Kategorie

Jak ująć w księgach wartości niematerialne i prawne wytwarzane we własnym zakresie

Gyöngyvér Takáts
inforCMS
Specjalną kategorią wartości niematerialnych i prawnych są koszty prac rozwojowych. Muszą one spełnić, poza definicjami podstawowymi, dodatkowe warunki, żeby mogły być ujęte w księgach jako wartości niematerialne i prawne.

Wartości niematerialne i prawne mogą być nabyte z zewnątrz lub wytworzone we własnym zakresie. Jest to specyficzny sposób nabywania, ponieważ w przypadku tej kategorii aktywów trudno jest określić, czy dany składnik w ogóle powstał i w jakiej wartości. Nie należy ujmować jako składnika aktywów wartości firmy wytworzonej przez jednostkę. W myśl MSR nr 38 nie stanowi ona możliwego do zidentyfikowania zasobu, nad którym jednostka sprawuje kontrolę i który może być wiarygodnie wyceniony w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości koszty prac rozwojowych można aktywować wtedy, gdy spełniają one następujące warunki:

• produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone,

• techniczna przydatność produktu lub technologii została stwierdzona i odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie jednostka podjęła decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii,

• koszty prac rozwojowych zostaną pokryte, według przewidywań, przychodami ze sprzedaży tych produktów lub z zastosowania technologii.

Koszty prac rozwojowych podlegają amortyzacji przez okres maksimum pięciu lat.

Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 38 zdecydowanie odróżnia prace badawcze od prac rozwojowych. Istota wyodrębnienia tych dwóch rodzajów prac polega na tym, że koszty prac badawczych w żadnym wypadku nie mogą być aktywowane, natomiast koszty prac rozwojowych - po spełnieniu wymogów - mogą. Jednostka może aktywować koszty prac rozwojowych, jeżeli jest w stanie bardzo dokładnie określić, czy zostały one poniesione na etapie prac badawczych czy na etapie prac rozwojowych. Oznacza to procesowe podejście do możliwości zaliczania kosztów prac rozwojowych do aktywów. Jeżeli jednostka nie może oddzielić tych dwóch etapów, nakłady na całe przedsięwzięcie musi traktować, jak gdyby zostały poniesione wyłącznie na etapie prac badawczych.

Co należy rozumieć przez prace badawcze i rozwojowe

Prace badawcze to nowatorskie i zaplanowane poszukiwanie rozwiązań podjęte z zamiarem zdobycia i przyswojenia nowej wiedzy naukowej i technicznej. Prace rozwojowe są praktycznym zastosowaniem odkryć badawczych lub osiągnięć innej wiedzy w planowaniu lub projektowaniu produkcji nowych lub znacznie udoskonalonych materiałów, urządzeń, produktów, procesów technologicznych, systemów lub usług, które ma miejsce przed rozpoczęciem produkcji seryjnej lub jego zastosowaniem.

Tabela 1. Księgowe ujęcie kosztów prac badawczych i rozwojowych

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Należy podkreślić, że jednostka będzie mogła zaliczyć do aktywów te koszty prac rozwojowych i od tego momentu, gdy:

1. Spełniają one definicję wartości praw niematerialnych i prawnych.

2. Udowodni:

• możliwość, z technicznego punktu widzenia, ukończenia składnika wartości niematerialnych i prawnych, tak aby nadawał się do użytkowania lub sprzedaży;

• zamiar ukończenia składnika wartości niematerialnych oraz jego użytkowania lub sprzedaży;

• zdolność do użytkowania lub sprzedaży składnika wartości niematerialnych;

• sposób, w jaki składnik wartości niematerialnych będzie wytwarzał prawdopodobne przyszłe korzyści ekonomiczne. Między innymi jednostka gospodarcza powinna udowodnić istnienie rynku na produkty powstające dzięki składnikowi wartości niematerialnych lub na sam składnik albo - jeśli składnik ma być użytkowany przez jednostkę - użyteczność składnika wartości niematerialnych;

• dostępność stosownych środków technicznych, finansowych i innych, które mają służyć ukończeniu prac rozwojowych oraz użytkowaniu lub sprzedaży składnika wartości niematerialnych;

• możliwość wiarygodnego ustalenia nakładów poniesionych w czasie prac rozwojowych, które można przyporządkować temu składnikowi wartości niematerialnych.

Zarówno przepisy ustawy, jak i MSR nr 38 wskazują na to, że jednostka musi być bardzo ostrożna przy ocenie, czy dane koszty mogą być zakwalifikowane do kosztów prac rozwojowych, czy też nie. Dlatego - na podstawie warunków określonych w przepisach bilansowych - należy odpowiednio udokumentować, że dany składnik wartości niematerialnych i prawnych spełnia wymogi i można go ująć w aktywach.

UWAGA

W razie wątpliwości, jakie prace należy uznać za badawcze, a jakie za rozwojowe, można sięgnąć do przykładów podanych w MSR nr 38, które mogą być pomocne w klasyfikacji.

Warto zwrócić uwagę, że ustawa wymaga osiągnięcia przez te składniki przynajmniej progu rentowności produkcji: (...) koszty prac rozwojowych zostaną pokryte, według przewidywań, przychodami ze sprzedaży tych produktów lub zastosowania technologii. Takiego wymogu MSR nr 38 nie stawia. Znajduje się w nim jedynie zapis o możliwości sprzedaży: (...) jednostka musi udowodnić sposób, w jaki składnik wartości niematerialnych będzie wytwarzał prawdopodobne przyszłe korzyści ekonomiczne. Między innymi jednostka gospodarcza powinna udowodnić istnienie rynku na produkty powstające dzięki składnikowi wartości niematerialnych lub na sam składnik lub - jeśli składnik ma być użytkowany przez jednostkę - użyteczność składnika wartości niematerialnych.

Może się więc zdarzyć, że jakiś składnik według ustawy o rachunkowości nie może być zakwalifikowany do wartości niematerialnych i prawnych, a według MSR nr 38 - może.

Tabela 2. Przykłady prac badawczych i rozwojowych

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

Co należy zaliczyć do kosztu wytworzenia wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych we własnym zakresie

Koszty prac rozwojowych trzeba ująć w księgach w wysokości wszystkich nakładów, które mogą być bezpośrednio przyporządkowane czynnościom tworzenia, produkcji, przystosowania składnika aktywów do użytkowania w sposób zamierzony przez kierownictwo.

Przykład

W okresie od 15 marca 2008 r. do 25 czerwca 2008 r. jednostka poniosła nakłady na wytworzenie nowej linii produkcyjnej. Nakłady w wysokości 5800 zł obejmowały:

• koszty wstępnej analizy rynku - 350 zł,

• koszty projektu i przygotowania - 500 zł,

• koszty zużycia materiałów - 900 zł,

• koszty wykorzystanych urządzeń (amortyzacja) - 250 zł,

• koszty wykonania prototypów, testowania - 3000 zł (w tym: 1700 zł - wynagrodzenie pracowników, 1200 zł - zużycie materiałów, 100 zł - amortyzacja),

• koszty szkolenia pracowników - 800 zł.

Wariant I

Jednostka nie może wyodrębnić, kiedy zaczęły się prace badawcze, a kiedy prace rozwojowe. Dlatego wszystkie poniesione nakłady musi zaliczać do kosztów.

Ewidencja księgowa

1. Koszty wstępnej analizy rynku:

Wn „Usługi obce” 350

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 350

2. Koszty projektu i przygotowania:

Wn „Usługi obce” 500

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 500

3. Zużycie materiałów: 900 zł + 1200 zł = 2100 zł

Wn „Zużycie materiałów” 2 100

Ma „Materiały” 2 100

4. Koszty wykorzystanych urządzeń - amortyzacja: 250 zł +100 zł = 350 zł

Wn „Amortyzacja” 350

Ma „Umorzenie” 350

5. Wynagrodzenie pracowników:

Wn „Wynagrodzenie” 1 700

Ma „Rozrachunki z pracownikami” 1 700

6. Koszty szkolenia pracowników:

Wn „Usługi obce” 800

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 800

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wariant II

Jednostka dokładnie określiła, że koszty poniesione w okresie od 15 marca 2008 r. do 5 maja 2008 r. w wysokości 2000 zł obejmują koszty prac badawczych.

Koszty w wysokości 3000 zł, poniesione od 6 maja 2008 r. do 25 czerwca 2008 r., dotyczą projektowania, wykonania i testowania prototypów.

Kosztów szkolenia pracowników w wysokości 800 zł nie można zaliczyć do kosztów prac rozwojowych.

Ewidencja księgowa

1. Koszty wstępnej analizy rynku:

Wn „Usługi obce” 350

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 350

2. Koszty projektu i przygotowania:

Wn „Usługi obce” 500

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 500

3. Zużycie materiałów:

Wn „Zużycie materiałów” 900

Ma „Materiały” 900

4. Koszty wykorzystanych urządzeń (amortyzacja):

Wn „Amortyzacja” 250

Ma „Umorzenie” 250

5. Koszty wykonania prototypów, testowania:

a) wynagrodzenie pracowników

Wn „Rozliczenie kosztów prac rozwojowych” 1 700

Ma „Rozrachunki z pracownikami” 1 700

b) zużycie materiałów

Wn „Rozliczenie kosztów prac rozwojowych” 1 200

Ma „Materiały” 1 200

c) amortyzacja wykorzystanych urządzeń

Wn „Rozliczenie kosztów prac rozwojowych” 100

Ma „Umorzenie” 100

6. Koszty szkolenia pracowników:

Wn „Usługi obce” 800

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 800

7. Aktywowanie kosztów prac rozwojowych jako wartości niematerialnych i prawnych:

Wn „Wartości niematerialne i prawne” 3 000

- w analityce „Koszty prac rozwojowych”

Ma „Rozliczenie kosztów prac rozwojowych” 3 000

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

• art. 34 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 144, poz. 900

• § 51-67 MSR nr 38 „Wartości niematerialne i prawne”

Gyöngyvér Takáts

specjalista ds. rachunkowości

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: Biuletyn Rachunkowości
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    23 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Międzynarodowy Kongres Biur Rachunkowych już w październiku w Targach Kielce

    Spotkanie, to coś czego brakowało nam wszystkim w ostatnim czasie. A jeśli połączyć to z merytorycznymi wystąpieniami, warsztatami ze specjalistami, a także bankietem? To równanie oznacza tylko jedno – II Międzynarodowy Kongres Biur Rachunkowych! Patronem medialnym wydarzenia jest Infor.

    Usługi świadczone przez wspólnika na rzecz spółki komandytowej

    Spółka komandytowa. Organy podatkowe nie kwestionują zakupu usług doradczych od komplementariusza, o ile spełnione będą warunki uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu.

    Efekty zwalczania luki VAT

    Zwalczanie luki VAT przyczynia się do tego, że rząd może o 80 mld zł zwiększyć prognozę dochodów na rok 2021 – powiedział wiceminister finansów Piotr Patkowski podczas konferencji „Uczciwy VAT, zysk dla wszystkich”.

    Orzecznictwo TSUE chroni oszustwa podatkowe w VAT

    Skuteczne działania legislacyjne państw członkowskich mające na celu wyeliminowanie oszustw podatkowych okazują się być (w świetle orzecznictwa TSUE) sprzeczne z prawem wspólnotowym – pisze profesor Witold Modzelewski. Najlepszym tego przykładem jest wyrok z 9 września 2021 r., który na podstawie jakiś mętnych wywodów uzasadnia pogląd, że wprowadzenie w Polsce w 2016 roku granicznej płatności podatnika z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w celu eliminacji oszustw na rynku paliwowym, jest sprzeczny z prawem unijnym.

    Ulga dla klasy średniej - jakie są założenia Polskiego Ładu?

    Ulga dla klasy średniej to jedno z rozwiązań podatkowych w ramach Polskiego Ładu. Kto będzie miał prawo do ulgi? Jak wygląda algorytm dla ulgi przygotowany przez ustawodawcę?

    Opłaty drogowe - zmiany od 1 października

    Opłaty drogowe - zmiany od 1 października. Pozostało już tylko 8 dni do wygaszenia viaTOLL, który to system będzie działał tylko do 30 września 2021 r. Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa apelują, by nie zwlekać i zmienić system na e-TOLL. Z nowym systemem można zapłacić zarówno za przejazd po drogach krajowych, jak i po autostradach zarządzanych przez GDDKiA. Od 1 października 2021 r. wprowadzona zostanie nowa organizacja ruchu w Miejscach Poboru Opłat na autostradach A2 (Konin- Stryków) oraz A4 (Wrocław-Sośnica). Od tego dnia nie będą działać viaBOX i viaAUTO. Dotychczasowi użytkownicy tych urządzeń powinni korzystać z aplikacji mobilnej e-TOLL PL lub urządzeń pokładowych kompatybilnych z e-TOLL.

    Aktuariusz, wycena aktuarialna i raport aktuarialny - rola aktuariusza przy wycenie rezerw pracowniczych wg UoR, MSR 19 i KSR 6

    Aktuariusz, wycena aktuarialna i raport aktuarialny - rola i obowiązki aktuariusza przy wycenie aktuarialnej rezerw na świadczenia pracownicze wg Ustawy o rachunkowości, MSR 19, KSR 6 i KSA 1 (wycena aktuarialna rezerw na odprawy emerytalne, rentowe, nagrody jubileuszowe itp.).

    Zakup obywatelstwa z paszportem - nowy kierunek optymalizacji podatkowej

    Optymalizacja podatkowa. W internecie pojawiły się oferty w rodzaju: Kup paszport - obywatelstwo. Uzyskaj rezydencję podatkową. Eksperci radzą, by dobrze przemyśleć odpowiedź.

    Polski Ład. Ułatwienia związane z rozliczaniem składki zdrowotnej

    Polski Ład jest w tej chwili w Sejmie, jest po pierwszym czytaniu, za chwilę zaczną się prace komisyjne. Jakich zmian możemy się jeszcze spodziewać w trakcie tych prac? W studio DGP rozmawiamy z wiceministrem finansów Janem Sarnowskim.

    Wiążące polecenie dotyczące prowadzenia spraw w grupie spółek

    Wiążące polecenie w grupie spółek. Spółka dominująca uczestnicząca w grupie spółek będzie mogła wydawać spółce zależnej wiążące polecenia – nie zawsze jednak spółka zależna będzie nimi związana. Skutki wiążącego polecenia w grupie spółek i okoliczności odmowy jego wykonania wyjaśnia Bartosz Lewandowski – aplikant radcowski z Lubasz i Wspólnicy – Kancelarii Radców Prawnych.

    Będą wyjaśnienia podatkowe do Polskiego Ładu

    Polski Ład. Chcemy opublikować wyjaśnienia podatkowe, dotyczące rozwiązań wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu dla przedsiębiorców, które będą wiążące dla administracji – powiedział wiceminister finansów Jan Sarnowski podczas EKG w Katowicach

    Ekologia coraz ważniejsza w strategiach firm

    Ekologia w strategiach firm. Prawie 57% firm na świecie uważa, że pandemia przyspieszyła realizację celów środowiskowych w firmie. Instytucje finansowe i rosnące oczekiwania społeczne są głównym katalizatorem zmian – wynika z najnowszego raportu ING i EY Biznes dla klimatu. Raport o zmianie priorytetów.

    Gadżety reklamowe a koszty uzyskania przychodów

    Gadżety reklamowe a koszty. Wydatki poniesione na nabycie drobnych gadżetów z logo podatnika, które są rozdawane dobrowolnie i nieodpłatnie, stanowią wydatki reklamowe. Tego rodzaju wydatki, jako spełniające kryteria z art. 15 ust 1 ustawy o CIT, mogą być w całości uznane za koszty uzyskania przychodów. Tak uznał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 17 września 2021 r.

    Kiedy można odliczyć VAT od zakupu artykułów spożywczych?

    Odliczenie VAT od artykułów spożywczych. Podatnicy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nabywają różnego rodzaju artykuły spożywcze wpływające na komfort organizowania spotkań, motywację pracowników czy postrzeganie przedsiębiorcy na rynku. Kiedy możliwe jest odliczenie VAT od tych artykułów?

    Crowdsourcing jako model wsparcia i rozwoju biznesu

    Crowdsourcing można określić jako tzw. mądrość ludu czy wiedzę tłumu. Wbrew pozorom i anglojęzycznej nazwie, zjawisko to miało swoje odzwierciedlenie w życiu społecznym już w XVIII wieku. Wtedy to brytyjski rząd ogłosił konkurs dla obywateli na opracowanie najlepszego sposobu określania dokładnej pozycji statku na morzu. Ustalono nagrodę w wys. 20 tys. funtów, a proporcjonalnie otrzymywał ją każdy, kto miał choćby minimalny udział w rozwiązanie problemu. To jedna z pierwszych sytuacji, w których pojawiła się idea crowdsourcingu. Jak wykorzystać ją we współczesnym biznesie?

    Sprzedaż firmowego laptopa osobie prywatnej a kasa fiskalna

    Sprzedaż firmowego laptopa osobie prywatnej a kasa fiskalna. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, zarejestrowana jako czynny podatnik VAT, zamierza sprzedać firmowy laptop. Czy jeżeli laptop zostanie sprzedany osobie prywatnej, konieczne będzie nabycie przez osobę fizyczną kasy fiskalnej? Dodam, że obecnie osoba ta nie ma kasy fiskalnej.

    Zakup samochodu w innym kraju UE przez podatnika zwolnionego z VAT

    Zakup samochodu a zwolnienie z VAT. Nasz klient, który korzysta ze zwolnienia z VAT ze względu na obrót, chce kupić w Niemczech, na firmę, używany samochód o wartości około 60 000 zł. Czy należy rozliczyć VAT z tego tytułu? Czy nasz klient straci prawo do zastosowania zwolnienia?

    Zakup pieca gazowego w ramach ulgi rehabilitacyjnej

    Ulga rehabilitacyjna. Czy zakup grzewczego pieca gazowego, zapewniającego ciepło w mieszkaniu oraz ciepłą, bieżącą wodę stanowi wydatek ułatwiający wykonywanie czynności życiowych, w związku z niepełnosprawnością związaną z narządami ruchu? Czy kwota tego zakupu podlega odliczeniu w ramach ulgi rehabilitacyjnej?

    Zmiany w VAT - SLIM VAT 2

    Zmiany w VAT. 1 października 2021 r. wchodzi w życie zdecydowana większość przepisów ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo bankowe wprowadzającej tzw. pakiet SLIM VAT 2, która została opublikowana w Dzienniku Ustaw 6 września 2021 r. Część zmian weszła w życie już 7 września br. Co się zmienia w rozliczeniach VAT?

    Polski Ład. Propozycje zmian w VAT

    Polski Ład, wśród licznych zmian przepisów prawa podatkowego, zawiera także nowe propozycje w zakresie ustawy o VAT, które mogą zacząć obowiązywać już od 2022 r. Oto najważniejsze zmiany w VAT w ramach Polskiego Ładu.

    Kościński o Polskim Ładzie: Zostawiamy więcej pieniędzy dla tych co zarabiają mniej

    Polski Ład. Chodzi tu o elementarną sprawiedliwość. Nie może być tak, że pracodawca który zarabia 30 tys. płaci mniejsze podatni niż pracownik co zarabia 3 tys. - mówi w wywiadzie minister finansów Tadeusz Kościński.

    Polski Ład ma zresetować regresywny klin podatkowy

    Polski Ład a klin podatkowy. Polski Ład ma zresetować regresywny klin podatkowy i podtrzymać wzrost gospodarczy; myślę, że to, co proponujemy, zda egzamin – powiedział minister finansów Tadeusz Kościński podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.

    Ryczałt w 2022 r. Co zmieni Polski Ład?

    Ryczałt 2022. W ramach Polskiego Ładu mają zostać ujednolicone zasady opodatkowania przychodów z najmu lub dzierżawy. Ustawodawca planuje także zmiany w stawkach ryczałtu. Jakie nowości mogą się pojawić od przyszłego roku?

    Podatek od korporacji zapłacą prawie wszystkie firmy

    Minimalny podatek od korporacji zapłacą prawie wszystkie firmy, w tym MŚP, spółki Skarbu Państwa, startupy, a nawet mikrofirmy. Nowy podatek doprowadzi do znaczącej podwyżki cen wielu towarów i spowoduje ucieczkę dużych firm do innych krajów UE - ocenia Konfederacja Lewiatan.

    System viaTOLL tylko do 30 września 2021 r.

    System viaTOLL będzie działać wyłącznie do 30 września br. Od 1 października zostanie wyłączony, a jedynym systemem umożliwiającym opłacanie przejazdów ciężkich po drogach płatnych będzie system e-TOLL – powiedziała Magdalena Rzeczkowska, Szefowa Krajowej Administracji Skarbowej.