Czy ewidencjonować koszty i przychody nadzwyczajne

Sytuacja, którą przedstawia czytelnik, zaistnieje na pewno w przypadku firm, które stosują Międzynarodowe Standardy Rachunkowości/Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Warto bowiem pamiętać, że począwszy od 2005 roku pozycja zysków i strat nadzwyczajnych nie występuje w MSR/MSSF. MSR 1 - Prezentacja sprawozdań finansowych nie daje możliwości ujmowania przychodów i kosztów w rachunku zysków i strat, a także w informacji dodatkowej jako pozycje nadzwyczajne. Z tego względu wszystkie przychody i koszty związane ze zdarzeniami uważanymi za nadzwyczajne stanowią pozostałe przychody lub odpowiednio pozostałe koszty operacyjne. Należy jednak pamiętać, że w takim przypadku do kont pozostałych przychodów i kosztów należy wprowadzić konta analityczne, tak aby można wyodrębnić te operacje od operacji związanych ze środkami trwałymi.

Inaczej jest w przypadku polskiego prawa bilansowego. Ustawa o rachunkowości nie rezygnuje z ewidencjonowania zdarzeń nadzwyczajnych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 33 ustawy o rachunkowości za straty i zyski nadzwyczajne rozumie się te, które powstały na skutek zdarzeń trudnych do przewidzenia, poza działalnością operacyjną jednostki i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia.

Za takie zdarzenia mogą więc być uważane powodzie, pożary czy huragany. W praktyce jednak każda sytuacja wymaga analizy, ponieważ firma może świadomie godzić się na zaistnienie danego zdarzenia. Taka właśnie sytuacja powstanie przykładowo, jeżeli spółka posiada magazyn na terenie zagrożonym powodzią, ale z określonych powodów nie chce go przenieść w inne miejsce. Jeżeli magazyn zostanie zalany na skutek powodzi, spółka nie może skutków tego zdarzenia kwalifikować do zdarzeń nadzwyczajnych.

Każda firma powinna w zakładowym planie kont opisać zdarze- nia, które będzie ewidencjonować jako straty i zyski nadzwyczajne (np. skutki pożarów, huraganów). W przypadkach nieujętych tym spisem konieczna będzie każdorazowa analiza. W tym celu warto porównać zaistniałe zdarzenie z tymi, które występują w toku działalności operacyjnej, finansowej i pozostałej danej jednostki. Kryterium rozstrzygającym jest więc brak związku z ogólnym ryzykiem gospodarowania oraz trudność jego przewidzenia.

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).

Agnieszka Pokojska