Zaliczki na CIT i PIT: powrót z metody uproszczonej do zasad ogólnych

1. Podatnik może wybrać uproszczoną metodę uiszczania zaliczek na CIT. Polega ona na tym, że każda zaliczka miesięczna wynosi 1/12 (jedną dwunastą) podatku należnego wykazanego w roku referencyjnym. 

2. Wybór metody uproszczonej dotyczy nie tylko roku bieżącego, ale także lat następnych, o ile podatnik – zgodnie z odpowiednią procedurą – nie złoży zawiadomienia, że z tej metody zrezygnował. 

3. Fakt, że podatnik, czasowo, zaprzestał stosowania metody uproszczonej z powodu braku podatku należnego w latach referencyjnych, nie ma skutków rezygnacji. Dlatego, jeżeli znów pojawią się przesłanki stosowania metody uproszczonej, to należy do niej powrócić lub formalnie zrezygnować.

Powyższe stwierdzenia to najważniejsze tezy wynikające z pisemnego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 15 lutego 2012 r. (sygn. I SA/Gd 1336/11).

Wyrok został wydany w sprawie spółki kapitałowej, rozliczającej się z podatku dochodowego na podstawie przepisów ustawy o CIT. Jednakże, z uwagi na podobieństwo kluczowych przepisów ustaw o CIT i PIT, jego tezy mogą być też odnoszone do indywidualnych przedsiębiorców, którzy są podatnikami PIT. 

Od 1 stycznia 2012 r. nowe zasady płacenia zaliczek na podatek dochodowy

Metoda uproszczona: co to takiego? 

Sprawa dotyczyła spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która – ze skutkiem od 1 stycznia 2007 r. –wybrała uproszczoną formę uiszczania zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych.

Przypomnijmy, że metoda uproszczona polega na tym, że – niezależnie od faktycznie uzyskiwanych dochodów w bieżącym okresie – podatnik płaci miesięczne zaliczki na CIT w wysokości 1/12 (jednej dwunastej) podatku wykazanego w zeznaniu rocznym złożonym w roku poprzednim. Ważna subtelność polega na tym, że w „roku poprzednim” składamy zeznanie za rok jeszcze wcześniejszy i dlatego rokiem referencyjnym jest ten jeszcze wcześniejszy.

Jeżeli podatnik rozlicza się metodą uproszczoną w 2012 r., to każda z miesięcznych zaliczek powinna wynieść 1/12 podatku wykazanego za rok 2010 (bo zeznanie za rok 2010 było składane w „roku poprzednim”, czyli w 2011). 
A co jeżeli w roku referencyjnym nie wykazano żadnego podatku (np. z powodu poniesienia straty)? W takim przypadku, w poszukiwaniu roku referencyjnego, musimy sięgnąć w przeszłość jeszcze bardziej. W przedstawionym przykładzie – do roku 2009.
Jeżeli także w tym roku nie wykazano należnego CIT, to podatnik nie może skorzystać z metody uproszczonej i musi rozliczać się na zasadach ogólnych, czyli na podstawie dochodów osiąganych na bieżąco, w poszczególnych miesiącach.

Przedstawione zasady wynikają z art. 25 ust. 6 ustawy o CIT.

---

Dwa lata bez podatku

Spółka o której była mowa powyżej, rozpoczęła korzystanie z metody uproszczonej od 1 stycznia 2007 r.

Był to zarazem początek dwuletniego okresu (2007-2008), w którym – z uwagi na straty – nie wykazywała podatku należnego w zeznaniach rocznych.

Nie przeszkodziło to w stosowaniu metody uproszczonej w 2009 r., bo – w myśl zasad przedstawionych powyżej – można było przyjąć, że rokiem referencyjnym jest rok 2006.

Stosowanie metody uproszczonej stało się jednak niemożliwe w roku 2010, jako że potencjalne lata referencyjne (2008 i 2007) przypadały na okres, kiedy spółka wykazywała straty. Dlatego w 2010 r. rozliczała się z zaliczek na zasadach ogólnych.

Na przełomie lat 2010 i 2011, szefowie spółki uznali, że chcieliby przy zasadach ogólnych pozostać. Musieli zatem rozważyć, czy nie wymaga to jakichś formalnych kroków. Innymi słowy, należało rozstrzygnąć, czy spółka nie jest nadal związana niegdysiejszym wyborem metody uproszczonej – mimo stosowania zasad ogólnych w 2010 r.

Zaliczki uproszczone na PIT 2012

Pierwszym pomysłem na rozstrzygnięcie tej kwestii był telefon do Krajowej Informacji Podatkowej. Jak relacjonowali później przedstawiciele spółki, konsultantka KIP poinformowała ich, że – z uwagi na straty w latach 2007 i 2008 – spółka utraciła prawo do stosowania metody uproszczonej w 2010 r. Jeżeli zatem zamierza, od 2011 r., płacić zaliczki na zasadach ogólnych, to może to robić bez żadnych przeszkód i bez uprzedniego informowania naczelnika US o takiej decyzji.

Interpretacja sprzeczna z informacją

Spółka postąpiła zgodnie z tą instrukcją i od pierwszych miesięcy 2011 r. rozpoczęła uiszczanie zaliczek na zasadach ogólnych, na podstawie kalkulacji bieżących dochodów.

Jednakże, po pewnym czasie, jej przedstawiciele powzięli dodatkowe wątpliwości i postanowili je wyjaśnić w bardziej oficjalny sposób – za pomocą pisemnego wniosku o interpretację do dyrektora IS.

Wynik był zaskakujący, bowiem tezy interpretacji były zupełnie inne niż informacja otrzymana z KIP. Dyrektor uznał, że spółka nadal jest związana wyborem metody uproszczonej, obowiązującym od 2007 r.

Fakt, że nie mogła stosować tej metody w 2010 r. – z powodu braku podatku w latach referencyjnych – nie zmienia postaci rzeczy. Jeżeli ta przeszkoda ustąpiła w odniesieniu do 2011 r., bo spółka wykazała podatek w 2009 r., to powinna wrócić do metody uproszczonej, jako że zadeklarowała jej stosowanie w przeszłości, a decyzja nie została nigdy zmieniona na drodze formalnej.

Spółka nie zgodziła się z interpretacją i zaskarżyła ją do właściwego sądu administracyjnego (WSA w Gdańsku). Jednakże, wbrew oczekiwaniom przedstawicieli spółki, sąd przyznał rację dyrektorowi IS i oddalił skargę. Poparł to rozstrzygnięcie analizą przepisów proceduralnych, dotyczących uiszczania zaliczek metodą uproszczoną.

Zawiadomienie nie traci ważności

Sąd zauważył, że wybór tej metody dokonywany jest za pomocą pisemnego zawiadomienia, które składa się na ręce właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

Zgodnie z art. 25 ust. 7 pkt 1 ustawy o CIT, takie zawiadomienie powinno być złożone przed upływem terminu zapłaty pierwszej zaliczki za rok, w którym podatnik chce rozpocząć stosowanie metody uproszczonej.

Zgodnie z innym przepisem – art. 25 ust. 7a – zawiadomienie dotyczy nie tylko roku bieżącego, ale także wszystkich lat następnych, chyba że podatnik złoży nowe zawiadomienie, tym razem o rezygnacji z metody uproszczonej.

Żeby to drugie zawiadomienie było skuteczne, ono również powinno być złożone przed upływem terminu zapłaty pierwszej zaliczki za rok, od którego rezygnacja ma obowiązywać.

W związku z tym, sąd doszedł do konkluzji, że „od momentu wyboru przez podatnika formy uproszczonej (...) jest ona dla niego obowiązująca do czasu jej zmiany przez pisemne zawiadomienie właściwego naczelnika urzędu skarbowego”.

Może się zdarzyć, że w jakimś roku – z powodu braku podatku należnego w latach ubiegłych – podatnik nie będzie mógł uiszczać zaliczek w trybie uproszczonym. Nie oznacza to jednak rezygnacji z tej metody.

To jedynie okresowa przerwa związana z czasowym odpadnięciem ustawowych przesłanek. Jeżeli te przesłanki pojawią się na nowo, podatnik – w następnych latach – nadal jest związany dawnym wyborem metody uproszczonej.

Analiza WSA wydaje się bez zarzutu. Dlatego, przy załatwianiu podobnych spraw, potrzebna jest skrupulatność. Kto chce zrezygnować z metody uproszczonej, powinien to zrobić za pomocą odpowiedniego zawiadomienia.  

---

Wybór przepisów

Ustawa o CIT

Art. 25

6. Podatnicy mogą wpłacać zaliczki miesięczne w danym roku podatkowym w uproszczonej formie w wysokości 1/12 podatku należnego wykazanego w zeznaniu, o którym mowa w art. 27 ust. 1, złożonym w roku poprzedzającym dany rok podatkowy. Jeżeli w tym zeznaniu podatnicy nie wykazali podatku należnego, mogą wpłacać zaliczki miesięczne w wysokości 1/12 podatku należnego wynikającego z zeznania złożonego w roku poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata. Jeżeli również w tym roku podatnicy nie wykazali podatku należnego, nie są możliwe wpłaty zaliczek w uproszczonej formie.

6a. Jeżeli zeznanie, o którym mowa w art. 27 ust. 1, złożone w roku poprzedzającym dany rok podatkowy dotyczy roku podatkowego, który trwał krócej lub dłużej niż 12 kolejnych miesięcy – podatnicy mogą wpłacać zaliczki miesięczne za dany rok podatkowy w uproszczonej formie w wysokości podatku należnego, wykazanego w tym zeznaniu, przypadającego proporcjonalnie na każdy miesiąc tego roku podatkowego, którego zeznanie dotyczy. Jeżeli w tym zeznaniu podatnicy nie wykazali podatku należnego, mogą wpłacać zaliczki miesięczne w sposób wskazany powyżej, z tym że wysokość podatku należnego musi wynikać z zeznania złożonego w roku poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata. Przepis ust. 6 zdanie ostatnie stosuje się odpowiednio.

7. Podatnicy, którzy wybrali formę wpłacania zaliczek na zasadach określonych w ust. 6 i 6a, są obowiązani:

1) w formie pisemnej zawiadomić o tym właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie wpłaty pierwszej zaliczki w roku podatkowym, w którym po raz pierwszy wybrali uproszczoną formę wpłacania zaliczek;

2) stosować tę formę wpłacania zaliczek w całym roku podatkowym;

3) wpłacać zaliczki w terminach określonych w ust. 1a i 2a, uwzględniając zasady wyrażone w tych przepisach;

4) (uchylony);

5) dokonać rozliczenia podatku za rok podatkowy zgodnie z art. 27.

7a. Zawiadomienie, o którym mowa w ust. 7 pkt 1, dotyczy lat następnych, chyba że podatnik w terminie wpłaty pierwszej zaliczki za dany rok podatkowy zawiadomi w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z uproszczonej formy wpłacania zaliczek.

8. Przepisy ust. 6, 6a i 7 nie mają zastosowania do podatników, którzy po raz pierwszy podjęli działalność w roku poprzedzającym rok podatkowy lub w roku podatkowym

Autor jest doradcą podatkowym