JPK CIT, czyli nowa era w rozliczeniach podatkowych. Co i dla kogo zmieni się od 2025, 2026 i 2027 roku?

JPK CIT zmieni on sposób analizy danych źródłowych do rozliczania podatku dochodowego od osób prawnych. Choć jego wdrożenie planowane jest na styczeń 2025 roku (a pierwsze raportowanie nastąpi w 2026 r.), już teraz budzi ona niemałe emocje wśród przedsiębiorców i ekspertów podatkowych. Co to oznacza dla podatników i jak się przygotować na tę zmianę?

JPK CIT - nowa struktura raportowania podatników

JPK CIT to nowa struktura raportowania, która rozszerzy raportowanie JPK_KR – dotychczas wymagane tylko na żądanie. W praktyce oznacza to, że podatnicy będą zobowiązani do przekazywania organom podatkowym szczegółowych danych z ksiąg rachunkowych w ustandaryzowanym formacie elektronicznym. System obejmie dwie główne struktury: JPK_KR_PD (rozszerzona wersja obecnego JPK_KR) oraz JPK_ST_KR (nowa struktura do przekazywania informacji o środkach trwałych i wartościach niematerialnych i prawnych). Ta kompleksowa zmiana w raportowaniu idzie w parze z transformacją procesów wewnętrznych w przedsiębiorstwach.

Wdrożenie JPK CIT wpisuje się również w zalecenia Najwyższej Izby Kontroli. W informacji o wynikach kontroli – „Prawidłowość i skuteczność postępowań kontrolnych, podatkowych i egzekucyjnych organów Krajowej Administracji Skarbowej" z dnia 9 lutego 2024 r.”, NIK podkreśliła potrzebę zwiększenia wykorzystania elektronicznych struktur JPK w tym procesie. Wprowadzenie JPK CIT wpisuje się w te rekomendacje, mając na celu poprawę efektywności kontroli podatkowych.

JPK CIT - harmonogram wdrożenia

Ministerstwo Finansów zaplanowało stopniowe wdrażanie JPK CIT:
od 1 stycznia 2025 r. – obowiązek dla największych podatników (przychód powyżej 50 mln euro) oraz podatkowych grup kapitałowych,
od 1 stycznia 2026 r. – rozszerzenie na wszystkich podatników CIT zobowiązanych do przesyłania JPK_V7,
od 1 stycznia 2027 r. – objęcie systemem wszystkich pozostałych podatników CIT.

Pomimo jasnego harmonogramu wśród podatników dostrzegalna jest niepewność co do faktycznego wdrożenia tych planów. Źródłem tych obaw jest kilka czynników, w tym opóźnienia w publikacji szczegółowych przepisów oraz wcześniejsze doświadczenia z innymi projektami cyfryzacji w obszarze podatków. Trudno się dziwić sceptykom, gdy spojrzymy na historię Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF).

Mimo tych sceptycznych nastrojów, Ministerstwo Finansów wydaje się zdeterminowane, aby nie powtarzać błędów z przeszłości. W odróżnieniu od KSeF, który wciąż pozostaje w sferze obietnic, prace nad JPK CIT nabrały realnych kształtów.

Przyspieszyć działania dostosowawcze

Projekt wdrożenia JPK CIT ewoluuje od jesieni 2023 roku, będąc przedmiotem ciągłego dialogu z biznesem. Najnowsza odsłona tej ewolucji pojawiła się w sierpniu 2024 roku, kiedy to opublikowano jego kolejne wersje. 

Projekt w swoich ostatnich odsłonach – w porównaniu do początkowych planów resortu finansów – wprowadza istotne zmiany. Co ważne, część z nich jest pozytywna dla podatników. Przede wszystkim uproszczono struktury, które będą raportowane, co spotkało się z entuzjastycznym przyjęciem przez biznes.

Jeśli chodzi o kwestię raportowania struktury dla ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (ŚT i WNiP), sytuacja uległa znaczącej zmianie. Na początku sierpnia 2024 roku projekt rozporządzenia, który był na etapie Komisji Prawniczej, zawierał przepis o odsunięciu w czasie obowiązku raportowania tej struktury, co było postrzegane jako korzystne dla podatników.

Jednak dokument opublikowany w poniedziałek (19 sierpnia 2024 r.) rano prezentuje odmienne podejście. W wersji rozporządzenia, która została podpisana przez Ministra Finansów i skierowana do publikacji w Dzienniku Ustaw, usunięto przepis o odroczeniu raportowania ewidencji ŚT. Usunięcie tej jednostki odczytujemy jako powrót Ministerstwa Finansów do koncepcji, zgodnie z którą również raportowanie danych dotyczących ŚT i WNiP stanie się obowiązkiem podatników już w pierwszym okresie raportowania.

Ta niespodziewana zmiana podkreśla, jak istotne jest śledzenie procesu legislacyjnego do samego końca, gdyż kluczowe elementy mogą ulec modyfikacji nawet na ostatnim etapie. Podatnicy, którzy liczyli na dodatkowy czas na przygotowanie raportowania ŚT, będą musieli przyspieszyć swoje działania dostosowawcze.

Kompleksowe wdrożenie JPK CIT

Ostatnie zmiany w rozporządzeniu, które zostało już podpisane przez Ministra Finansów i skierowane do publikacji w Dzienniku Ustaw, przynoszą istotne modyfikacje w zakresie raportowania JPK CIT. Wbrew wcześniejszym projektom, które zakładały etapowe wdrażanie, nowe przepisy wymagają raportowania zarówno ewidencji księgowej (JPK_KR_PD), jak i danych dotyczących środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (JPK_ST_KR) od samego początku obowiązywania regulacji.

Ta zmiana, choć może wydawać się wymagająca dla podatników, w rzeczywistości podkreśla konieczność kompleksowego podejścia do wdrożenia JPK CIT. Warto zauważyć, że dane dotyczące środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych i tak musiały być gromadzone przez przedsiębiorstwa, niezależnie od terminu ich raportowania. Nowe rozporządzenie jedynie przyspiesza konieczność ich systematycznego raportowania.

Co więcej, część informacji wymaganych w obu strukturach pokrywa się lub ma zbieżne źródła w systemach finansowo-księgowych spółek. Oba raporty mają również podobną strukturę logiczną i wykorzystują zbliżone mechanizmy walidacji danych. W związku z tym, jednoczesne wdrożenie obu struktur JPK CIT staje się nie tylko rekomendacją, ale koniecznością.

Wyzwanie dla administracji i podatników

Ministerstwo Finansów tym razem nie przesunęło obowiązków związanych z JPK CIT. Zmiana terminu skutkowałaby nałożeniem się obowiązków związanych z KSeF i JPK CIT, a jeśli przesunięcie byłoby większe, także z nowymi obowiązkami akcyzowymi – Centralną Ewidencji Wyrobów Akcyzowych. Kumulacja tak dużych projektów mogłaby stanowić ogromne wyzwanie zarówno dla administracji, jak i dla podatników.

Dla administracji podatkowej wdrożenie JPK CIT to narzędzie do realizacji celów budżetowych. W obliczu rosnących potrzeb JPK CIT staje się jednym z efektywnych sposobów analizy danych podatników, w dodatku w zautomatyzowany sposób. Potencjalne korzyści finansowe wynikające z wdrożenia JPK CIT, choć trudne do precyzyjnego oszacowania, mogą być znaczące. Bazując na doświadczeniach z wprowadzenia JPK_VAT, eksperci przewidują istotny wzrost wpływów podatkowych poprzez ograniczenie możliwości unikania opodatkowania i redukcję szarej strefy.

Skuteczność we wdrażaniu

Proces legislacyjny związany z JPK CIT, choć postępuje, nie jest pozbawiony wyzwań. Niemniej jednak kluczowe wydaje się sfinalizowanie prac legislacyjnych, aby zapewnić zgodność prawa i efektywnie wykorzystać skromny czas pozostały na dostosowanie się do nowych wymogów.

Warto zauważyć, że o ile wspomniany wcześniej KSeF okazał się obszarem trudnym, wymagającym znaczących poprawek przez nowy rząd, to JPK CIT wydaje się projektem prostszym technicznie dla administracji. Co więcej, obecna administracja ma pełną kontrolę nad procesem legislacyjnym, co powinno poprawić skuteczność we wdrażaniu tego rozwiązania.

Jednocześnie, niedawno zapowiedziano zmiany w obszarze KSeF, a nowe przepisy mają pojawić się najwcześniej we wrześniu. Oznacza to, że podatnicy w przyszłym roku będą musieli skupić się na dostosowaniu do wymogów KSeF, co dodatkowo podkreśla wagę terminowego wdrożenia JPK CIT.

Międzynarodowy trend

Wdrożenie JPK CIT w Polsce wpisuje się w szerszy, międzynarodowy trend cyfryzacji procesów podatkowych. Systemy podobne do rodzimego JPK, często określane jako SAF-T (Standard Audit File for Tax), funkcjonują już w wielu krajach europejskich i nie tylko. Portugalia, Norwegia, Francja czy Litwa to tylko niektóre przykłady państw, które z powodzeniem wdrożyły podobne rozwiązania.

Ta międzynarodowa perspektywa jest istotna z kilku powodów. Po pierwsze, pokazuje, że Polska nie jest odosobniona w dążeniu do cyfryzacji procesów podatkowych. Po drugie, doświadczenia innych krajów mogą stanowić cenne źródło wiedzy i inspiracji zarówno dla administracji podatkowej, jak i dla przedsiębiorców. Po trzecie, dla firm działających na rynkach międzynarodowych, dostosowanie się do wymogów JPK CIT może być łatwiejsze, jeśli mają już doświadczenie z podobnymi systemami w innych krajach.

Są potencjalne korzyści z JPK CIT

Wdrożenie JPK CIT, mimo że stanowi wyzwanie (i odczuwalny wydatek) dla przedsiębiorstw, niesie ze sobą szereg potencjalnych korzyści. Z perspektywy administracji skarbowej system ten ma umożliwić bardziej efektywną kontrolę podatkową i przyczynić się do uszczelnienia systemu podatkowego. Dla przedsiębiorstw może to oznaczać mniej tradycyjnych kontroli podatkowych, a w dłuższej perspektywie – usprawnienie procesów raportowania.

Jednocześnie JPK CIT stawia przed podatnikami szereg wyzwań. Konieczne będzie dostosowanie systemów IT, modyfikacje w procesach ewidencyjnych, a także podatkowych. Dla mniejszych organizacji może to oznaczać znaczące koszty i obciążenie zasobów. Dlatego tak ważne jest, aby proces wdrożenia był przemyślany.

Biorąc pod uwagę te wyzwania, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie się do wdrożenia JPK CIT. Proces ten wymaga starannego planowania i konsekwentnego działania. Firmy powinny rozpocząć od dokładnej analizy obecnych systemów i JPK_KR, identyfikując potencjalne luki. Kolejnym krokiem jest opracowanie konkretnych rozwiązań, które mogą obejmować modyfikacje w planie kont, zmiany w procesach księgowania czy dostosowanie systemów IT.

Automatyzacja raportowania

Wprowadzenie JPK CIT stanowi kolejny etap w ewolucji polskiego systemu podatkowego, będąc naturalną kontynuacją wcześniejszych inicjatyw w zakresie JPK_VAT. Ta propozycja, mimo że budzi pewne obawy i wątpliwości (i może boleć w pierwszym okresie), niesie ze sobą potencjał do znaczącej poprawy efektywności i transparentności procesów podatkowych i księgowych.

Ministerstwo Finansów, świadome nadszarpniętego zaufania przedsiębiorców po perturbacjach związanych z KSeF, zdaje się przykładać szczególną wagę do jak najlepszego przygotowania i wdrożenia JPK CIT. 

Choć wdrożenie JPK CIT stawia przed biznesem niemałe wyzwania, szczególnie w zakresie dostosowania systemów IT i procesów wewnętrznych, może ono przynieść wymierne korzyści. Automatyzacja raportowania, redukcja błędów i potencjalne zmniejszenie liczby tradycyjnych kontroli to tylko niektóre z nich. Jednocześnie, dla administracji skarbowej system ten oznacza nowe możliwości w zakresie analizy danych i wykrywania nieprawidłowości.

Korzyści dla państwa, ale i podatników

Kluczem do sukcesu będzie znalezienie równowagi między potrzebami fiskusa a możliwościami przedsiębiorców. Elastyczne podejście do wdrożenia, uwzględniające głos biznesu i stopniowa implementacja, mogą znacząco złagodzić potencjalne trudności.

W obliczu nieuchronnych zmian, proaktywne podejście i wczesne przygotowania wydają się być najlepszą strategią dla biznesu. JPK CIT, mimo swoich wyzwań, może stać się katalizatorem pozytywnych zmian w polskiej gospodarce, przyczyniając się do budowy nowoczesnego, efektywnego i transparentnego systemu podatkowego.

Ostatecznie, sukces JPK CIT będzie zależał nie tylko od technicznych aspektów jego wdrożenia, ale również od zdolności Ministerstwa Finansów do zwiększania zaufania przedsiębiorców. Jeśli uda się połączyć efektywność nowego systemu z poszanowaniem potrzeb i możliwości biznesu, JPK CIT może stać się przykładem udanej transformacji cyfrowej w obszarze podatków, przynosząc korzyści zarówno dla państwa, jak i dla uczciwych podatników.

Autor: Michał Szwed, Partner w CRIDO