Firmy boją się e-faktur

Z fakturami elektronicznymi wiązano duże nadzieje. Dzięki nim firmy miały zaoszczędzić m.in. na papierze, a księgowi szybciej i sprawniej wykonywać swą pracę. Tymczasem przepisy umożliwiające stosowanie faktur elektronicznych obowiązują już od pół roku, a przedsiębiorcy boją się z nich korzystać. Cezary Przygodzki, ekspert podatkowy Ernst&Young, wymienia trzy bariery. Pierwsza to technologiczna. Ciągle zbyt mało korzysta się z internetu, a dostawcy rozwiązań informatycznych nie wypracowali dotąd wspólnego protokołu e-faktur. Drugą barierę można nazwać psychologiczną. Jest to obawa firm przed stosowaniem nowych rozwiązań. Trzecia bariera związana jest z obowiązującymi przepisami. Przedsiębiorcy obawiają się ryzyka prawnego i podatkowego związanego z e-fakturami. Aby przezwyciężyć tę pierwszą, potrzeba czasu. Pozostałe dwie można jednak pokonać dość szybko.

Rozporządzenie, które umożliwiło funkcjonowanie e-faktur, powoduje zamieszanie. Na przykład nakazuje ono zapewnić natychmiastowy i ciągły dostęp do faktur elektronicznych organom podatkowym, co może być interpretowane tym, że fiskus powinien mieć do nich dostęp o każdej porze dnia i nocy. Inny przykład – e-faktury mają przechowywać ich odbiorcy, nawet jeżeli nie są podatnikami VAT, co jest kłopotliwe. Nie wiadomo, czy wystarczy np. przekazać urzędowi skarbowemu płytę CD z fakturą.

Na inne problemy wynikające z rozporządzenia zwraca uwagę Ernest Frankowski, ekspert PricewaterhouseCoopers.

– Jeśli odbiorca ma inny system finansowo-księgowy niż wystawca faktury, to w razie niekompatybilności systemów może zaistnieć konieczność zmiany jej formatu. Jeżeli bowiem przedsiębiorca chce, aby system automatycznie dokonywał księgowania na podstawie otrzymanej e-faktury, to może się okazać (choć nie musi), że pierwotny jej format powinien być zmieniony na akceptowalny przez system odbiorcy. W tym miejscu powstaje potencjalny konflikt z przepisami. Jeżeli podatnik zdecyduje się na zmianę formatu e-faktury, to, po pierwsze, jego działanie kłóci się z przepisem mówiącym, że faktura powinna być przechowywana w takim samym formacie, w jakim została wystawiona i przesłana. Po drugie, władze skarbowe mogą interpretować zmianę formatu faktury jako naruszenie jej integralności – stwierdził ekspert.

Przepisy rozporządzenia skrytykował również profesor Witold Modzelewski, prezes Instytutu Studiów Podatkowych podczas konferencji „Pół roku stosowania e-faktur”. Stwierdził, że rozporządzenie ministra nie jest osadzone w przepisach podatkowych, a największym problemem, z którym muszą zmierzyć się firmy, jest odliczanie VAT naliczonego z e-faktur. Zdaniem profesora, firmy w obawie przed brakiem zwrotu należnych im pieniędzy nie korzystają z e-faktur. Nawet jeśli posiadają faktury w formie elektronicznej, z których mogliby odliczyć naliczony VAT, drukują je, aby urzędnicy skarbowi nie mogli im niczego zarzucić. Takie rozwiązanie profesor Witold Modzelewski uznał jednak za ryzykowne, ponieważ dochodzi do podwójnego fakturowania.

Problem z rozporządzeniem można szybko rozwiązać przez zmianę przepisów zarówno w zakresie e-faktur, jak i zwykłych faktur.

– Zgłaszane są postulaty zmiany przez ministra finansów rozporządzeń o e-fakturach i fakturach papierowych, które rozwiałyby pewne wątpliwości. Gdyby nastąpiła zmiana przepisów, byłoby zdecydowanie łatwiej – uważa Cezary Przygodzki. Nie wiadomo jednak, dlaczego takich zmian rozporządzenia jeszcze nie ma, mimo że Ministerstwo Finansów przygotowało już ich projekt jesienią 2005 r. Pewnym wytłumaczeniem mogą być toczące się w ministerstwie prace nad nowelizacją przepisów o VAT, obejmujące również faktury elektroniczne.

– Mimo że projekt zmian w rozporządzeniu o fakturach był gotowy i środowisko bardzo dobrze go przyjęło, to do tej pory nie udało się go wprowadzić w życie – stwierdza ekspert Ernst&Young. Jak dodał, zniesiono w nim część uciążliwych wymogów, takich jak konieczność stosowania oryginału i kopii faktury (w wersji elektronicznej nie potrzeba zaznaczać, że jest to kopia). Projekt rozporządzenia ma także ułatwić elektroniczne samofakturowanie i doprecyzować przepisy dotyczące uzyskiwania potwierdzenia odbioru faktury korygującej przesłanej elektronicznie.

– Jeżeli nie udało się dotąd znowelizować przepisów, to wskazane byłoby chociaż wydanie przez ministra finansów interpretacji obowiązujących przepisów – dodaje Cezary Przygodzki.

Firmy ponadto obawiają się stosowania bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego kwalifikowanym certyfikatem.

Z podpisem elektronicznym związany jest kolejny problem.

– Na razie na rynku praktycznie nie ma możliwości szerszego wykorzystania podpisu elektronicznego, np. z przeważającą większością banków nie można podpisywać umowy posługując się e-podpisem, nie ma także infrastruktury e-government, która np. pozwalałaby drogą elektroniczną zarejestrować działalność gospodarczą. W konsekwencji cała dostępna infrastruktura jest droga z perspektywy podatnika, ponieważ może z niej korzystać w bardzo ograniczonym zakresie – stwierdził Ernest Frankowski. Ma on jednak nadzieję, że rozwój e-podpisu i e-faktur będzie napędzał koniunkturę na rynku.

Nadzieję na szybkie zmiany w całym systemie faktur elektronicznych ma również Cezary Przygodzki.

– Część przeszkód można stosunkowo łatwo wyeliminować. Pewne wątpliwości prawne, które powstały, można już obecnie rozstrzygnąć. Ale ciągle pozostaje konieczność budowania świadomości co do korzyści ze stosowania e-faktur, a jest to o wiele trudniejsze – podsumował ekspert.

Łukasz Zalewski