| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rachunkowość > Sprawozdawczość > Sprawozdania finansowe zgodnie z MSSF 9 - stosowanie przepisów przejściowych dla banków

Sprawozdania finansowe zgodnie z MSSF 9 - stosowanie przepisów przejściowych dla banków

W związku nowelizacją ustaw o podatkach dochodowych, która obowiązuje od początku tego roku, Ministerstwo Finansów opublikowało wyjaśnienia dotyczące zasad stosowanie przepisów przejściowych dla banków sporządzających sprawozdania finansowe zgodnie z MSSF 9. Wyjaśnienia obejmują kwestie stosowania przepisów do rezerw, odpisów aktualizujących wartość kredytów (pożyczek) oraz rezerw na poniesione nieudokumentowane ryzyko kredytowe.

Polecamy: Controlling i Rachunkowość Zarządcza – prenumerata

Resort finansów poinformował, że ustawą z dnia 27 listopada 2017 r o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. poz. 2175) wprowadzone zostały nowe rozwiązania w zakresie rozpoznawania w przychodach i kosztach banków - zagrożonych spłatą:

  • udzielonych kredytów (pożyczek),
  • udzielonych gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek oraz
  • nabytych przez bank hipoteczny wierzytelności w celu emisji listów zastawnych.

Nowelizacja:

  • uwzględnia zmiany zasad tworzenia odpisów dotyczących zagrożonych należności, które od 1 stycznia 2018 r., po wprowadzeniu MSSF 9, są rozpoznawane w bankach jako odpisy na oczekiwane straty kredytowe — w związku z zastąpieniem MSR 39 Instrumenty Finansowe: ujmowanie i wycena  MSSF 9 Instrumenty Finansowe,
  • upraszcza rachunkowość podatkową w bankach stosujących MSR/MSF, poprzez wyeliminowanie obowiązku prowadzenia ewidencji dla celów rachunkowych i podatkowych, w przypadku rozpoznawania w kosztach podatkowych odpisów na zagrożone spłatą udzielone kredyty (pożyczki), udzielone gwarancje (poręczenia) spłaty kredytów i pożyczek oraz nabyte przez bank hipoteczny wierzytelności w celu emisji listów zastawnych,
  • wprowadza jednolite regulacje dla wszystkich banków (stosujących krajowe standardy rachunkowości (PSR) oraz MSR/MSF) w zakresie  rozliczania z podstawą opodatkowania rezerwy na ryzyko ogólne, określonej w art. 130 ustawy – Prawo bankowe.

Stan prawny przed 1 stycznia 2018 r.

Do końca 2017 r. banki stosujące MSR 39, na mocy art. 38b ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej "ustawa CIT"), wprowadzonego z dniem 1 stycznia 2005 r., mogły zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości udzielonych:

  • kredytów (pożyczek),
  • gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek a także
  • nabytych przez bank hipoteczny wierzytelności w celu emisji listów zastawnych

- których nieściągalność została uprawdopodobniona.

Kwota kosztów podatkowych w tym zakresie limitowana była równowartością rezerw na ryzyko związane z działalnością banków, określaną w wysokości i na zasadach ustalonych dla rezerw celowych, w rozporządzeniu w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków.

W celu ustalenia wysokości odpisów aktualizujących, kwalifikujących się do kosztów podatkowych, banki stosujące MSR zobligowane były, dla potrzeb porównawczych, do jednoczesnej kalkulacji rezerw na ryzyko związane z działalnością banków. Na bankach ciążył zatem obowiązek prowadzenia ewidencji rachunkowej, zarówno dla potrzeb podatkowych jak i rachunkowych.

Analogicznie, na mocy art. 38c ustawy CIT, banki stosujące MSR dokonywały porównania rezerwy na nieudokumentowane ryzyko kredytowe z wysokością rezerwy na ryzyko ogólne.

Stan prawny po 1 stycznia 2018 r.

Od 1 stycznia 2018 r., w związku z uchyleniem art. 38b i art. 38c ustawy CIT, banki stosujące MSR nie dokonują już porównania:

  • odpisów aktualizujących z rezerwami na ryzyko związane z działalnością banków,
  • rezerwy na nieudokumentowane ryzyko kredytowe z wysokością rezerwy na ryzyko ogólne.

Dla banków tych przewidziany został przepis szczególny, określony w art. 16 ust. 1 pkt 26c ustawy CIT, regulujący kwestie ujmowania w kosztach podatkowych tworzonych na podstawie MSSF 9 odpisów na oczekiwane straty kredytowe (dla celów ustawy CIT przyjęto określenie: „odpisy na straty kredytowe").

Polecamy: CIT 2018. Komentarz

Ujednolicenie zaś we wszystkich bankach, stosujących PSR i MSR, zasad rozpoznawania  w podstawie opodatkowania rezerwy na ryzyko ogólne, tworzonej zgodnie z ustawą - Prawo bankowe wynika z art. 12 ust. 1 pkt 6 lit. a i art. 15 ust. 1h pkt 1 ustawy CIT.

Przepisy przejściowe – zakres i stosowanie art. 12 nowelizacji

Zasady tworzenia w bankach rezerw celowych i odpisów na straty kredytowe (do końca 2017 r. – odpisów aktualizujących) na należności zagrożone spłatą w zakresie:

  • udzielonych kredytów (pożyczek),
  • udzielonych gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek oraz
  • nabytych przez bank hipoteczny wierzytelności w celu emisji listów zastawnych

- określają rachunkowe zasady przyjęte przez bank, dla celów sprawozdawczych.

Przepisy przejściowe w nowelizacji mają przede wszystkim na celu uregulowanie kwestii różnic mogących powstać w podatkowej wycenie aktywów finansowych, w związku z wprowadzonymi od 1 stycznia 2018 r. zmianami. Zostały one szczegółowo ujęte w art. 12 ustawy nowelizującej.

Przepis art. 12 ustawy nowelizującej adresowany jest do wszystkich banków, czyli zarówno tych stosujących PSR jak i stosujących MSR (w tym banków spółdzielczych). Przepis ma zastosowanie również do spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych.

Zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 1 do rezerw, odpisów aktualizujących wartość kredytów (pożyczek) oraz rezerw na poniesione nieudokumentowane ryzyko kredytowe, utworzonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, stosuje się przepisy ustawy CIT, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2017 r. Z regulacji tej wynika prawo do utrzymania w kosztach podatkowych banków stosujących PSR – rezerw celowych, utworzonych przed dniem 1 stycznia 2018 r., w wysokości i na zasadach określonych w ustawie CIT, w brzmieniu obowiązującym do końca 2017 r.

Banki, które utworzyły rezerwy na należności zagrożone spłatą w zakresie udzielonych kredytów (pożyczek), w tym nabytych przez bank hipoteczny wierzytelności w celu emisji listów zastawnych oraz na należności z tytułu udzielonych gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek, w oparciu o postanowienia rozporządzenia w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków, zachowują zatem prawo do utrzymania tych rezerw w kosztach uzyskania przychodów, a w przypadku ich rozwiązania lub zmniejszenia, po dniu 31 grudnia 2017 r. – mają obowiązek ustalenia przychodu do opodatkowania podatkiem dochodowym w wysokości rozwiązanej lub zmniejszonej rezerwy.

Analogiczne zasady rozliczenia dotyczą rezerwy na ryzyko ogólne, określonej ustawą Prawo bankowe, utworzonej przed dniem 1 stycznia 2018 r. - w przypadku rezerwy na ryzyko ogólne przychód podatkowy powstaje z dniem jej rozwiązania lub wykorzystania w inny sposób.

W zakresie rezerw na poniesione nieudokumentowane ryzyko kredytowe, dla których od dnia 1 stycznia 2018 r. wygasa prawo do zaliczania ich do kosztów uzyskania przychodów, na banku tworzącym te rezerwy ciąży obowiązek rozliczenia ich w przychodach podatkowych, w wysokości zaliczonej do 31 grudnia 2017 r. do kosztów uzyskania przychodów, z uwzględnieniem tej części rozwiązanych tych rezerw, które zaliczone zostały do tego dnia do przychodów podatkowych.

Podstawa prawna: art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej

Uchylenie z dniem 1 stycznia 2018 r. przepisu art. 38b ustawy CIT wynika ze zmian w zakresie rozpoznawania w przychodach i kosztach uzyskania przychodów w bankach stosujących MSR odpisów na należności zagrożone spłatą w zakresie udzielonych kredytów (pożyczek), w tym nabytych przez bank hipoteczny wierzytelności w celu emisji listów zastawnych oraz udzielonych gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek. Przepis art. 38b ustawy CIT stanowił do końca 2017 r. podstawę do nałożenia na banki stosujące MSR obowiązku prowadzenia podwójnej ewidencji (dla celów rachunkowych i podatkowych), w celu limitowania odpisów aktualizujących rezerwami celowymi. Wraz z jego uchyleniem brak jest podstawy prawnej do kontynuowania prowadzenia przez banki stosujące MSR podwójnej ewidencji. Również przepis przejściowy art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej nie nakłada obowiązku limitowania odpisów na straty kredytowe wysokością rezerw celowych, wobec należności powstałych przed dniem 1 stycznia 2018 r.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Kancelarie Radców Prawnych Cyran Polak

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »