ksiąg, to:

• sporządzenie obowiązkowych sprawozdań budżetowych, określonych w rozporządzeniu w sprawie sprawozdawczości budżetowej i powiązanie danych zawartych w tych sprawozdaniach z zapisami ksiąg rachunkowych jednostki budżetowej,

• sporządzenie zestawienia obrotów i sald księgi głównej oraz zestawienia sald kont ksiąg pomocniczych, stanowiących podstawę sporządzenia bilansu jednostki budżetowej.

Barbara KoŁodziej

gp@infor

PODSTAWA PRAWNA

• Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104 ze zm.).

• Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.).

• Rozporządzenie ministra finansów z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych (Dz.U. nr 142, poz. 1020).