reklama
| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rachunkowość > Sprawozdawczość > Wpływ pandemii koronawirusa na badanie sprawozdań finansowych za 2019 rok - wskazówki PIBR

Wpływ pandemii koronawirusa na badanie sprawozdań finansowych za 2019 rok - wskazówki PIBR

Polska Izba Biegłych Rewidentów przedstawiła 16 marca 2020 r. zestaw wskazówek dotyczących badania sprawozdań finansowych za 2019 rok w związku z zagrożeniem koronawirusem SARS-Cov-2. W opracowaniu jest mowa m.in. o zasadach bezpiecznej współpracy z klientem, prezentowane są informacje o podejściu do badania oraz sporządzania sprawozdania z badania w kontekście zdarzeń po dacie bilansu oraz oceny zdolności jednostki do kontynuowania działalności. Przedstawione zostały także przykładowe ujawnienia w sprawozdaniu finansowym związane z wpływem pandemii koronawirusa na działalność klienta. Poniżej publikujemy to opracowanie.

Koronawirus: globalny problem – indywidualne podejście

Koronawirus jest już problemem globalnym. Dotyka on, w różnym zakresie, bezpośrednio lub pośrednio, klientów firm audytorskich, ale także i same firmy audytorskie. Sytuacja wynikająca z rozprzestrzeniania się koronawirusa sprawia, że planowanie oraz prowadzenie audytów staje się coraz trudniejsze.

W apelu skierowanym do biegłych rewidentów w dniu 12 marca 2020 r. Polska Izba Biegłych Rewidentów zwróciła uwagę na konieczność zadbania o bezpieczeństwo swoje, swoich pracowników i współpracowników (Komunikat specjalny).

W niniejszym opracowaniu przedstawiamy pomocne wskazówki dotyczące trwających prac związanych z badaniem sprawozdań finansowych za 2019 rok. Przypominamy o bezpiecznej współpracy z klientem, ale przede wszystkim prezentujemy informacje o tym, jak podejść do badania i sporządzania sprawozdań z badania w kontekście m.in. zdarzeń po dacie bilansu oraz zdolności jednostki do kontynuowania działalności. Ponadto, w załączniku, przedstawiamy przykładowe ujawnienia w sprawozdaniu finansowym związane z wpływem pandemii koronawirusa na działalność klienta.

Na potrzeby opracowania przyjęto założenie, że sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadami rachunkowości wynikającymi z ustawy o rachunkowości, dalej „UoR”.

I. WSPÓŁPRACA Z KLIENTEM

Szybka reakcja – przede wszystkim zachęcamy firmy audytorskie oraz biegłych rewidentów do jak najszybszego kontaktu z zarządami klientów, radami nadzorczymi, komitetami audytu, aby wspólnie wypracować najbezpieczniejsze i najbardziej efektywne rozwiązania służące bieżącej współpracy, zakończeniu procesu sporządzania sprawozdania finansowego, jak również jego audytu.

Wydłużenie terminu zakończenia badania – należy omówić z klientem możliwość zmiany warunków realizacji umowy o badanie w zakresie późniejszego zakończenia badania i przekazania sprawozdania z badania.

Bieżące kontakty z klientem – warto uzgodnić możliwą do realizacji i bezpieczną formę bieżącej współpracy, np. zdalny dostęp do systemów klienta (np. w opcji „tylko do odczytu” lub poprzez załadowanie plików do folderu w chmurze i nadanie audytorowi loginu).

Współpraca z zarządem oraz radą nadzorczą (i w przypadku JZP – komitetem audytu) – kluczową sprawą jest omówienie skutków epidemii dla działalności klienta w krótkim, średnim i długim horyzoncie czasu, a także analiza ich wpływu na badane sprawozdanie finansowe za rok 2019, związane z tym ryzyka, ocenę kierownika jednostki co do zdolności jednostki do kontynuowania działalności, ujęcie odpowiednich informacji w sprawozdaniu finansowym. M.in. należy omówić:

- wpływ ryzyk związanych z koronawirusem na utratę wartości aktywów finansowych i niefinansowych1,

(Przypis 1: Założenia zastosowane w obliczeniach utraty wartości aktywów finansowych i niefinansowych na dzień bilansowy muszą odzwierciedlać uzasadnione i możliwe do poparcia informacje dostępne na dzień 31 grudnia 2019 r. Potrzebny będzie profesjonalny osąd uwzględniający konkretne fakty i okoliczności. W szczególności należy zachować ostrożność, aby uniknąć niewłaściwego korzystania z perspektywy czasu lub opracowywania danych wejściowych do wyceny, które nie są zgodne z warunkami lub uzasadnionymi oczekiwaniami na dzień 31 grudnia 2019 r.)

- zabezpieczenia,

- ryzyka związane z łańcuchem dostaw, np. zakłócenia w dostawie zapasów (surowców lub towarów pochodzących z np. z Chin),

- spadek popytu,

- zamknięcie rynków zbytu,

- administracyjne ograniczania działalności przez władze, a także

- ryzyko kredytowe i płynności – klienci klientów, a także sami klienci, mogą znajdować się w trudnej sytuacji finansowej, powodując dodatkowe ryzyko kredytowe, wyższe niż zwykle nieściągalne zadłużenie, a nawet potencjalnie utratę wartości i odpisy.

Może to również mieć wpływ na przepływy pieniężne. Dodatkowo niepewność na rynkach finansowych i kapitałowych może istotnie wpłynąć na dostępność finansowania.

II. PODEJŚCIE DO BADANIA

Badanie sprawozdania finansowego za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2019 r. zgodnie z KSB.2

(Przypis 2: Ilekroć jest mowa o KSB, należy przez to rozumieć Krajowe Standardy Badania w brzmieniu Międzynarodowych Standardów Badania przyjęte przez KRBR do stosowania uchwałą nr 3430/52a/2019.)

Fundamentalne jest uzyskanie przez biegłego rewidenta zrozumienia, w jaki sposób sytuacja związana z koronawirusem wpływa na badane sprawozdanie finansowe i proces badania, w szczególności na przygotowanie sprawozdanie z badania i opinię, która ma być wydana.

Kluczową rolę w badaniu tego sprawozdania finansowego będzie miała:

  • ocena charakteru późniejszych zdarzeń (po dacie bilansu),
  • ocena kierownika jednostki co do możliwości kontynuacji działalności przez jednostkę,
  • kompletność i poprawność ujawnień w sprawozdaniu finansowym,
  • a także ocena ujawnień w sprawozdaniu z działalności (i „Innej informacji” zgodnie z KSB 720 „Obowiązki biegłego rewidenta dotyczące innych informacji”), w szczególności opis ryzyk, ekspozycji spółki na ryzyko, rozwój i przyszłą sytuację itp.

Zdarzenia po dacie bilansu

Jednostka

Art. 54 ust. 1 UoR
Jeżeli po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, a przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzymała informacje o zdarzeniach, które mają istotny wpływ na to sprawozdanie finansowe, lub powodujących, że założenie kontynuowania działalności przez jednostkę nie jest uzasadnione, powinna ona odpowiednio zmienić to sprawozdanie, dokonując jednocześnie odpowiednich zapisów w księgach rachunkowych roku obrotowego, którego sprawozdanie finansowe dotyczy, oraz powiadomić biegłego rewidenta, który sprawozdanie to bada lub zbadał. Jeżeli zdarzenia, które nastąpiły po dniu bilansowym, nie powodują zmiany stanu istniejącego na dzień bilansowy, to odpowiednie wyjaśnienia zamieszcza się w informacji dodatkowej.

Art. 7 ust. 2 UoR
„1. Poszczególne składniki aktywów i pasywów wycenia się stosując rzeczywiście poniesione na ich nabycie (wytworzenie) ceny (koszty), z zachowaniem zasady ostrożności. W szczególności należy w tym celu w wyniku finansowym, bez względu na jego wysokość, uwzględnić:

  1. zmniejszenia wartości użytkowej lub handlowej składników aktywów, w tym również dokonywane w postaci odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych;
  2. (uchylony)
  1. wyłącznie niewątpliwe pozostałe przychody operacyjne i zyski nadzwyczajne;
  1. wszystkie poniesione pozostałe koszty operacyjne i straty nadzwyczajne;
  2. rezerwy na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń.
  1. Zdarzenia, o których mowa w ust. 1, należy uwzględnić także wtedy, gdy zostaną one ujawnione między dniem bilansowym a dniem, w którym rzeczywiście następuje zamknięcie ksiąg rachunkowych.”

Załącznik nr 1 do UoR – Zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym, o którym mowa w art. 45 ustawy, dla jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji
Dodatkowe informacje i objaśnienia obejmują w szczególności: (…)
6.2) informacje o istotnych zdarzeniach, jakie nastąpiły po dniu bilansowym, a nieuwzględnionych w sprawozdaniu finansowym oraz o ich wpływie na sytuację majątkową, finansową oraz wynik finansowy jednostki;(…).

Dodatkowo temat ten porusza KSR nr 7 Zmiany zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansowym – ujęcie i prezentacja”.

Za ujawnienie i ocenę zdarzeń po dacie bilansu jest odpowiedzialny kierownik jednostki.

UoR identyfikuje dwa rodzaje zdarzeń:

  1. te, które dostarczają dowodów o warunkach, jakie istniały w dacie sprawozdania finansowego (czyli w dniu 31.12.20019 r.) oraz
  2. te, które dostarczają dowodów o warunkach, jakie pojawiły się po dacie sprawozdania finansowego (czyli po dniu 31.12.2019 r.).

Zasadniczo należy oczekiwać, że skutki epidemii w sprawozdaniach finansowych będą ujmowane jako zdarzenia niekorygujące po okresie sprawozdawczym, ponieważ znaczące zmiany w działalności gospodarczej i pogorszenie warunków mikro i makro- ekonomicznych wystąpiły w wyniku zdarzeń następujących po dniu bilansowym, takich jak działania podjęte przez rząd i przedsiębiorców, aby zareagować na wybuch epidemii.3

(Przypis 3: Ogłoszenie przez WHO koronawirusa jako globalnego zagrożenia zdrowia ogłoszono dopiero w dniu 31 stycznia 2020 r. Ponadto znaczące działania podjęte przez rządy i sektor prywatny w celu zareagowania na epidemię miały miejsce również po dniu 31 grudnia 2019 r. W związku z tym, w oparciu o informacje o epidemii, które były dostępne na dzień 31 grudnia 2019 r., prawdopodobne jest, że uczestnicy rynku albo nie dokonaliby żadnych korekt swoich założeń, albo dokonaliby jedynie nieistotnych zmian w oparciu o ich oceny dostępnych informacji i związanego z nimi ryzyka na ten dzień.)

Jeśli zdarzenia związane z koronawirusem będą zdarzeniami niekorygującymi, wystarczające będzie zamieszczenie odpowiednich ujawnień w sprawozdaniu finansowym (odpowiednie ujawnienia w tym przypadku mają niezwykłe ważną rolę).

Inaczej będzie wyglądała kwestia ujęcia wpływu tych zdarzeń przy sporządzeniu sprawozdań finansowych, jeżeli dzień bilansowy przypada po 31 grudnia 2019 r., np. 31.03.2020 r., a także w kolejnych sprawozdaniach finansowych (np. śródrocznym na dzień 30.06.2020 r.). W takich przypadkach zdarzenia te należy uznać za zdarzenia korygujące, tj. takie, które mają wpływ na wycenę aktywów i zobowiązań.

Biegły rewident

Biegły rewident powinien uzyskać wystarczające i odpowiednie dowody badania na temat tego, czy zdarzenia następujące pomiędzy datą sprawozdania finansowego a datą sprawozdania z badania biegłego rewidenta, które wymagają korekty lub ujawnienia w sprawozdaniu finansowym, są odpowiednio odzwierciedlone w tym sprawozdaniu finansowym, zgodnie z mającymi zastosowanie ramowymi założeniami sprawozdawczości finansowej.

KSB 560 Późniejsze zdarzenia dotyczy obowiązków biegłego rewidenta odnoszących się do późniejszych zdarzeń w badaniu sprawozdania finansowego.

Zdolność jednostki do kontynuowania działalności

Jednostka

Art. 5 ust. 2 UoR
Przy stosowaniu przyjętych zasad (polityki) rachunkowości przyjmuje się założenie, że jednostka będzie kontynuowała w dającej się przewidzieć przyszłości działalność w niezmniejszonym istotnie zakresie, bez postawienia jej w stan likwidacji lub upadłości, chyba że jest to niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Ustalając zdolność jednostki do kontynuowania działalności, kierownik jednostki uwzględnia wszystkie informacje dostępne na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego, dotyczące dającej się przewidzieć przyszłości, obejmującej okres nie krótszy niż jeden rok od dnia bilansowego.

Za ocenę zdolności jednostki do kontynuowania działalności oraz za związane w tym odpowiednie ujawnienia w sprawozdaniu finansowym jest odpowiedzialny kierownik jednostki.

Zgodnie z załącznikami do UoR we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego należy wskazać, czy sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości oraz, czy nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania przez nią działalności. Jeśli takie okoliczności istnieją, należy je opisać.

Ponieważ zdarzenia, które wystąpiły po dniu bilansowym (wybuch pandemii), mogły spowodować znaczące pogorszenie warunków ekonomicznych dla niektórych jednostek i/lub wzrost niepewności w skali mikro i makro dla innych, kierownictwo powinno dokonać oceny, czy te zdarzenia lub warunki, indywidualnie lub łącznie, powodują, że istnieją poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuowania i czy założenie kontynuacji działalności jest nadal odpowiednie jako podstawa do sporządzenia sprawozdania finansowego jednostki. Należy zwrócić uwagę na możliwość spłaty lub refinansowania zapadających po dniu bilansowym kredytów, a także na okoliczności wskazujące na złamanie warunków umów kredytowych.

W sytuacji, gdy założenie kontynuacji działalności przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości nie jest zasadne, zastosowanie ma art. 29 UoR.

W załączniku do opracowania zaprezentowaliśmy kilka przykładowych ujawnień w sprawozdaniu finansowym związanych z pandemią koronawirusa.

Biegły rewident

KSB 570 (Z) Kontynuacja działalności” dotyczy obowiązków biegłego rewidenta w trakcie badania sprawozdania finansowego odnoszących się do kontynuacji działalności oraz wpływu na sprawozdanie z badania.

Biegły rewident powinien:

  1. uzyskać wystarczające i odpowiednie dowody badania dotyczące i potwierdzające zasadność przyjęcia przez kierownika jednostki zasady kontynuacji działalności przy sporządzaniu sprawozdania finansowego,
  1. ocenić, w oparciu o uzyskane dowody badania, czy istnieje znacząca niepewność dotycząca zdarzeń lub warunków, które mogą budzić poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuacji działalności oraz
  1. sporządzić sprawozdanie z badania zgodnie z niniejszym standardem.

Kluczową kwestią jest ocena przez biegłego rewidenta zasadności przyjęcia przez kierownika jednostki zasady kontynuacji działalności przy sporządzaniu sprawozdania finansowego. W świetle wybuchu epidemii COVID-19 szczególnie ważna będzie ocena przez biegłego rewidenta ujawnień w sprawozdaniu finansowym dotyczących ryzyka związanego z założeniem kontynuacji działalności.

Sprawozdanie z badania

Do sporządzenia sprawozdania z badania zastosowanie ma KSB 700 (Z) – „Formułowanie opinii oraz sprawozdawczość na temat sprawozdania finansowego” oraz, jeżeli to odpowiednie, KSB 705 (Z) Modyfikacje opinii w sprawozdaniu niezależnego biegłego rewidenta” i/lub KSB 706 (Z) – „Akapity objaśniające ze zwróceniem uwagi oraz akapity zawierające inne sprawy w sprawozdaniu niezależnego biegłego rewidenta”.

Wpływ zdarzeń na sprawozdanie z badania może skutkować:

  • umieszczeniem akapitu objaśniającego ze zwróceniem uwagi na ujawnienia w sprawozdaniu finansowym na temat zdarzeń po dacie bilansowej lub w związku z istnieniem istotnych niepewności (patrz KSB 706 (Z)),
  • umieszczeniem akapitu na temat istotnej niepewności w odniesieniu do możliwości kontynuowania działalności przez jednostkę (patrz KSB 570 (Z)),
  • zastrzeżeniem opinii biegłego rewidenta lub opinią negatywną w związku z niewystarczającymi ujawnieniami w sprawozdaniu finansowym (patrz KSB 570 (Z) i KSB 705 (Z)),
  • zastrzeżeniem opinii lub odmową wydania opinii w wyniku ograniczenia zakresu badania w sytuacji braku możliwości uzyskania wystarczających i odpowiednich dowodów badania w celu wyrażenia opinii z badania (patrz KSB 705 (Z)),
  • umieszczeniem odpowiedniej informacji w Oświadczeniu na temat Innej Informacji, jeśli biegły rewident dojdzie do wniosku, że występują istotne nieskorygowane zniekształcenia w Innej informacji (patrz KSB 720 (Z)),
  • zaprezentowaniem kwestii jako kluczowej sprawy badania, w sprawozdaniach z badania emitentów4, w sposób zgodny z KSB 701 – „Przedstawianie kluczowych spraw badania w sprawozdaniu niezależnego biegłego rewidenta”.

(Przypis 4: Do badania sprawozdań finansowych jednostek, których papiery wartościowe notowane są na rynkach NewConnect i Catalyst ma zastosowanie KSB 701. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w aktualności pt. „Stanowisko KNA dotyczące stosowania KSB 701.)

Zgodnie z KSB 570:5 Zastosowanie zasady kontynuacji działalności jest właściwe, ale występuje znacząca niepewność

(Przypis 5: Polecamy Alert nr 43 „Krajowy Standard Badania 570 (Z) Kontynuacja działalności”, w tym szczególną uwagę zwracamy na zamieszczony na ostatniej stronie alertu diagram podsumowujący wnioskowanie w sprawozdaniu z badania.)

Sprawozdanie finansowe zawiera odpowiednie ujawnienia dotyczące znaczącej niepewności

Par. 22. Jeśli sprawozdanie finansowe zawiera odpowiednie ujawnienie dotyczące znaczącej niepewności, biegły rewident wyraża niezmodyfikowaną opinię, a sprawozdanie biegłego rewidenta zawiera odrębną sekcję pod nagłówkiem „Znacząca niepewność dotycząca kontynuacji działalności”, aby: (Zob. par A28-A31, A34)

  1. zwrócić uwagę na notę w sprawozdaniu finansowym, która ujawnia sprawy opisane w paragrafie 19 i
  1. stwierdzić, że te zdarzenia lub warunki wskazują, że występuje znacząca niepewność, która może budzić poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuacji działalności i że opinia nie jest zmodyfikowana z tego powodu.

Par. 23. Jeżeli sprawozdanie finansowe nie zawiera odpowiedniego ujawnienia dotyczącego znaczącej niepewności, biegły rewident (Zob. par. A32-A34):

  1. wyraża  odpowiednio  opinię  z  zastrzeżeniem  lub  opinię  negatywną,  zgodnie  z  MSB  705 (zmienionym) oraz
  1. w sekcji „Podstawa opinii z zastrzeżeniem (opinii negatywnej)” w sprawozdaniu biegłego rewidenta, stwierdza, że występuje znacząca niepewność, która może budzić poważne wątpliwości co do zdolności jednostki do kontynuacji działalności i że sprawozdanie finansowe nie zawiera odpowiedniego ujawnienia tej sprawy.

Polecamy: INFORLEX Biuro Rachunkowe - Wszystko o zmianach w prawie i podatkach. Teraz 14 dni ZA DARMO!

Polecamy: Monitor Księgowego – prenumerata

Polecamy: INFORLEX Księgowość i Kadry

reklama

Przydatne formularze online

Czytaj także

Narzędzia księgowego

reklama
reklama

POLECANE

reklama

RACHUNKOWOŚĆ I PODATKI

Jak założyć nowoczesne biuro rachunkowe?

reklama

Ostatnio na forum

reklama

Artykuł Partnerski

Wszystko co musisz wiedzieć o PPK

reklama

Eksperci portalu infor.pl

Aneta Nowak-Piechota

Doradca podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
reklama
reklama
reklama