Składka zdrowotna osób powołanych do pełnienia funkcji (np. prokurentów, członków zarządu) – zmiany od 1 lipca 2022 r.

Ubezpieczenie zdrowotne osób powołanych do pełnienia funkcji – doprecyzowanie podstawy wymiaru składki zdrowotnej

Zasadniczym celem omawianej nowelizacji jest doprecyzowanie obowiązującego stanu prawnego w zakresie podstawy składki zdrowotnej osób powołanych do pełnienia funkcji i uzyskujących wynagrodzenie z tego tytułu.
Zgodnie z wprowadzonym (od 1 stycznia 2022 r. - ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. 2021 poz. 2105) art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach zdrowotnych (…), obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie.

Aktualna treść zmienianego art. 81 ust. 8 pkt 11a ustawy o świadczeniach zdrowotnych (…) także wskazuje, że to kwota odpowiadająca wysokości wynagrodzenia otrzymywanego z tytułu powołania stanowi podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Prawodawca w momencie uchwalenia ww. przepisów prawa nie ograniczył wskazanej w nich kategorii „wynagrodzenia” do żadnych konkretnych źródeł przychodu, a zatem wszelkie przychody związane z pełnieniem funkcji na podstawie „aktu powołania” stanowią podstawę ustalenia składki zdrowotnej (lege non distinguente). Wynagrodzenie otrzymywane przez osoby powołane do pełnienia funkcji na podstawie aktu powołania należy odczytać w sposób szeroki, tj. jako wszelką formę przychodu przewidzianą przez przepisy prawa podatkowego jako podstawę ustalenia obowiązków daninowych.

Celem doprecyzowania obowiązku podmiotu wypłacającego to wynagrodzenie w zakresie obliczania, pobierania z wynagrodzenia ubezpieczonego i odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne (zob. art. 85 ust. 17a ustawy o świadczeniach zdrowotnych), uzasadnione jest wprowadzenie zmiany potwierdzającej powyższe wskazane konsekwencje obowiązujących regulacji art. 66 ust. 1 pkt 35a i art. 81 ust. 1 pkt 11a ustawy o świadczeniach zdrowotnych.

Wyraźne wskazanie prokurentów jako podlegających składce zdrowotnej

Jednocześnie w związku z pojawiającymi się wątpliwościami co do podlegania pod wskazany tytuł prokurentów proponuje się wprost wskazać, że katalog osób powołanych obejmuje także prokurentów. Prokura jako forma szczególna pełnomocnictwa jest ustanawiana, przy czym dochodzi do tego w drodze aktu powołania, o czym świadczy stosowanie przez prawodawcę wyrażenia „powołanie” w art. 208, art. 300⁵⁸ § 7, art. 300⁶⁴, art. 300⁷⁵, art. 371 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526, z późn. zm.; dalej jako „K.s.h.”).

Powołanie prokurenta jest czynnością, która przynależy do zakresu wyrażenia „akt powołania”, a zatem na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach zdrowotnych prokurenci są objęci obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Mając jednak na uwadze wskazane powyżej wątpliwości, celem ich jednoznacznego rozstrzygnięcia, proponuje się doprecyzowanie przepisu.

Wynagrodzenie do 6000 zł rocznie bez składki zdrowotnej

Omawiana nowelizacja zakłada także wyłączenie z zakresu przedmiotowego art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach zdrowotnych osób otrzymujących wynagrodzenie do kwoty 6000 zł rocznie, które to wynagrodzenie kwalifikowane jest jako przychód określony w art. 13 ust. 5 lub 6 ustawy PIT.

W powyższej grupie osób znajdą się osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich oraz osoby, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności. Powyższe osoby wykonują bardzo często szczególny rodzaj działalności społecznej lub obywatelskiej, realizowany niezależnie od własnej pracy zawodowej. Biorąc po uwagę, że otrzymywane z tego tytułu wynagrodzenie, kwalifikowane do ww. źródeł przychodu, pełni nieraz de facto funkcje kompensacyjną, uzasadnione jest wprowadzenie dla tych grup podmiotów progu, od którego zaczną podlegać obowiązkowi składkowemu.

Projekt przewiduje przyjęcie progu w kwocie 6000 zł w skali roku, której wysokość odpowiada kwocie wolnej od podatku w stanie prawnym obowiązującym na dzień 31 grudnia 2021 r., która na podstawie art. 83 ust. 1 w zw. z ust. 2b ustawy o świadczeniach zdrowotnych znajduje zastosowanie przy obniżaniu składki zdrowotnej przez innych ubezpieczonych (których płatnicy wskazani są w art. art. 85 ust. 1–13 ustawy o świadczeniach zdrowotnych). W przypadku uzyskania dochodu mieszczącego się w kwocie wolnej od PIT zaliczka na ten podatek wyniosłaby 0 zł, a wówczas do tej kwoty mogłaby być także obniżona składka zdrowotna. W konsekwencji, wprowadzenie progu w proponowanej wysokości jest uzasadnione względami sprawiedliwego rozłożenia ciężarów związanych ze składką zdrowotną.

Po wejściu w życie omawianych zmian (co ma nastąpić 1 lipca 2022 roku) osoba należąca do jednej z dwóch powyższej wskazanych grup społecznych zacznie podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, a więc także obowiązkowej składce zdrowotnej, w momencie, kiedy po powołaniu do pełnienia funkcji jej wynagrodzenie pobrane z tego tytułu – sumowane w ujęciu rocznym – przekroczy kwotę 6000 zł (zob. proponowana zmiana art. 66 ust. 1 pkt 35a i art. 73 pkt 17b ustawy o świadczeniach zdrowotnych).

Jednocześnie podstawą obliczenia miesięcznej składki zdrowotnej będzie kwota wynagrodzenia stanowiąca nadwyżkę ponad proponowany próg, tj. wynagrodzenie otrzymane jedynie w okresie podlegania pod przedmiotowy tytuł w ubezpieczeniu zdrowotnych (proponowana zmiana w art. 81 ust. 8 pkt. 11a ustawy o świadczeniach zdrowotnych), bez uwzględnienia wynagrodzenia otrzymanego po dniu powołania do pełnienia funkcji, ale mieszczącego się poniżej proponowanego progu.

Źródło: Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2186) - przebieg procedury legislacyjnej w Sejmie

oprac. Paweł Huczko