REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ulepszenie środków trwałych i ich amortyzacja

Anna Bagieńska
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Według ustawy o rachunkowości ulepszenie polega na przebudowie, rozbudowie, modernizacji lub rekonstrukcji środka trwałego. W myśl MSR nr 16 „Rzeczowe aktywa trwałe” ulepszenie środków trwałych stanowi nakłady ponoszone na nie w terminie późniejszym, tj. po oddaniu do użytku.


Bardziej szczegółowo kwestię tę określa ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, w której czytamy, że ulepszenie ma miejsce w wyniku przebudowy, rozbudowy, rekonstrukcji, adaptacji lub modernizacji środka trwałego. Określono też minimalną kwotę wydatków na ulepszenie: środki trwałe uważa się za ulepszone, jeśli suma wydatków poniesionych na ich przebudowę, rozbudowę, rekonstrukcję, adaptację lub modernizację w danym roku podatkowym przekracza 3500 zł i wydatki te powodują wzrost wartości użytkowej w stosunku do wartości z dnia przyjęcia środków trwałych do używania, mierzonej w szczególności okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych za pomocą ulepszonych środków trwałych i kosztami ich eksploatacji.

Autopromocja

Na podstawie różnych przepisów należy więc zauważyć, że głównym warunkiem kwalifikowania wydatków poniesionych na dany środek trwały jest to, że muszą one przyczynić się do wzrostu wartości użytkowej tego środka. Oznacza to, że po zakończeniu ulepszenia wartość użytkowa przewyższa posiadaną przy przyjęciu do używania wartość użytkową, mierzoną okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych za pomocą ulepszonego środka trwałego, kosztami eksploatacji lub innymi miarami. Wzrost wartości użytkowej można rozumieć więc jako wydłużenie okresu używania danego środka trwałego czy podniesienie jakości produkowanych przez niego wyrobów, zwiększenie wydajności pracy maszyny itp. Znajdzie to potwierdzenie również w MSR nr 16.

Schemat 1. Warunki ulepszenia

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Warto zwrócić uwagę, że w ustawie położono nacisk na sposób (technologię) dokonania ulepszenia, które zwiększy wartość użytkową. W MSR nr 16 podkreślono raczej efekty dokonanych czynności powodujących wzrost korzyści ekonomicznych.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Określenie, czy w danym przypadku mamy do czynienia z ulepszeniem czy z remontem, jest bardzo istotne ze względu na odrębną kwalifikację tych wydatków. Koszty ulepszeń podlegają aktywowaniu, tj. zwiększają wartość początkową środka trwałego. Koszty remontu obciążają okres, w którym je poniesiono.

Niekiedy jest to trudne do ustalenia, dlatego można zasięgnąć opinii fachowców, którzy określają, czy np. zwiększą się zdolności produkcyjne danej maszyny.

Jednostka nie zwiększa wartości bilansowej pozycji rzeczowych aktywów trwałych o koszty bieżącego utrzymania tych aktywów. Koszty te raczej ujmowane są w rachunku zysków i strat w momencie poniesienia. Na koszty bieżącego utrzymania składają się koszty robocizny i koszty zużycia materiałów i mogą obejmować koszty niewielkich części zamiennych. Takie koszty są zazwyczaj ponoszone w celu wykonania „remontów i konserwacji” poszczególnych pozycji rzeczowych aktywów trwałych.

Jeżeli więc uznamy, że poniesione nakłady nie mogą zostać ujęte jako ulepszenie, należy je traktować jako remont środka trwałego. Nakłady na remonty i konserwacje zgodnie z MSR nr 16 ponosi się w celu przywrócenia lub utrzymania przyszłych korzyści ekonomicznych, jakich jednostka gospodarcza może oczekiwać w oparciu o pierwotnie dokonaną ocenę poziomu wyników działalności uzyskiwanych z danego składnika aktywów. Nakłady tego typu ujmuje się zazwyczaj jako koszty w momencie poniesienia, odpowiednio do rodzaju poniesionego kosztu, np. „Zużycie materiałów i energii”, „Usługi obce” lub jednocześnie rozlicza w czasie na koncie „Rozliczenie kosztów rodzajowych” i „Rozliczenia międzyokresowe kosztów”, odnosząc stopniowo na koszty układu kalkulacyjnego.

Koszty ulepszeń powinny być udokumentowane kosztorysami (wstępnymi, wykonawczymi), a w razie ich wykonania przez zewnętrznych wykonawców - fakturami VAT określającymi charakter robót, np. rozbudowa, modernizacja czy adaptacja.

Przykład 1

Jednostka dokonała ulepszenia własnego środka trwałego. Wartość początkowa środka trwałego wynosi 20 000 zł, a umorzenie - 5000 zł. Koszt ulepszenia (modernizacji maszyny) to 10 000 zł (materiały + robocizna). W wyniku ulepszenia zwiększy się zdolność wytwórcza środka, ale nie przedłuży się okres użytkowania.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Odpisy amortyzacyjne ulepszonych środków trwałych

W wyniku ulepszenia własnego środka trwałego następuje podwyższenie pierwotnej wartości początkowej, która staje się nową podstawą ustalania odpisów amortyzacyjnych. Kwota amortyzacji za dany okres sprawozdawczy musi ulec zmianie, bez względu na to, czy ulepszenie powoduje przedłużenie okresu użytkowania danego środka trwałego, a zarazem okresu amortyzowania, czy też nie.

Według MSR nr 16 okres użytkowania pozycji rzeczowych aktywów trwałych powinien być okresowo weryfikowany i jeżeli oczekiwania znacząco różnią się od wcześniejszych szacunków, odpisy amortyzacyjne za bieżące i przyszłe okresy powinny zostać skorygowane. Dotyczy to również sytuacji, gdy w wyniku dokonywanych nakładów (ulepszeń) wydłuża się okres użytkowania.

Z ustawy o rachunkowości wynika, że poprawność stosowanych okresów i stawek amortyzacji środków trwałych powinna być przez jednostkę okresowo weryfikowana, co spowoduje odpowiednią korektę odpisów amortyzacyjnych dokonywanych w następnych latach obrotowych.

Zauważa się więc spójność przepisów w kwestii konieczności weryfikacji okresów i stawek amortyzacji.

Ponadto MSR nr 16 dopuszcza również, w uzasadnionych sytuacjach, weryfikację metody amortyzacji. Metoda amortyzacji zastosowana do rzeczowych aktywów trwałych powinna być weryfikowana co najmniej na koniec każdego roku finansowego, jeżeli zaszła znacząca zmiana w oczekiwanym trybie konsumowania przez jednostkę korzyści ekonomicznych ze składnika aktywów. Ustawa pozwala jedynie na zmianę okresu i stawki amortyzacji.

Nową stopę amortyzacji można obliczyć zgodnie z wzorem:

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

gdzie:

Wp - wartość początkowa przed dokonaniem ulepszenia,

Um - dotychczasowe umorzenie,

Ul - wartość dokonanego ulepszenia,

T - przewidywany dalszy okres użytkowania środka trwałego.

W przypadku ulepszenia środka trwałego istotne jest, od jakiego momentu można zmienić stopę amortyzacji. Według ustawy weryfikacja stawek i okresów amortyzacji może nastąpić od nowego roku obrotowego. Ale czy przepis ten ma zastosowanie również do ulepszonych środków trwałych? Choć ustawa nie odnosi się do tej kwestii, należy uznać, że zmienioną amortyzację należy liczyć po dacie ulepszenia, czyli w bieżącym roku obrotowym.

Zgodnie z MSR nr 16 podlegającą amortyzacji wartość pozycji rzeczowych aktywów trwałych należy rozkładać w sposób systematyczny na przestrzeni okresu użytkowania. Zasada ta dotyczy także ulepszonych środków trwałych, których nowa, powiększona wartość powinna być systematycznie amortyzowana w kolejnych latach użytkowania.

Przykład 2

Jednostka dokonała ulepszenia środka trwałego. Wartość początkowa - 20 000 zł, dotychczasowe umorzenie - 4000 zł, stopa amortyzacji przyjęta w momencie oddania do używania - 20%, a koszt ulepszenia - 5000 zł.

Wariant 1

W wyniku ulepszenia zwiększy się zdolność wytwórcza środka trwałego, natomiast nie nastąpi przedłużenie okresu jego użytkowania.

Zakładany okres użytkowania środka trwałego wynosi pięć lat.

Środek trwały jest używany już przez jeden rok (umorzenie wynosi: 20% × 20 000 zł = 4000 zł).

W celu zachowania dalszego czteroletniego okresu użytkowania należy zwiększyć stawkę amortyzacji, ponieważ 20% liczone od wyższej podstawy (20 000 zł + 5000 zł = 25 000 zł) nie spowoduje zrównania odpisów amortyzacyjnych z wartością początkową w ciągu czterech lat. Nowa stopa procentowa obliczona zgodnie z zaprezentowanym wcześniej wzorem wyniesie:

A% = (20 000 zł - 4000 zł + 5000 zł) × 100% : (20 000 zł + 5000 zł) × 4 = 21%

Amortyzacja obliczona na dany rok wyniesie: 25 000 zł × 21% = 5250 zł.

Suma odpisów umorzeniowych będzie następująca:

• 1 rok - 4 000 zł

• 2 rok - 5 250 zł

• 3 rok - 5 250 zł

• 4 rok - 5 250 zł

• 5 rok - 5 250 zł

Razem: 25 000 zł

Jeżeli stopa amortyzacji (20%) została ustalona zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym, to nie można zmienić jej na 21%. Zgodnie z przepisami podatkowymi należy obliczać amortyzację od nowej (wyższej) wartości początkowej z zastosowaniem dotychczasowej stopy procentowej (20%).

W związku z tym w danym przykładzie powstają koszty nieuznawane podatkowo w wysokości: (21% - 20%) × wartość początkowa powiększona o ulepszenie.

Wartość bilansowa = 250 00 × 21% = 5250 zł

Wartość podatkowa = 25 000 × 20% = 5000 zł

Koszty nieuznane podatkowo 5250 zł - 5000 zł = 250 zł

Ewidencja księgowa

1. Amortyzacja środka trwałego (roczna) - 5250 zł:

Wn „Amortyzacja” 5 250

Ma „Umorzenie” 5 250

Ewidencja pozabilansowa:

Wn „Koszty NKUP” 250

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ewidencja pozabilansowa

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wariant 2

W wyniku ulepszenia zwiększy się zdolność wytwórcza środka trwałego i nastąpi przedłużenie okresu jego użytkowania o dwa lata.

W przypadku przedłużenia okresu używania o dwa lata łączny okres używania wyniesie: 4 lata + 2 lata = 6 lat, które wstawiamy do wzoru.

Przy takim założeniu nowa stopa amortyzacji wyniesie:

A% = (20 000 zł - 4000 zł + 5000 zł) × 100% : (20 000 zł + 5000 zł) × 6 lat = 14%

Amortyzacja obliczona na dany rok wyniesie: 25 000 zł × 14% = 3500 zł.

Suma odpisów umorzeniowych będzie następująca:

• 1 rok - 4 000 zł

• 2 rok - 3 500 zł

• 3 rok - 3 500 zł

• 4 rok - 3 500 zł

• 5 rok - 3 500 zł

• 6 rok - 3 500 zł

• 7 rok - 3 500 zł

Razem 25 000 zł

Ewidencja księgowa

1. Amortyzacja środka trwałego (roczna):

Wn „Amortyzacja” 3 500

Ma „Umorzenie” 3 500

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ulepszenie środka trwałego całkowicie zamortyzowanego

Wartość bilansowa rzeczowych aktywów trwałych zostaje usunięta z bilansu w chwili zbycia tej pozycji lub gdy nie oczekuje się żadnych przyszłych korzyści ekonomicznych z tytułu ich użytkowania lub zbycia.

W przypadku gdy środek trwały, który już został zamortyzowany, ale nadal figuruje w księgach, podda się ulepszeniu, należy zwiększyć jego wartość początkową o kwotę ulepszenia i ustalić nową stopę amortyzacji.

Amortyzację składnika rzeczowych aktywów trwałych należy rozpocząć, gdy jest on dostępny do użytkowania.

W przypadku ulepszenia środka trwałego o zerowej wartości księgowej ta zasada nie ulega zmianie: odpisów amortyzacyjnych jednostka powinna zacząć dokonywać po zakończeniu modernizacji, w momencie rozpoczęcia jego funkcjonowania zgodnie z zamierzeniami kierownictwa.

Przykład 3

Ulepszono środek trwały całkowicie umorzony. Wartość początkowa - 20 000 zł, dotychczasowe umorzenie - 20 000 zł. Stopa amortyzacji - 20%.

Wartość ulepszenia wynosi 5000 zł. W wyniku ulepszenia wydłuży się okres używania o dwa lata.

Do zaksięgowania w kolejnych latach przypada zużycie środka trwałego w wysokości 5000 zł, czyli rocznie po 2500 zł. Jednak niepoprawne byłoby ustalenie stopy amortyzacji w wysokości 50% (2500 zł : 5000 zł × 100%), ponieważ amortyzację metodą liniową liczymy od wartości początkowej, która w tym przypadku wzrosła z 20 000 zł do 25 000 zł.

Nowa stopa amortyzacji wynosi:

A% = (20 000 zł - 20 000 zł + 5000 zł) × 100% : (20 000 zł + 5000 zł) × 2 lata = 10%

Amortyzacja obliczona na dany rok wyniesie: 25 000 zł × 10% = 2500 zł.

Suma odpisów umorzeniowych będzie następująca:

• 1 rok - 2500 zł,

• 2 rok - 2500 zł.

Ewidencja księgowa

1. Koszty modernizacji urządzenia:

Wn „Środki trwałe w budowie” 5 000

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 5 000

2. Przyjęcie środka trwałego do użytkowania:

Wn „Środki trwałe” 5 000

Ma „Środki trwałe w budowie” 5 000

3. Amortyzacja (roczna) urządzenia:

Wn „Amortyzacja” 2 500

Ma „Umorzenie” 2 500

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Jak się zmienia dokonanie odpisów amortyzacyjnych po ulepszeniu środka trwałego

Jeśli ulepszenie nastąpiło w czasie używania środka trwałego, to może nastąpić zmiana podstawy, od której liczy się amortyzację, i w rezultacie zostanie wydłużony okres amortyzacji. Stopa amortyzacji ustalona dla danego rodzaju środka trwałego, zgodna z Wykazem stawek amortyzacyjnych, nie może być podwyższana. W takim przypadku, jeśli firma podwyższa stawki procentowe, różnice musi ujmować jako koszty nieuznane podatkowo, zgodnie z przepisami podatkowymi.

dr Anna Bagieńska

adiunkt w Katedrze Finansów i Rachunkowości Politechniki Białostockiej

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Biuletyn Rachunkowości

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Od 20 maja 2024 r. katalog wyrobów tytoniowych objętych systemem Track&Trace zostanie rozszerzony m.in. o tytoń do żucia, tytoń do nosa

    Od 20 maja 2024 r. katalog wyrobów tytoniowych objętych systemem Track&Trace zostanie rozszerzony m.in. o pozostałe wyroby tytoniowe niebędące wyrobami akcyzowymi np. tytoń do żucia, tytoń do nosa.

    Dotacje na cyfryzację firm 2024. Innowacje cyfrowe w MŚP na Śląsku oraz Dig.IT Transformacja Cyfrowa Polskich MŚP

    Jakie dofinansowanie można obecnie uzyskać na cyfryzację firmy będąc małym lub średnim przedsiębiorcą?

    Ceny transferowe 2024 - kontrole. Wezwanie do przedłożenia dokumentacji lokalnej, a zwolnienie dla podmiotów krajowych

    W związku z rosnącym zainteresowaniem organów podatkowych cenami transferowymi można zaobserwować zwiększoną liczbę kontroli w tym zakresie. Choć prowadzenie kontroli na podstawie i w granicach przepisów prawa stanowi obowiązek organów podatkowych, kontrolującym zdarzają się w tym zakresie nadużycia.

    Fundusze z FENG zasilą polski rynek venture capital. Przygotowanie pod inwestycje zwiększy szansę na uzyskanie finansowania

    Z końcem lutego 2024 r. zakończony został pierwszy nabór do pięciu programów PFR Ventures, w ramach których do polskich funduszy venture capital ma popłynąć 2 mld zł z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). W kwietniu br startuje drugi nabór, a do końca 2024 roku PFR Ventures planuje przeprowadzić łącznie pięć rund selekcyjnych. W wyniku realizacji programów PFR Ventures przez polski rynek VC ma przepłynąć w ciągu kilku najbliższych lat ok. 3,1 mld złotych.

    Jeśli nie WIRON to jaki wskaźnik zastąpi WIBOR i od kiedy? Niepewność na rynku bankowym. Gubią się też klienci banków. Czy kredyty o stałym oprocentowaniu będą bardziej powszechne?

    Od kilku miesięcy temat wskaźników referencyjnych stał się bardzo gorący. Banki wydają się być już zniesmaczone całą tą reformą wskaźnikową, której końca nie widać. Także konsumenci już się w tym gubią, bo nie wiedzą, czy wskaźnik, który mają wpisany do umowy, od którego zależy ich oprocentowanie, będzie istniał, a jeśli nie, to na jaki inny się zmieni.

    Minister finansów ma nadzieję, że handlowe niedziele zostaną uregulowane w tym roku. Będą wyższe wpływy z VAT

    Trwa dyskusja nad przywróceniem handlu w niedziele. W Sejmie znajduje się projekt ustawy, który przewiduje wprowadzenie dwóch handlowych niedziel w miesiącu. Jakie byłyby skutki wprowadzenia dwóch handlowych niedziel w miesiącu w zakresie podatku VAT?

    Zmiany w handlu internetowym 2024. Minister Finansów: urzędy skarbowe dowiedzą się gdy zrobisz 30 (i więcej) transakcji w roku

    Minister finansów, Andrzej Domański zapewnił 12 kwietnia 2024 r., że nowe przepisy nie sprawią, że urzędy skarbowe będą inwigilować osoby sprzedające w internecie. Wyjaśnił, że monitorowanie transakcji będzie się zaczynać od 30 transakcji w ciągu roku i wtedy zostaną one zaraportowane.

    Obowiązek informowania ZUS o umowie o dzieło. Więcej formularzy RUD, ale mniej zawieranych umów. Dlaczego?

    ZUS informuje, że w 2023 r. złożono do ZUS-u więcej formularzy RUD niż rok wcześniej, ale odnotowano nieznaczny spadek zawieranych umów o dzieło zarówno w stosunku do 2022 r. jak i 2021 r.

    Domański: chcemy podnieść limit przychodów zwalniających z VAT do 240 tys. zł od stycznia 2025 r.

    Szykuje się podwyższenie limitu przychodów uprawniających do zwolnienia z rozliczania VAT do 240 tys. zł z obecnych 200 tys. zł. Zmiana miałaby wejść w życie od 1 stycznia 2025 r.

    Domański: przywrócenie stawki VAT do poziomu 5 proc. miało niewielki wpływ na inflację; inflacja na koniec tego roku wyniesie 4-5 proc.

    Śledzimy co dzieje się na rynku handlu żywnością. Widzimy, że to przywrócenie stawki VAT do poziomu 5 proc. miało niewielki wpływ na inflację - powiedział minister finansów Andrzej Domański. Według niego inflacja na koniec 2024 roku wyniesie 4-5 proc.

    REKLAMA