Ulga z tytułu wychowywania dzieci - PIT 2009

Najpopularniejsza w zeszłym sezonie PIT-owym ulga, będzie z pewnością królować i w sezonie obecnym. Mimo, że jej limit nieco zmalał. W rozliczeniu za rok 2009 można z tego tytułu odliczyć maksymalnie 1112,04 zł na każde wychowywane dziecko.

Wysokość ulgi

Ulga ta polega na obniżeniu podatku o kwotę stanowiącą iloczyn liczby wychowywanych dzieci i dwukrotności kwoty zmniejszającej podatek w pierwszym przedziale skali podatkowej. Oznacza to, że w zeznaniu składanym za 2009 rok. można odliczyć od podatku 1112,04 zł na każde dziecko (2 x 556,02 zł). Prawo do odliczenia ulgi nie zostało uzależnione ani od liczby wychowywanych dzieci, ani od wysokości osiąganego dochodu.

Pani Kowalska wychowuje troje małoletnich dzieci, więc rozliczając się za 2009 rok może odliczyć od swojego podatku aż 3336,12 zł

Ulga przysługuje wyłącznie z tytułu wychowywania dzieci własnych bądź przysposobionych (adoptowanych). Mogą z niej zatem skorzystać rodzice bądź rodzice adopcyjni,  a od tego roku również rodziny zastępcze oraz opiekunowie prawni dzieci, których nie adoptowali (np. członkowie rodziny opiekujący się dziećmi po śmierci ich rodziców – dziadkowie, ciotki, wujowie itd.).

Warunki odliczenia

Z ulgi możemy skorzystać, jeśli opłacamy podatek na zasadach ogólnych, rozliczając się według skali podatkowej. Nie możemy jej uwzględnić rozliczając dochody opodatkowane w sposób uproszczony - stawką liniową, ryczałtem ewidencjonowanym bądź kartę podatkową. Będzie to możliwe jedynie w sytuacji, gdy oprócz tych dochodów osiągniemy dodatkowo dochody objęte skalą podatkową. Wówczas ulgę wykorzystamy rozliczając się z tych właśnie dochodów na PIT-36 bądź PIT-37.

Polecamy: Podatki 2011

Ulga na dzieci dotyczy łącznie obojga rodziców. Skorzystanie z niej nie zostało jednak uzależnione od pozostawania w związku małżeńskim. Możemy z niej zatem skorzystać również wtedy gdy nie mamy ślubu z drugim rodzicem dziecka, ale faktycznie razem mieszkamy i wychowujemy dziecko.

Wyjątkiem od reguły wspólnego korzystania z ulgi przez oboje rodziców jest orzeczenie ich rozwodu bądź pozostawanie w sądownie stwierdzonej separacji. Wówczas odliczenie przysługuje temu z rodziców, u którego dzieci faktycznie zamieszkują. W przypadku zamieszkiwania dzieci w trakcie roku u każdego z rodziców muszą oni „podzielić się” ulgą. Każde z nich ustali wysokość przysługującego mu odliczenia mnożąc liczbę miesięcy pobytu dzieci u siebie i 1/12 kwoty ulgi.

Polecamy: Kontrola podatkowa

Co więcej - zgodnie z obowiązującymi przepisami - w przypadku, gdy w jednym miesiącu dziecko przebywa część dni u jednego rodzica, a część u drugiego - każdemu z rodziców przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 kwoty 92,67 (czyli 3,089 zł) za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem.

Ulgą dzielą się rodzice rozwiedzeni bądź pozostający w orzeczonej wyrokiem sądowym separacji tylko wtedy, gdy dzieci faktycznie zamieszkują u każdego z rodziców w roku podatkowym. Nie możemy skorzystać z ulgi, jeśli łożyliśmy na utrzymanie dziecka płacąc alimenty, ale faktycznie z nim nie mieszkaliśmy. W takim przypadku ulga należy się w całości drugiemu z rodziców, który mieszka z dzieckiem.

Nie każde dziecko daje nam możliwość skorzystania z tego odpisu podatkowego. Krąg dzieci „objętych” ulgą został wskazany w ustawie. Możemy więc korzystać z odliczenia wychowując dzieci:

- małoletnie,
- bez względu na wiek, jeżeli otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
- do ukończenia 25 lat, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, w przepisach - Prawo o szkolnictwie wyższym lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie. W tych przypadkach odliczenie przysługuje rodzicom jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych według skali podatkowej (art. 27 ustawy o PIT) bądź dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30b ustawy o PIT w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale obowiązującej skali podatkowej (3088,86 zł), z wyjątkiem renty rodzinnej.

Definicja ta pozwala więc już bez żadnych wątpliwości skorzystać z ulgi prorodzinnej – przy spełnieniu pozostałych warunków - także rodzicom dzieci studiujących za granicą. Prawa do ulgi nie pozbawia także otrzymywanie przez dziecko – zgodnie z odrębnymi przepisami - dodatku pielęgnacyjnego bądź renty socjalnej.

---

Dochody dzieci

Katalog dochodów wolnych od podatku wylicza art. 21 ustawy o PIT. Dzieci najczęściej otrzymują stypendia (naukowe, socjalne), alimenty, zasiłki, nagrody w konkursach szkolnych. Dochody dzieci korzystające ze zwolnienia z opodatkowania nie mają wpływu na prawo rodziców do ulgi prorodzinnej. Dochody z pracy czy umów cywilnoprawnych uzyskane przez dziecko są natomiast dochodami podlegającymi opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Nie pozbawią nas one jednak prawa do ulgi, jeśli będą niższe od wskazanej wyżej kwoty (3088,68 zł). Dotyczy to również dochodów dziecka z pracy za granicą, jeśli umowa dwustronna zawarta z krajem, w którym dziecko pracowało nakazuje rozliczyć je dodatkowo w Polsce (metoda odliczenia proporcjonalnego). Jeśli natomiast umowa zwalnia je z opodatkowania w Polsce, to wysokość dochodu nie wpływa na prawo rodziców do skorzystania z ulgi.

W rozliczeniu za 2009 r. rodzice zachowają prawo do ulgi również w przypadku osiągnięcia przez dziecko (wyłącznie bądź dodatkowo) dochodów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b ustawy o PIT. Chodzi tu o dochody rozliczane na PIT-38 z zastosowaniem stawki 19% z następujących tytułów:
• z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych,
• z realizacji praw wynikających z papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych,
• z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część

Warunkiem jest by kwota tych dochodów (liczona łącznie z ewentualnymi innymi dochodami dziecka podlegającymi opodatkowaniu wg skali) nie przekroczyła wskazanego w znowelizowanych przepisach progu.

Nie trzeba wychowywać cały rok

Przepisy (art. 27f ustawy o PIT) nie zawierają warunku, przyznającego prawo do ulgi jedynie tym podatnikom, którzy wychowywali dzieci przez cały rok podatkowy. Z ulgi tej może zatem skorzystać także podatnik, którego dziecko w 2009 roku ukończyło 25 rok życia.

Z tego płynie też następny wniosek, że także dziecko, które urodziło się w 2009 roku "uprawnia" swoich rodziców do skorzystania z ulgi  ale tylko za faktyczną liczbę miesięcy sprawowania pieczy nad dzieckiem - za każdy  miesiąc można odliczyć od podatku 92,67 zł.

Kwotę ulgi możemy odliczyć tylko od swojego podatku, bądź też również od podatku naszego współmałżonka (drugiego rodzica). Proporcję, w jakiej korzystamy z odliczenia ustalamy sami – ustawodawca w tym zakresie niczego nam nie narzuca.

Gdzie wpisać ulgę
Jeśli rozliczamy się samodzielnie, to kwotę odliczenia wykażemy w PIT-36 bądź PIT-37 i dodatkowo w części C. załącznika PIT/O. Nie możemy jednak skorzystać z ulgi, jeśli natomiast korzystamy z pośrednictwa płatnika (pracodawca lub ZUS) - nie może on już uwzględnić kwoty przysługującego nam odliczenia w rocznym obliczeniu podatku (PIT-40, PIT-40A).

W rozliczeniu dochodów za rok 2009 podatnicy korzystający z ulgi na dzieci mają obowiązek wypełnić część E formularza PIT/O.

Pamiętajmy, że nie musimy żadnych dokumentów dołączać do zeznania rocznego. Musimy mieć jednak świadomość, że urząd ma prawo zweryfikować nasze odliczenie, sprawdzając czy rzeczywiście mamy do niego prawo. Może wezwać nas do udzielenia wyjaśnień, zwrócić się do odpowiednich urzędów administracji bądź sądów o dokumenty poświadczające sytuację rodzinną oraz liczbę wychowywanych dzieci.

Od rozliczenia dochodów za 2009 rok zmieniony art. 27f ustawy o PIT wprowadza katalog dokumentów, do których przedstawienia w razie kontroli będzie zobowiązany podatnik korzystający z tej ulgi. Katalog ten (np. odpis aktu urodzenia dziecka, czy zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły) ma charakter otwarty, więc wymienione w nim dokumenty nie są jedynymi, których będzie mógł domagać się od nas organ podatkowy.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.

Anna Welsyng

radca prawny, doradca podatkowy

kancelaria www.welsyng.pl