| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | IDEORIA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rachunkowość > Zasady ogólne > Debata o zawodzie księgowego – z udziałem przedstawicieli Stowarzyszenia Księgowych w Polsce

Debata o zawodzie księgowego – z udziałem przedstawicieli Stowarzyszenia Księgowych w Polsce

W dniu 26 marca 2018 r. w siedzibie Zarządu Głównego Stowarzyszenia Księgowych w Polsce odbyła się debata o zawodzie księgowego. W gronie uczestników znalazły się osoby reprezentujące środowisko księgowych z różnych regionów Polski. Debatę prowadzili redaktorzy portalu Infor.pl.

Pan Jerzy Koniecki - biegły rewident, wiceprezes Zarządu Głównego SKwP, prezes zarządu Oddziału Okręgowego SKwP w Warszawie

Adam Kuchta: Stowarzyszenie Księgowych w Polsce kształci w zakresie świadczenia i organizacji usług księgowych, przeprowadzając kursy na certyfikowanego specjalistę/eksperta usług księgowych. Jaki jest cel, zakres kształcenia w tym obszarze? Jak na rynku postrzegani są specjaliści, którzy posiadają takie certyfikaty?

Jerzy Koniecki: Jeżeli chodzi o certyfikaty na specjalistę i eksperta do spraw usługowego prowadzenia ksiąg, to są to certyfikaty, które funkcjonują od mniej więcej czterech lat. Budujemy, promujemy, próbujemy stworzyć narzędzie do prowadzenia bezpiecznego biznesu, czyli poświadczamy, że osoba, która ukończyła nasze kursy, jest naszym członkiem i ustawicznie doskonali swoją wiedzę, posiada wystarczające kwalifikacje, żeby zlecić jej usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych.

Dlaczego potrzebne są takie certyfikaty? Dzisiaj mamy bowiem taką sytuację, że jest wiele firm oferujących usługi w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych, prowadzone są one często np. przez inżynierów, budowlańców, czyli osoby, które nie mają pojęcia o podatkach ani o rachunkowości. Są to po prostu osoby, które występują w roli biznesmenów, menedżerów.

Myślę, że jest to specjalizacja, która będzie się rozwijała, oczywiście przy założeniu, że nie wrócimy do regulacji ogólnokrajowej (tj. certyfikacji prowadzonej przez Ministerstwo Finansów). Być może, jeżeli ten powrót nastąpi, certyfikacja ogólnokrajowa będzie wynikać z certyfikacji prowadzonej przez Stowarzyszenie, ponieważ ma ona już swoją rangę.

Tytuły specjalisty oraz eksperta do spraw usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych zostały oficjalnie uznane przez Stowarzyszenie jako zawodowe tytuły księgowe.

Pracujemy obecnie nad wejściem w tzw. „ramę kwalifikacyjną”, czyli międzynarodowy system kwalifikacji. Wśród tych kwalifikacji, które chcemy, żeby znalazły się w tym systemie, znajduje się właśnie specjalista/ekspert do spraw usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, ale także dwie specjalności w ramach kadr i płac oraz cała nasza czterostopniowa ścieżka edukacyjna - od podstaw rachunkowości do dyplomowanego księgowego. W systemie międzynarodowym mają one oczywiście inne nazwy, pochodzące od umiejętności, a nie od nazwy zawodów.

Chciałbym podkreślić, że jeżeli mówimy o zdobywaniu zawodu księgowego, to podstawowe zasady i procedury wynikają z międzynarodowych standardów edukacyjnych, które od ponad dziesięciu lat Stowarzyszenie realizuje w praktyce.

Adam Kuchta: Zawód księgowego jest bardzo często traktowany jak zawód zaufania publicznego. Standardy etyczne dla tego zawodu zostały ściśle określone przez Stowarzyszenie w dokumencie pt. „Kodeks Zawodowej Etyki w Rachunkowości”. Jakie są podstawowe założenia tej etyki? Czy kodeks jest tylko zbiorem zasad wymagających przestrzegania przez księgowych? Jak są egzekwowane zachowania etyczne?

Jerzy Koniecki: Jasną sytuację mają biegli rewidenci, którzy mają wszystko określone w ustawie o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Jasną sytuację mają również doradcy podatkowi, bo mają zasady określone w ustawie o doradztwie podatkowym, zarówno zasady uzyskiwania kwalifikacji, jak i etykę zawodową. Jeżeli natomiast chodzi o księgowych, to niestety musieliśmy zbudować podwaliny sposoby funkcjonowania tego zawodu. Kodeks Zawodowej Etyki w Rachunkowości opracowaliśmy i wydaliśmy w 2007 roku, około dwa lata przed wprowadzeniem obecnego czterostopniowego systemu certyfikacji, czyli stworzyliśmy etykę przed zawodem.

Etyka to clou zasad postępowania, reguł, które gwarantują jakość, niezależność, umiejętności posiadane przez osoby wykonujące zawód, to także wytyczne zobowiązujące do przestrzegania zasad współżycia społecznego, co w moim przekonaniu jest jedną z najważniejszych cech każdego zawodu. W każdej etyce, np. Międzynarodowej Federacji Księgowych (IFAC), Krajowej Izby Biegłych Rewidentów (KIBR), Krajowej Izby Doradców Podatkowych (KIDP) zostały określone normy współżycia społecznego, oparte na wzajemnym szacunku zarówno odbiorcy, jak i świadczeniodawcy usług oraz wzajemnym szacunku do przedstawicieli pokrewnych zawodów.

W Stowarzyszeniu przez cały czas pracuje komisja do spraw etyki, która stara się rozwiązywać różnego rodzaju dylematy etyczne, tworzy bank dylematów etycznych. Z drugiej strony, jako organizacja, jesteśmy zobowiązani realizować założenia zawarte w kodeksie etyki poprzez zapisy zawarte w statucie Stowarzyszenia, w którym mamy określony tryb postępowania dyscyplinarnego.

Jedynym aktem normatywnym, który określa sposób postępowania księgowego, jest ustawa o rachunkowości, która mówi m.in. o niezależności księgowych. A mówiąc o niezależności księgowego należy zwrócić uwagę na to, że aby być osobą zaufania publicznego, trzeba być całkowicie niezależnym. Jest to zasada trudna do realizacji w życiu zawodowym… Gdy zaczynałem pracę w charakterze głównego księgowego, podstawowym narzędziem w tym zakresie była prośba do dyrektora o potwierdzenie podjętej decyzji na piśmie. Był to element, który dawał bodziec do zastanowienia, czy współpracować z tym głównym księgowym, czy też nie. W takich sytuacjach mieliśmy do czynienia z rolą księgowego jako prawdziwego doradcy biznesu.

Adam Kuchta: Księgowi postrzegani są obecnie jako doradcy biznesu (przedsiębiorców), wskazujący ekonomiczne i finansowe konsekwencje podejmowanych decyzji biznesowych. Niewątpliwie kwestie podatkowe wchodzą w zakres zarządzania biznesem (przedsiębiorstwem), więc księgowi odpowiadają również na pytania związane z podatkami. Pojawia się zatem doradztwo podatkowe, czyli obszar na którym spotykają się dwa zawody – księgowi i doradcy podatkowi. Jaka jest różnica między księgowym a doradcą podatkowym? Na ile księgowi muszą, czy też powinni, w ramach wykonywania zawodu, zajmować się doradztwem podatkowym?

Jerzy Koniecki: Czy księgowy ma doradzać podatkowo, czy ma nie doradzać? Nie da się prowadzić ksiąg rachunkowych nie doradzając podatkowo. Obecnie źródła pozyskiwania informacji podatkowych są bardzo różne – są różnego rodzaju szkolenia, są różnego rodzaju akty normatywne, są wykładnie sądowe, mamy także wyszukiwarkę Google, z której korzystają wszyscy doradcy podatkowi i księgowi na co dzień. Tego powinniśmy być świadomi, nie ma dzisiaj omnibusów, dzisiaj czyta się kilkanaście opinii, żeby wyrobić sobie własne stanowisko.

W całym cywilizowanym świecie, a szczególnie wśród naszych sąsiadów Niemców, doradca podatkowy i księgowy są to dwa zawody, które się wzajemnie uzupełniają i bardzo blisko ze sobą kooperują, na zasadach wzajemnego poszanowania. Stowarzyszenie jest członkiem instytutu doradztwa podatkowego w Niemczech od około dwudziestu lat i zawsze jesteśmy zapraszani na ich konferencje czy kongresy. We Francji, w Niemczech, w Wielkiej Brytanii księgowy i doradca podatkowy są osobami współpracującymi, szanują się nawzajem. We Francji, w Niemczech doradcy podatkowi na sprawozdaniach finansowych składają swój podpis: tak, sprawdziliśmy podatkowo – i taka firma jest wówczas lepiej postrzegana przez urzędy skarbowe. My sobie tego jeszcze nie dopracowaliśmy.

W praktyce, księgowy czy biegły rewident, jeśli potrzebuje poparcia jakiejś tezy w zakresie rozwiązania podatkowego, namawia szefa do skorzystania z konsultacji u doradcy podatkowego. Złożenie wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem.

Konkludując, zawody pracujące w rachunkowości powinny się wzajemnie szanować, powinny wzajemnie współpracować i uzupełniać się, bo taka jest potrzeba rynku. Przedstawiciel biznesu chce mieć księgowego nie tylko dlatego, że ma ustawowy obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego, ale chciałby, aby podpisywane przez niego sprawozdania prezentowały rzetelny obraz sytuacji majątkowej i finansowej jego firmy, aby były to wiarygodne informacje zarówno dla inwestorów, jak i organów skarbowych, dlatego tak wskazana jest zgodna współpraca księgowych, biegłych rewidentów i doradców podatkowych.

Pan Stanisław Kozłowski - biegły rewident, prezes zarządu Oddziału Okręgowego SKwP w Białymstoku

Paweł Huczko: Stowarzyszenie Księgowych w Polsce dysponuje wyjątkowym w skali całego kraju (tak naprawdę jedynym liczącym się) systemem certyfikacji zawodowej księgowych. Czy mógłby Pan przybliżyć ten system? Wiem, że są następujące długoterminowe kursy: Kurs I stopnia - dla kandydatów na księgowego (82 godziny), Kurs II stopnia - dla kandydatów na specjalistę ds. rachunkowości - samodzielnego księgowego (200 godzin), Kurs III stopnia - dla kandydatów na głównego księgowego (212 godzin), Kurs IV stopnia - dla kandydatów na dyplomowanego księgowego (160 godzin). Czym się różnią? Do kogo są adresowane? Jakie kompetencje nabywa się po ukończeniu poszczególnych kursów? Czy Pana zdaniem kursy te wystarczająco praktycznie przygotowują do zawodu?

Stanisław Kozłowski: Certyfikacja zawodowa w Stowarzyszeniu Księgowych w Polsce to autonomicznie wypracowana przez Stowarzyszenie znacząca marka. Z tego nasze Stowarzyszenie słynie. Nie znam drugiej profesji w tym kraju, która by miała aż taki dorobek w zakresie szkoleń połączonych z certyfikacją. To marka rozpoznawalna w pełni na rynku, ceniona bardzo przez przedsiębiorców. To jest nasz firmowy znak i dorobek, który pomnażamy każdego dnia. Systematycznie nowelizowane są programy kursów, stosownie do wymagań podyktowanych zmianami prawa (także prawa gospodarczego) i wymogów rynku. Ciągle trzymamy rękę na pulsie tak, by wydawane słuchaczom kursów certyfikaty odzwierciedlały wiedzę w zakresie aktualnych przepisów oraz wymagań rynku pracy.

Nasza certyfikacja obejmuje cztery stopnie kształcenia. Od elementarza, który przysposabia adeptów do zawodu księgowego w zakresie podstawowym księgowości, aż po „koronę” zawodu księgowego, tj. kurs i certyfikat dyplomowanego księgowego.

Na pierwszym szczeblu certyfikacji, tj. podczas kursu I stopnia - dla kandydatów na księgowego minimum programowe wynosi 82 godziny. To minimum, np. w oddziale SKwP w Białymstoku zostało rozszerzone do 120 godzin. Już podczas tego kursu uczestnicy otrzymują dość szeroką wiedzę z zakresu rachunkowości, ale także prawa gospodarczego, organizacji przedsiębiorstw i pewnych elementów prawa podatkowego.

Umiejętności nabyte podczas kursu są sprawdzane podczas egzaminu na księgowego. Umiejętności te są w dokumentach programowych skatalogowane w sześciu podstawowych zakresach. Z każdego zakresu umiejętności formułowane są pytania na egzaminie.

Zarząd Główny SKwP powołał Centralną Komisję Egzaminacyjną. Komisje egzaminacyjne zostały powołane także w oddziałach okręgowych Stowarzyszenia. Powstała również centralna baza pytań egzaminacyjnych. Baza pytań jest oczywiście stale aktualizowana i dostosowywana w szczególności do zmian prawa i wymogów rynku pracy księgowych.

Staramy się zwiększać stopień trudności pytań egzaminacyjnych, by każdy z naszych certyfikatów znaczył wiele, by realnie odzwierciedlał wiedzę i umiejętności nabyte przez słuchaczy podczas kursów.

To czego nie widać na naszych stronach internetowych to tzw. ramy szkoleniowe kursów – są to dokumenty poufne, do wewnętrznego użytku SKwP, przeznaczone wyłącznie do wiadomości naszych wykładowców.

Warto zaznaczyć, że słuchaczami naszych kursów są kandydaci, którzy świadomie i z własnej woli chcą uzyskać certyfikat Stowarzyszenia Księgowych w Polsce, gdyż znają renomę tych certyfikatów. Są to słuchacze w pełni świadomi celu szkoleniowego, który chcą zrealizować, przynoszą często swoje kazusy z zakresu rachunkowości, czy podatków, które są rozwiązywane podczas kursów. Słuchacze kursów wzbogacają nierzadko program szkoleń o nowe, ciekawe i praktyczne kwestie z zakresu rachunkowości i podatków.

Kolejny szczebel kształcenia, to kurs II stopnia, kurs dla kandydatów na specjalistę ds. rachunkowości - samodzielnego księgowego. Program tego kursu obejmuje minimum 200 godzin zajęć. Oddziały okręgowe SKwP na ogół zwiększają ten wymiar godzin. W ramach tego kursu wyróżniamy trzy główne moduły kształcenia: rachunkowość finansowa z elementami etyki zawodowej, prawo podatkowe oraz wybrane problemy z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych i prawa podatkowego. Najszersza wiedza jest przekazywana oczywiście z zakresu rachunkowości. Absolwent kursu, który przystępuje do pisemnego egzaminu na samodzielnego księgowego (trwającego pięć godzin) weryfikowany jest odnośnie 8 konkretnych umiejętności. Egzamin jest anonimowy (dane egzaminowanych osób są kodowane), dla zapewnienia obiektywizmu ocen pracy egzaminacyjnej żaden z egzaminatorów nie wie czyją pracę sprawdza. Dopiero po wprowadzeniu oceny pracy egzaminacyjnej do protokołu symbol egzaminowanej osoby jest identyfikowany z jej imieniem i nazwiskiem.

Osoba, która uzyskała certyfikat samodzielnego księgowego SKwP może pełnić prawie wszystkie funkcje w księgowości (oprócz głównego księgowego). Ma wiedzę z zakresu wyceny bilansowej, z zakresu prezentacji zobowiązań i kapitałów, potrafi sporządzić sprawozdanie finansowe.

Osoby uczestniczące w drugim stopniu naszych kursów są najczęściej absolwentami studiów wyższych. Zgłaszają oni często wymaganie, by zajęć na kursie w SKwP nie prowadzili pracownicy naukowi (teoretycy). Chcą, by zajęcia prowadzili praktycy – główni księgowi, biegli rewidenci, czyli osoby, które na co dzień pracują „w rachunkowości”, gdyż jak wiadomo ustawa o rachunkowości określa tylko ogólne ramy, które często są wypełniane rozwiązaniami kształtującymi się w praktyce zawodowej.

III stopień certyfikacji SKwP to kurs i wieńczący go egzamin na głównego księgowego. W ramach tego kursu wiedza jest nabywana przez słuchaczy i sprawdzana na egzaminie w zakresie 10 konkretnych umiejętności i obszarów tematycznych.

Warto podkreślić, iż w białostockim oddziale SKwP na kursy II i III stopnia ukształtowała się kolejka osób oczekujących na rozpoczęcie kolejnych edycji kształcenia. Będziemy czynili starania, by zorganizować dodatkowe grupy wykładowców oraz sale szkoleniowe, aby sprostać oczekiwaniom osób zgłaszających się na poszczególne kursy kształcenia zawodowego.

Paweł Huczko: Te kolejki, to najlepsza recenzja Państwa pracy i renomy kursów i certyfikatów Stowarzyszenia Księgowych w Polsce.

Stanisław Kozłowski: Liczba uczestników szkoleń długoterminowych podwoiła się u nas w ciągu ostatnich kilku lat.

Osoby uzyskujące certyfikat kandydata na głównego księgowego to słuchacze, którzy często pełnią już tę funkcję w konkretnym przedsiębiorstwie (względnie funkcję zastępcy głównego księgowego). Osoby te rekrutują się na nasz kurs z przekonaniem i dążeniem,  by uzupełnić i usystematyzować swoją wiedzę i umiejętności z tego obszaru. Słuchaczami kursu III stopnia są także osoby aspirujące do pełnienia funkcji głównego księgowego w przedsiębiorstwie.

I wreszcie IV stopień kształcenia  – dyplomowany księgowy, korona wiedzy finansowo-księgowej. W oddziale białostockim nie prowadzimy tych kursów – odsyłamy słuchaczy do Warszawy. Dyplomowany księgowy, to tak naprawdę - w wewnętrznym systemie organizacyjnym przedsiębiorstwa - biegły rewident. To jest tej samej skali wiedza, choć bez państwowego certyfikatu. Wydaje się, że młodzi ludzie jednak chętniej sięgają po ustawowy certyfikat biegłego rewidenta. Ale warto zauważyć, że certyfikat dyplomowanego księgowego SKwP potwierdza niemal ten sam zakres wiedzy, co wydawany na podstawie odrębnej ustawy tytuł biegłego rewidenta.

Paweł Huczko: W listopadzie 2017 r. p. Joanna Dadacz, Dyrektor Departamentu Rachunkowości i Rewizji Finansowej w Ministerstwie Finansów w oficjalnym piśmie (nr DR2.056.1.2017/2 z 14 listopada 2017 r.) zapowiadała, że Ministerstwo Finansów jest w trakcie opracowania ankiety, której wyniki pozwolą ocenić efekty zniesienia w 2014 roku obowiązku posiadania certyfikatu księgowego przez osoby usługowo prowadzące księgi rachunkowe. Decyzja co do przyszłego kształtu regulacji w tym zakresie miała zostać podjęta po analizie wyników ankiety oraz potrzeb i oczekiwań rynku. Ankieta miała być skierowana do wszystkich zainteresowanych grup podmiotów i opublikowana na stronie Ministerstwa Finansów. Wydział Prasowy MF poinformował redakcję infor.pl, że najpóźniej do końca maja bieżącego 2018 roku udostępni ankietę i rozpocznie zbieranie opinii.

Czy Stowarzyszenie Księgowych w Polsce uważa, że ew. przywrócenie certyfikatów księgowych wydawanych przez Ministerstwo Finansów to dobry pomysł?

Jerzy Koniecki: Chciałbym dodać małe uzupełnienie. Konieczność przeprowadzenia tej ankiety wynika z dokumentów wprowadzających deregulację.

Stanisław Kozłowski: Certyfikaty Stowarzyszenia powstały prawie 10 lat temu, a więc jeszcze w czasach kiedy wydawane były certyfikaty księgowe Ministerstwa Finansów. Nie widzimy tu żadnego konfliktu interesów.

Jeżeli MF zdecyduje o przywróceniu certyfikacji urzędowej (choć nie sądzę, żeby tak się stało), to my jako Stowarzyszenie będziemy sugerowali MF, że najprostszą ścieżką w tym kierunku jest honorowanie naszych certyfikatów, uznanie że spełniają wymogi certyfikacji Ministerstwa. Nasze certyfikaty są z pewnością tego warte.

Osobiście uważam, że Ministerstwo Finansów nie zdecyduje się na przywrócenie urzędowej certyfikacji zawodu księgowego. Moim zdaniem rynek pracy dobrze sobie radzi w tym zakresie i nie widać potrzeby przywracania urzędowych certyfikatów w zawodzie księgowego i ponownego włączania tego zawodu na listę zawodów regulowanych.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Mateusz Kobyliński

Doradca podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »