Obowiązki sprawozdawcze firmy wobec NBP

Obowiązek sprawozdawczy dotyczy wszystkich rezydentów, którzy dokonują obrotu dewizowego z nierezydentami.

W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe:

- rezydentami są:

a) osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania w kraju oraz osoby prawne mające siedzibę w kraju, a także inne podmioty mające siedzibę w kraju, posiadające zdolność zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu; rezydentami są również znajdujące się w kraju oddziały, przedstawicielstwa i przedsiębiorstwa utworzone przez nierezydentów,

b) polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne i inne polskie przedstawicielstwa oraz misje specjalne, korzystające z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych lub konsularnych,

- nierezydentami są:

a) osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania za granicą oraz osoby prawne mające siedzibę za granicą, a także inne podmioty mające siedzibę za granicą, posiadające  zdolność zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu; nierezydentami są również znajdujące się za granicą oddziały, przedstawicielstwa i przedsiębiorstwa utworzone przez rezydentów,

Polecamy: Ustawa o rachunkowości z komentarzem do zmian (książka)
Autorzy: prof. dr hab Irena Olchowicz, dr Agnieszka Tłaczała, dr Wanda Wojas, Ewa Sobińska, Katarzyna Kędziora, Justyna Beata Zakrzewska, dr Gyöngyvér Takáts

b) obce przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne i inne obce przedstawicielstwa oraz misje specjalne i organizacje międzynarodowe, korzystające z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych lub konsularnych.

Z dniem 23 października 2009 r. Minister Finansów wydał nowe rozporządzenie w sprawie przekazywania Narodowemu Bankowi Polskiemu danych niezbędnych do sporządzenia bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej (Dz. U. Nr 184 poz. 1437). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. Wprowadziło ono bardzo istotne zmiany dotyczące określenia kręgu podmiotów zobowiązanych do przekazywania sprawozdań, wysokości limitów, których przekroczenie obliguje do przesyłania sprawozdań, częstotliwości składanych sprawozdań, nowych wzorów formularzy oraz sposobu ich składania.

W celu ustalenia obowiązków sprawozdawczych konieczne jest sprawdzenie czy suma aktywów i pasywów związanych z obrotem zagranicznym na koniec każdego kwartału mieści się w określonych przedziałach wyznaczonych przez w/w rozporządzenie. W przypadku podmiotów prowadzących księgi rachunkowe dane przekazywane do NBP powinny wynikać z ksiąg rachunkowych lub ewidencji prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów albo dokumentów źródłowych obrazujących stan faktyczny. W przypadku podmiotów nie prowadzących ksiąg rachunkowych dane powinny wynikać z dokumentów źródłowych obrazujących stan faktyczny. Dane wyrażone w walutach obcych przelicza się na złote, stosując kursy średnie tych walut ogłoszone przez NBP w ostatnim dniu roboczym danego roku lub kwartału. Jeżeli w tym dniu kurs danej waluty obcej nie został ogłoszony przez NBP, stosuje się ostatnio ogłoszony przez NBP kurs tej waluty (§ 2 ust. 3 rozporządzenia).

Miesięczne sprawozdania w terminie do 20 dni po zakończeniu miesiąca składają rezydenci, u  których łączna kwota aktywów i pasywów na koniec roku wynosi co najmniej 300 mln zł.

Kwartalne sprawozdania w terminie do 20 dni po zakończeniu kwartału muszą składać rezydenci, u  których łączna kwota aktywów i pasywów na koniec roku była wyższa niż 10 mln zł i niższa niż 300 mln zł.

Nieprzekroczenie progu 10 mln zł nie oznacza jednak braku obowiązku składania sprawozdań. Zgodnie z § 8 rozporządzenia rezydenci, którzy na koniec roku lub na koniec danego kwartału nie osiągnęli w/w progów sprawozdawczych, a którzy  posiadają aktywa  lub pasywa związane z obrotem  handlowym z zagranicą, których łączna kwota na koniec roku wynosi co najmniej 3 mln zł są również zobowiązani do przekazywania kwartalnych sprawozdań do NBP. Sprawozdania te dotyczą należności handlowych od nierezydentów i zaliczek wypłaconych nierezydentom oraz zobowiązań handlowych wobec nierezydentów, a także zaliczek od nich otrzymanych.

Niezależnie od wymienionych powyżej obowiązków, sprawozdania kwartalne muszą składać rezydenci posiadający długoterminowe kredyty i pożyczki otrzymane od nierezydentów oraz długoterminowe zobowiązania wobec nierezydentów z tytułu leasingu finansowego, których łączna kwota na koniec danego kwartału wynosi co najmniej 3 mln zł (§ 9 rozporządzenia).

Rezydenci obowiązani są również do składania rocznych sprawozdań finansowych w terminie do 31 maja po zakończeniu roku, jeżeli na początek lub koniec roku posiadają co najmniej 10% głosów w organie stanowiącym spółki mającej siedzibę za granicą lub posiada oddział mający siedzibę za granicą oraz jeżeli nierezydent na początek lub koniec roku posiada co najmniej 10% głosów w organach stanowiących podmiotu sprawozdawczego.

Forma przekazywania sprawozdań do NBP

Przekazywanie danych do NBP odbywa się drogą elektroniczną za pośrednictwem portalu sprawozdawczego NBP www.sprawozdawczosc.nbp.pl. Do zalogowania się na portalu niezbędny jest certyfikat  i klucz prywatny wydawany bezpłatnie przez miejscowe oddziały NBP, według siedziby rezydenta. W tym celu należy wypełnić wniosek zamieszczony na portalu. Po uzyskaniu certyfikatu otrzymujemy dostęp do portalu, dzięki któremu można wypełniać oraz wysyłać formularze on-line. Ważne jest to, że należy przesyłać do NBP wszystkie załączniki, nawet w sytuacji, gdy dany typ transakcji nie występuje w jednostce, wówczas wysyła się „pusty” załącznik. Opisy i wzory formularzy, które należy wypełnić, znajdują się w załącznikach do rozporządzenia Ministra Finansów.

Monika Kaniuk-Kostańczak

Senior Konsultant

Departament Outsourcingu Rachunkowości