Naruszenia w sferze finansów publicznych z zakresu inwentaryzacji

Inwentaryzacja, która jest prawidłowo przeprowadzona umożliwia weryfikacje danych, ujętych w księgach rachunkowych. Wpływa na wycenę majątku, a także właściwe zaprezentowanie danych w sprawozdaniach finansowych. Inwentaryzacja jest uznawana za jeden z najskuteczniejszych instrumentów kontroli. Co więcej, stanowi część kontroli zarządczej. Takiej kontroli podlegają wszystkie instytucje sektora finansów publicznych. Są one zobowiązane do przedstawienia sprawozdań finansowych, które potwierdzają obecny stan aktywów i pasywów danej instytucji. Instytucje sektora finansów publicznych ponoszą odpowiedzialność w przypadku błędnego ewidencjonowania majątku, zarządzania nim, a także w sytuacji nieprawidłowego przeprowadzenia i rozliczenia inwentaryzacji. Rzetelność tych procesów jest poddana zewnętrznej kontroli przez takie jednostki jak NIK, czy urzędy skarbowe. Kontrola  działalności finansowo – księgowej może być przeprowadzona w dowolnym momencie, bez zapowiedzi.

Polecamy produkt: Klasyfikacja budżetowa 2015 + płyta CD

Najczęściej popełniane błędy to: nierzetelność podczas opracowywania sprawozdania finansowego, nieprawidłowości w trakcie dokumentowania inwentaryzacji, czy też przygotowanie nieprawidłowego bilansu zamknięcia.  Na każdym etapie należy wykazać rzetelność podczas przygotowywania dokumentacji, która podlega kontroli organów zewnętrznych. Na co należy zwrócić szczególną uwagę?

Pierwszym etapem jest przygotowanie inwentaryzacji. Podczas przygotowywania inwentaryzacji najczęściej pojawiającymi się błędami są: pominięcie instrukcji inwentaryzacyjnej czy harmonogramu inwentaryzacji, niewłaściwe przygotowanie rejonów spisowych, a także nieprawidłowe oznaczenia inwentaryzowanych składników majątku, niezarejestrowanie druków z arkuszy spisowych jako druków ścisłego zarachowania, a także wyznaczenie do zespołu spisowego osób materialnie odpowiedzialnych (co może wskazywać na nierzetelność spisu). Już na etapie przygotowywania inwentaryzacji może nastąpić pociągnięcie do odpowiedzialności na skutek niepowołania zespołu spisowego. Należy pamiętać o przydzieleniu odpowiednim pracownikom właściwych zadań dotyczących ewidencji i inwentaryzacji majątku instytucji.

Inwentaryzacja zdawczo-odbiorcza

Kolejnym etapem jest przeprowadzenie inwentaryzacji. Podczas przeprowadzania inwentaryzacji najczęściej pojawiającymi się błędami są: dokonywanie poprawek w sposób nieczytelny na arkuszach spisowych (często dochodzi do zamazywania istotnych danych), karygodne jest drukowanie, bezpośrednio z ewidencji, arkuszy inwentaryzacyjnych z zaznaczonymi ilościami i cenami inwentaryzowanych składników, niewłaściwe używanie wydruków z ewidencji ilościowo-wartościowej (szczególnie podczas inwentaryzacji zapasów), a także brak oceny w trakcie przeprowadzania inwentaryzacji technicznej podczas uwzględniania przydatności spisywanego mienia.

Przy wykorzystaniu w inwentaryzacji technologii automatycznej identyfikacji, jak kody kreskowe lub RFID, należy się upewnić, że oprogramowanie pozwala niezaprzeczalnie wskazać czas faktycznego odczytu oznaczenia, a wygenerowane z systemu arkusze spisu i wykazy różnic są oznaczone datą sporządzenia wydruku.

Ostatnim etapem jest etap rozliczeniowy inwentaryzacji. Podczas rozliczenia inwentaryzacji najczęściej pojawiającymi się błędami są: nieujęcie stwierdzonych wyników inwentaryzacji lub ujęcie ich po dniu bilansowym, brak rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych sporządzonych na podstawie protokołu.

Wszystkie różnice, które zostały ujawnione w czasie przeprowadzenia inwentaryzacji powinny być rozliczone w księgach rachunkowych podczas roku obrotowego, kiedy była przeprowadzona inwentaryzacja. W przypadku popełnienia błędów i zaniechania ich poprawy do odpowiedzialności może być pociągnięty kierownik jednostki, co też jednocześnie przedstawia w niewłaściwym świetle całą sytuację majątkową jednostki.

Zobacz wskaźnik: Roczne stawki amortyzacyjne

Finanse publiczne - konsolidacja bez hamowania wzrostu

W art. 53 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych określa się, iż kierownik instytucji  sektora finansów publicznych jest odpowiedzialny za „całość gospodarki finansowej kierowanej przez siebie instytucji”. W tym też wedle art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości ponosi odpowiedzialność za przeprowadzenie inwentaryzacji. Wedle tego samego artykułu odpowiada za inwentaryzację także w przypadku powierzenia jej innej osobie. Ale też jednocześnie nie wyłącza to odpowiedzialności innych osób, które niewłaściwie przeprowadzą i rozliczą inwentaryzację.

Dyscyplina finansów publicznych jest określana jako zbiór norm prawnych, które dotyczą gospodarki finansowej. Wedle art. 18 pkt 1 ustawy o dyscyplinie finansów publicznych, przeprowadzenie inwentaryzacji w sposób niezgodny z prawem stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Wedle art. 22 ust. 1 tej samej ustawy, odpowiedzialność ponosi się zarówno za umyślne, jak i nieumyślne za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Dodatkowo istnieją kary za niedopełnienie obowiązków inwentarzowych. Są to kary takie jak: upomnienie, kara pieniężna, nagana, czy zakaz pełnienia funkcji związanej z dysponowaniem środkami publicznymi.

Dostępny na rynku program STOCK, firmy SmartMedia, umożliwia przeprowadzenie inwentaryzacji za pomocą kodów kreskowych, a także jej rozliczenie i udokumentowanie zgodnie z wymogami ustawy o rachunkowości. Program jest z powodzeniem wykorzystywany w dużych, jak i małych instytucjach.

Podyskutuj o tym na naszym FORUM