Ceny transferowe a COVID-19: alokacja strat i kosztów nadzwyczajnych, wsparcie antykryzysowe

Straty i alokacja nadzwyczajnych kosztów

W związku z pandemią COVID-19 oraz z jej następstwami w postaci m.in. ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej, czy ograniczonym dostępem do surowców, wiele podmiotów poniosło stratę lub dodatkowe wydatki. O ile w przypadku podmiotów niepowiązanych w temacie ponoszenia kosztów należy brać pod uwagę wiele czynników, to dla podatników działających w grupie istnieje dodatkowa kwestia: czy z perspektywy cen transferowych, powinny je ponosić oraz w jakim stopniu.

Zgodnie z Rekomendacjami FCT, podmioty powiązane każdorazowo powinny przeprowadzać analizę, czy nadzwyczajne koszty oraz straty związane z pandemią COVID-19 należy alokować pomiędzy strony transakcji. Głównym kryterium oceny, czy alokacja jest poprawnym rozwiązaniem, powinien być podział ryzyka pomiędzy stronami, a także faktyczne zachowania stron. W przypadku każdego z obszarów, które poruszają polskie Rekomendacje FCT, podkreślona jest istotność poprawnie przeprowadzonej analizy wykonywanych funkcji, angażowanych aktywów oraz ponoszonych ryzyk (analiza FAR).

Koszty związane z COVID-19 – czyli jakie?

Co do zasady, podatnicy przed zakwalifikowaniem kosztów do tych związanych z pandemią COVID-19 powinni ustalić, czy powstałyby one, jeżeli pandemia Covid-19 nie miałaby miejsca. Rekomendacje FCT wskazują, jak należy identyfikować przykładowe koszty, które można uznać za nadzwyczajne związane z pandemią COVID-19. Jednocześnie podmioty powiązane powinny poddać szczególnej analizie wydatki ponoszone w dłuższym horyzoncie czasowym. Przykładowo, jeżeli przedsiębiorstwo, które wprowadziło prace zdalną, a w związku z czym poniosło koszty dostosowania infrastruktury, postanawia utrzymać w dłuższej perspektywie możliwość takiej formy pracy, to wydatki takie nie powinny być zaliczone do kosztów nadzwyczajnych z tytułu pandemii COVID-19.

Jeżeli koszty można jednoznacznie zakwalifikować jako nadzwyczajne, kolejnym pytaniem na jakie muszą odpowiedzieć sobie podmioty działające w grupie jest to, czy powinny być one alokowane na pozostałe spółki z grupy. Zgodnie z treścią dokumentu, w tym przypadku, ich podział pomiędzy strony transakcji powinien mieć miejsce gdy m.in.

• przeniesienie kosztu na druga stronę transakcji jest spójne z analizą FAR, a w szczególności z ponoszonymi ryzkami,
• koszty zostały poniesione przez jeden podmiot z grupy na rzecz innych podmiotów, zwłaszcza w przypadku, gdy ponosił je w celu uzyskania korzyści i lub zwolnienia z ponoszenia kosztów przez inne podmioty z grupy,
• hipotetycznie, jeżeli podmioty niepowiązane zgodziłyby się na alokację kosztów.

Problematyczne straty

Podmioty gospodarcze nie tylko ponosiły dodatkowe koszty w związku z COVID-19, ale wielu przypadkach również straty, które mogły wynikać przykładowo z zawieszenia działalności w związku z obostrzeniami wprowadzonymi przez wprowadzone obostrzenia. Co do zasady, straty powinien ponosić ten podmiot, który reprezentuje bardziej rozbudowany profil funkcjonalny i zostały mu przypisane ryzyka, których materializacja może skutkować ponoszeniem straty. Niemniej jednak, problematyczną kwestią pozostaje ponoszenie strat przez podmioty o tzw. „ograniczonym ryzyku”. Przykładowo są to prości dystrybutorzy oraz producenci kontraktowi, którzy powinni mieć zapewniony niski ale stabilny poziom zysku.

Zgodnie z treścią Rekomendacji FCT, negatywny wpływ COVID-19 (w krótkim horyzoncie czasowym) może być również alokowany na podmioty o ograniczonym ryzyku. To na podatniku ciąży jednak obowiązek wykazania, że warunki transakcji (pomimo wykazania strat przez taki podmiot), były ustalone na warunkach rynkowych. Zważywszy na brak możliwości pozyskania na bieżąco danych dotyczących pandemii COVID-19 oraz na obowiązek stosowania cen rynkowych ex ante, udowodnienie przez podatnika, że niepowiązane podmioty o takim samym profilu w obliczu pandemii COVID-19 poniosłyby stratę, jest utrudnione.

Zgodnie z treścią Rekomendacji FCT odrębnie należy wykazać, jaki poziom kosztów podmiot o ograniczonym ryzyku może ponosić. Alokacja negatywnych skutków pandemii COVID-19 musi być spójna z historycznym rozkładem ryzyk, przykładowo producent kontraktowy nie może ponosić ryzyka kredytowego, jeżeli dotychczas go nie ponosił.

Czas na renegocjacje…

Skutki pandemii COVID-19 spowodowały, że wiele relacji handlowych uległo zmianie, również w przypadku podmiotów powiązanych. Zgodnie z treścią polskich Rekomendacji FCT, podmioty działające w grupie powinny rozważyć renegocjację umów, w przypadku, gdy rozpoznają straty finansowe na transakcji spowodowane epidemią. Jednocześnie strony mają obowiązek wykazać, że działania dotyczące renegocjacji umów byłby przeprowadzone pomiędzy niepowiązanymi kontrahentami. Treść dokumentu zaznacza, że zmiana warunków handlowych w grupie powinna być uzasadniona dążeniem do eliminacji strat lub zapewnieniem zysków w dłuższej perspektywie, dlatego kluczowa jest analiza opcji realistycznie dostępnych dla stron transakcji.

Jak traktować wsparcie antykryzysowe?

Podmioty działające w grupie, tak jak podmioty niepowiązane, po spełnieniu odpowiednich warunków mogą skorzystać ze wsparcia, oferowanego przez rząd w celu ograniczenia wpływu pandemii COVID-19 na działalność gospodarczą. Wykorzystanie przez podmioty powiązane wsparcia antykryzysowego może wpływać na transakcje wewnątrzgrupowe w następujący sposób:

• bezpośrednio lub pośrednio na warunki transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi (w tym na cenę),
• na otoczenie ekonomiczne transakcji oraz na zyskowność w transakcjach porównywalnych.

W związku z powyższym, zgodnie z Rekomendacjami FCT, powinni uwzględnić ewentualny wpływ wsparcia antykryzysowego na transakcję, jeżeli otrzymane wsparcie jest istotne z perspektywy transakcji i ma z nią związek, a także gdy zostało udzielone jako dopłata do wynagrodzeń, gwarancja kredytowa lub krótkoterminowe wsparcie płynności. Jeżeli taki wpływ zostanie zidentyfikowany, podatnicy powinni określić oraz wycenić korzyści wynikające z otrzymanej pomocy, a także, podział tych korzyści pomiędzy podmioty powiązane. Jeżeli dany podmiot identyfikuje wpływ na transakcję, powinien ocenić również czy jest możliwe dokonanie korekt o pozyskaną pomoc. Wyłączenie korzyści wynikających z otrzymanego wsparcia, nie zawsze jest możliwe. Zgodnie z przyjętymi przez FCT Rekomendacjami FCT, jeżeli w praktyce wynik otrzymany na transakcji, znajduje się w przedziale rynkowym otrzymanym w wyniku poprawnie przeprowadzonej analizy porównawczej, należy uznać, że transakcja została przeprowadzona na warunkach rynkowych.

Powyżej wskazane rozwiązanie stanowi pewnego rodzaju ułatwienie dla podatników. Niemniej jednak nie mają oni pewności, że przyjęcie takiego podejścia byłoby spójne z tym, jakie mogą przyjąć organy podatkowe. Niestety, Rekomendacje FCT nie mogą tego zagwarantować.

Jak powinni postąpić podatnicy, jeżeli możliwe jest zidentyfikowanie wpływu na transakcję, a uzyskany wynik nie znajduje się w przedziale rynkowym otrzymanym w wyniku poprawnie przeprowadzonej analizy porównawczej? W takim przypadku, zgodnie z Rekomendacjami FCT, należy ocenić, czy wsparcie antykryzysowe zostało odpowiednio zaalokowane i w związku z czym nie jest przyczyną kształtowania się wyników osiąganych na transakcji poza przedziałem. Zgodnie z treścią dokumentu, podatnik może dokonać takiego oszacowania m.in. poprzez analizę jaki jest wzrost przychodów/spadek kosztów wynikający z tego wsparcia w porównaniu do zmiany tych pozycji u podmiotów porównywalnych oraz jak trwały jest ten efekt.

Podsumowanie

Jak wskazano w poprzednim artykule, polskie Rekomendacje FCT czerpią z Wytycznych OECD dotyczących również wpływu pandemii COVID-19 na ceny („Guidance on the transfer pricing implications of the Covid-19 pandemic”), niemniej jednak nie są ich bezpośrednim odwzorowaniem, ponieważ przystosują ich zapisy do polskich realiów dotyczących funkcjonowania podmiotów powiązanych.

Rekomendacje FCT służą jako wsparcie dla podatników w przypadku zagadnień związanych z wypływem pandemii COVID-19 na podmioty działające w grupach. Pozytywnie należy ocenić fakt, że są one spójne z wytycznym przedstawionymi przez OECD. W przypadku międzynarodowych grup kapitałowych, umożliwi to zaimplementowanie analogicznych rozwiązań w kilku krajach. Należy mieć na uwadze, że Rekomendacje FCT nie mają charakteru wiążącego dla organów podatkowych. Dlatego też polscy podatnicy musza liczyć się z tym, że przyjęte podejście może zostać zakwestionowane w przypadku kontroli. Niemniej jednak, zważywszy na fakt, że Ministerstwo Finansów pozytywnie opiniuje Rekomendacje FCT, podatnicy mogą mieć nadzieje, że jego zapisy będą również respektowane przez organy podatkowe.

Angelika Szambara, Associate w Enodo Advisors