REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Małe klauzule przeciwko unikaniu opodatkowania w ustawie o PIT. Motywacja biznesowa uzasadni korzyści podatkowe

Małe klauzule przeciwko unikaniu opodatkowania w ustawie o PIT. Motywacja biznesowa uzasadni korzyści podatkowe
Małe klauzule przeciwko unikaniu opodatkowania w ustawie o PIT. Motywacja biznesowa uzasadni korzyści podatkowe
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Małe klauzule dot. unikaniu opodatkowania stanowią przepisy szczególne wobec ogólnej klauzuli o unikaniu opodatkowania z art. 119a Ordynacji podatkowej. Co trzeba wiedzieć o tych klauzulach?  Z przepisów dot. tych klauzul wynika jedno podstawowe zalecenie: podatnik powinien zadbać, aby jego działania miały biznesowe powody i nie wynikały przede wszystkim z chęci osiągnięcia korzyści podatkowej. 

Małe klauzule przeciwko unikaniu opodatkowania w ustawie o PIT

Przewidywalność, jasność, czytelność przepisów podatkowych, a także ekonomiczna wysokość obciążeń podatkowych mają wpływ na podjęcie decyzji o inwestowaniu bądź prowadzeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Dokonanie transakcji handlowej jest poprzedzone szczegółową analizą przepisów podatkowych, ograniczeniem ryzyka prawnego, a w konsekwencji przyjęciu takiego modelu działania, który będzie najdogodniejszy pod względem podatkowym. W celu przeciwdziałania obejściu prawa podatkowego i wykorzystywania luk prawnych do osiągania nieuzasadnionych korzyści podatkowych, ustawodawca wprowadził do ustaw  o podatkach  dochodowych tzw. małe klauzule o unikaniu opodatkowania. Małe klauzule o unikaniu opodatkowania stanowią przepisy szczególne wobec ogólnej klauzuli o unikaniu opodatkowania wyrażonej w art. 119a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651, dalej jako „Ordynacja podatkowa”). Zgodnie z art.  119a § 1 Ordynacji podatkowej, czynność nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli osiągnięcie tej korzyści, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu, było głównym lub jednym z głównych celów jej dokonania, a sposób działania był sztuczny (unikanie opodatkowania). Jakimi przepisami zatem są objęte małe klauzule przeciwko unikaniu opodatkowania w ustawie o PDOF?

REKLAMA

REKLAMA

Mała klauzula obejścia prawa w zakresie wymiany udziałów

Zgodnie z art. 2 lit. e dyrektywy Rady 2009/133/WE z 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego -  „wymiana udziałów” oznacza czynność, w wyniku której spółka nabywa udziały w kapitale innej spółki, uzyskując w ten sposób większość praw głosu w tej spółce lub posiadając taką większość praw głosu, nabywa dalsze udziały, w zamian za wyemitowanie na rzecz akcjonariuszy tej ostatniej spółki w zamian za ich papiery wartościowe, papierów wartościowych swojej spółki, jak również, jeżeli ma to zastosowanie, wypłatę gotówkową nieprzekraczającą 10% wartości nominalnej lub, w przypadku braku wartości nominalnej, księgowej wartości nominalnej tych papierów wartościowych.

Zgodnie z art. 24 ust. 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej jako ustawa o PIT),  jeżeli spółka nabywa od wspólnika innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje jej wspólnikowi własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje wspólnikowi tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia:

  1. spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo
  2. spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce

- do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych wspólnikowi tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów).

W wyroku z dnia 7 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 305/19 WSA w Gliwicach stwierdził, że „(…) stosownie do art. 24 ust. 8a PDoFizU transakcja wymiany udziałów polega na tym, że jedna ze spółek nabywa od udziałowców innej spółki udziały tej innej spółki oraz w zamian za udziały tej innej spółki przekazuje udziałowcom tej innej spółki własne udziały, przy czym spółka nabywająca ma uzyskać bezwzględną większość praw głosu w tej innej spółce. Pod tymi warunkami wymiana udziałów jest neutralna podatkowo. Neutralność podatkowa oznacza, że zamiana udziałów nie powoduje w momencie jej zaistnienia dla żadnej ze spółek w nich uczestniczących oraz dla ich wspólników, w zakresie ujawnionej nadwyżki wartości aktywu, obciążenia podatkowego. Moment powstania obowiązku podatkowego został przesunięty do chwili zbycia udziałów w spółkach (...)”.

REKLAMA

W myśl art. 24 ust. 8b ustawy o PIT, przepis ust. 8a stosuje się, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

Dalszy ciąg materiału pod wideo
  1. spółka nabywająca oraz spółka, której udziały (akcje) są nabywane, są podmiotami wymienionymi w załączniku nr 3 do ustawy lub są spółkami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania, w innym niż państwo członkowskie Unii Europejskiej państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego;
  2. wspólnik jest podatnikiem podatku dochodowego i wnoszone przez niego udziały (akcje) stanowią wkład niepieniężny przeznaczony w całości lub części na podwyższenie kapitału zakładowego spółki nabywającej;
  3. wnoszone przez wspólnika udziały (akcje) nie zostały nabyte lub objęte w wyniku transakcji wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku łączenia lub podziału podmiotów;
  4. wartość nabywanych przez wspólnika udziałów (akcji) przyjęta dla celów podatkowych jest nie wyższa niż wartość wnoszonych przez tego wspólnika udziałów (akcji), jaka byłaby przyjęta dla celów podatkowych, gdyby nie doszło do wymiany udziałów.

Zatem, jeżeli nie zostaną spełnione przesłanki z art. 24 ust. 8a i 8b ustawy o PIT, to wymiana udziałów nie będzie neutralna podatkowo i powstanie przychód podatkowy dla udziałowca (akcjonariusza).

 

Mała klauzula obejścia prawa w zakresie aportu przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa do spółki kapitałowej

Mała klauzula została wprowadzona także przy dokonywaniu wkładu niepieniężnego do spółki w postaci przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Na mocy art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się wartość wkładu określoną w statucie lub umowie spółki, a w razie ich braku wartość wkładu określoną w innym dokumencie o podobnym charakterze – w przypadku wniesienia do spółki albo do spółdzielni wkładu niepieniężnego; jeżeli jednak wartość ta jest niższa od wartości rynkowej tego wkładu albo wartość wkładu nie została określona w statucie, umowie albo innym dokumencie o podobnym charakterze, za przychód uważa się wartość rynkową takiego wkładu określoną na dzień przeniesienia własności przedmiotu wkładu niepieniężnego; przepis rt.. 19 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 109 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są przychody, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 23 - jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego jest przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część i spółka lub spółdzielnia otrzymująca wkład przyjęła dla celów podatkowych składniki majątku wchodzące w skład tego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w wartości wynikającej z ksiąg podatkowych podmiotu wnoszącego ten wkład.

Na mocy art. 24 ust. 19 ustawy o PIT, przepisów ust. 8 i 8a oraz art. 21 ust. 1 pkt 109 nie stosuje się w przypadkach, gdy głównym lub jednym z głównych celów połączenia spółek, podziału spółek, wymiany udziałów lub wniesienia wkładu niepieniężnego jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania. Powyższy przepis ma na celu wyeliminowanie uchylania się od opodatkowania  poprzez wykorzystywanie restrukturyzacji w spółce. W wyroku z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2377/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie interpretując powyższy przepis stwierdził, że „(…) w art. 24 ust. 20 Ustawy o PIT ustawodawca wprowadził domniemanie zgodnie z którym, jeżeli wymiana udziałów lub wniesienie wkładu niepieniężnego nie zostały przeprowadzone z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, dla celów stosowania klauzuli domniemywa się, że głównym lub jednym z głównych celów tych czynności jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania (...)”. Tym samym, wnosząc wkład niepieniężny do spółki, dokonując wymiany udziałów bądź restrukturyzacji spółki należy pamiętać, że musi to być racjonalne działanie i mieć uzasadnienie ekonomiczne, w przeciwnym wypadku transakcja zostanie zakwestionowana przez organ podatkowy.

 

Mała klauzula obejścia prawa w zakresie preferencji związanych z działalnością w specjalnej strefie ekonomicznej

Specjalne Strefy Ekonomiczne i Polska Strefa Inwestycji stanowią zachęty dla przedsiębiorców w postaci  zwolnienia z opodatkowania podatkami dochodowymi.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 63a ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są dochody podatników uzyskane z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych, przy czym wielkość pomocy publicznej udzielanej w formie niniejszego zwolnienia nie może przekroczyć wielkości pomocy publicznej dla przedsiębiorcy, dopuszczalnej dla obszarów kwalifikujących się do uzyskania pomocy w największej wysokości, zgodnie z odrębnymi przepisami. Zwolnienie z opodatkowania z działalności gospodarczej osiągnięte w ramach realizacji nowej inwestycji określonej w decyzji o wsparciu (Polska Strefa Inwestycji) zostało wyrażone w art. 21 ust. 1 pkt 63b ustawy o PIT.

Szczególna klauzula obejścia prawa została w tych przypadkach wyrażona w art. 21 ust. 5cc ustawy o PIT i zgodnie z tym przepisem podatkowym  przepisów ust. 1 pkt 63a i 63b nie stosuje się, jeżeli:

  1. osiągnięcie dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie zezwolenia na terenie specjalnej strefy ekonomicznej lub osiągnięcie dochodów z działalności gospodarczej z realizacji nowej inwestycji określonej w decyzji o wsparciu następuje w związku z zawarciem umowy, dokonaniem innej czynności prawnej lub wielu powiązanych czynności prawnych lub dokonaniem czynności innej niż zawarcie umowy, których efektem jest podejmowanie w sposób sztuczny czynności faktycznych dokonanych przede wszystkim w celu uzyskania zwolnienia od podatku dochodowego, lub,
  2. czynności, o których mowa w pkt 1, nie mają rzeczywistego charakteru, lub
  3. podatnik korzystający ze zwolnień podatkowych, o których mowa w ust. 1 pkt 63a i 63b, dokonuje czynności prawnej lub wielu powiązanych czynności prawnych, w tym związanych z działalnością nieobjętą tymi zwolnieniami, których głównym lub jednym z głównych celów jest uniknięcie opodatkowania lub uchylenie się od opodatkowania.

Tym samym, spełnienie chociaż jednej przesłanki spowoduje, że podatnik nie będzie korzystał z preferencji podatkowych zawartych w przepisach o Specjalnych Strefach Ekonomicznych i o Polskiej Strefie Inwestycji.

Podsumowując, małe klauzule o unikaniu opodatkowania w ustawie o PDOF mają na celu wyeliminowanie uchylania się od opodatkowania przez podatników. Podatnik powinien zwracać uwagę na to, żeby jego działania miały biznesowe uzasadnienie i nie były spowodowane chęcią osiągnięcia korzyści podatkowej. 

Jarosław Gołąb, Konsultant podatkowy, Aplikant Adwokacki
Zespół podatków bezpośrednich, Taxeo Komorniczak i Wspólnicy sp.k.

 

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Księgowość
Kawa z INFORLEX: JPK CIT i nowe obowiązki raportowania. Jak zmieni się praca księgowych i biur rachunkowych w 2027 roku?

Nowe obowiązki związane z JPK CIT, postępująca automatyzacja księgowości i coraz większa rola technologii zmieniają sposób pracy księgowych oraz biur rachunkowych. Jak przygotować się do nowych wymagań, usprawnić codzienne procesy i wykorzystać cyfryzację do rozwoju usług księgowych? O tym będzie mowa 19 listopada 2026 r. o godz. 9:00 podczas bezpłatnego spotkania online z cyklu Kawa z INFORLEX. JPK CIT – nowe obowiązki dla księgowych i biur rachunkowych.

Od 2027 r. znika ulga podatkowa wprowadzoną w Polskim Ładzie. Do końca 2026 r. trzeba ponieść wydatki (do 1 mln zł), by móc je odliczyć

Od 1 stycznia 2027 r. może zniknąć tzw. ulga na ekspansję, która obowiązuje w obu podatkach dochodowych (PIT i CIT). Nowelizacja zmieniająca przepisy przeszła już przez Sejm i Senat i czeka już tylko na podpis Prezydenta Nawrockiego i publikację w Dzienniku Ustaw. Na dotychczasowych zasadach będzie można rozliczyć wyłącznie koszty poniesione do końca 2026 r. W ramach tej ulgi przedsiębiorcy mogą odliczać wydatki m.in. na udział w targach, promocję i certyfikację produktów. Limit odliczenia wynosi 1 mln zł rocznie. Przy 19-procentowej stawce podatku oznacza to do 190 tys. zł niższego podatku za dany rok. Wydatki trzeba sfinansować z bieżących środków lub finansowania zewnętrznego. Korzyść podatkowa pojawi się dopiero w rozliczeniu rocznym. Dla części przedsiębiorców oczekujących na płatności może to być niełatwe zadanie. W III kw. 2026 r. odroczony termin płatności miało aż 62,7 proc. faktur wystawianych przez MŚP.

Marsz Niepodległości 11 listopada. Marcin Kierwiński i Donald Tusk reagują na plotki

Czy tegoroczny Marsz Niepodległości zostanie zakazany lub rozwiązany? Szef MSWiA Marcin Kierwiński oraz premier Donald Tusk jednoznacznie ucięli pojawiające się w sieci spekulacje na temat planowanego zablokowania warszawskiej manifestacji. Po tragicznych wydarzeniach w Krakowie, gdzie w wyniku ataku napastnika na Rynku Głównym zginęło sześć osób, polskie służby i policja zostały postawione w stan najwyższej gotowości. Minister spraw wewnętrznych ujawnił kulisy przygotowań do zabezpieczenia zgromadzeń i zaapelował do Polaków o szczególną czujność na ulicach stolicy.

Zarząd spółki (także jednoosobowy) powinien dokumentować swoje decyzje nie tylko protokołem. To może ochronić członków zarządu przed odpowiedzialnością

Dokumentowanie decyzji zarządu to nie tylko formalność korporacyjna. To również sposób zabezpieczenia interesów spółki i samych członków zarządu. W razie sporu, kontroli, problemów finansowych czy postępowania sądowego dokumentacja może mieć istotne znaczenie dla wykazania, że decyzje podejmowano świadomie, po analizie dostępnych informacji i z uwzględnieniem interesu spółki. Dotyczy to zarówno zarządów wieloosobowych, jak i tych, w których wszystkie decyzje podejmuje jedna osoba.

REKLAMA

Jednorazowa amortyzacja: trzy sposoby rozliczenia środków trwałych

Maszyna, samochód ciężarowy czy komputer mogą trafić do kosztów już w roku, w którym zostaną wprowadzone do ewidencji. Trzeba jednak wiedzieć, z której z trzech dostępnych ścieżek się korzysta, bo każda ma inne warunki, inny katalog środków trwałych i własne pułapki.

Nowe formy zapłaty podatku w eUrząd Skarbowy od 5 listopada. Kiedy Skarbówka zaksięguje płatność?

Ministerstwo Finansów poinformowało w komunikacie z 9 listopada 2026 r., że od 5 listopada w w eUrzędzie Skarbowym zostały udostępnione nowe formy płatności . Należność z tytułu podatku od osób fizycznych (PIT) można już zapłacić nie tylko kartą, BLIKIEM lub przelewem elektronicznym, lecz także przez Google Pay albo Apple Pay. Te nowe metody płatności są dostępne w serwisie internetowym i aplikacji mobilnej eUS. Za płatność kartą, Google Pay lub Apple Pay nie ma w tym przypadku opłaty transakcyjnej.

Obniżenie limitu dla ryczałtu od 2027 roku. Ministerstwo Finansów mówi o skutkach zmian

Obniżenie limitu przychodów uprawniającego do ryczałtu z 2 mln do zaledwie 250 tys. euro stało się faktem. Ministerstwo Finansów w oficjalnej odpowiedzi na interpelację poselską odsłoniło karty, podając dokładne statystyki oraz prognozowane skutki finansowe tej drastycznej reformy. Zmiany wejdą w życie bez żadnych okresów przejściowych, co oznacza, że o losie przedsiębiorców w 2027 roku przesądzą obroty generowane przez nich w całym roku 2026. Rząd bezlitośnie ucina podatkowy przywilej dla najlepiej zarabiających.

Druk nr 3003. Sejm przyjął kontrowersyjną ustawę. "Zamrażanie majątków bez wyroku sądu" wywołało burzę

To były wyjątkowo burzliwe obrad w parlamencie. Sejm przegłosował rządowy projekt ustawy o środkach ograniczających, znany jako druk nr 3003. Przepisy, które mają być nową „konstytucją sankcyjną” Polski, wywołały ostrą dyskusję. Opozycja i część komentatorów mówią wprost o zagrożeniu dla wolności słowa i prawa własności. Rząd odpowiada: to konieczna broń w walce z wojną hybrydową. O co dokładnie chodzi?

REKLAMA

Zmiany KSeF 2027: przelewy na nowych zasadach, koniec paragonów z NIP-em i najmniejsze firmy objęte obowiązkiem e-fakturowania

Obowiązkowy KSeF miał swoje wielkie wejście w 2026 roku. Kto jednak uznał, że najważniejsze zmiany są już za nami, może się zdziwić. Od stycznia 2027 roku przedsiębiorców czekają kolejne nowe obowiązki. Zmieni się sposób opłacania faktur, znikną niektóre dotychczasowe uproszczenia, a obowiązek korzystania z KSeF obejmie również najmniejsze firmy, które dotąd mogły korzystać z okresu przejściowego. Jest też dobra wiadomość – Ministerstwo Finansów chce dać przedsiębiorcom więcej czasu na naukę bez ryzyka kar za błędy związane z KSeF.

Zmiany w ulgach podatkowych PIT od 2027 r. Co można zrobić do końca 2026 r., żeby nie stracić odliczeń (ulga dla krwiodawców, ulga internetowa i ulga na ekspansję)

Sejm i Senat przyjęły ustawę, która od 2027 r. podwaja ulgę dla honorowych dawców krwi oraz likwiduje ulgę na internet i ulgę na ekspansję. Teraz czeka ona na podpis prezydenta. Nowe zasady obejmą dochody od 1 stycznia 2027 r., ale część spraw warto załatwić jeszcze w tym roku. Kto nigdy nie odliczał ulgi na internet, może ją zacząć ostatni raz w zeznaniu za 2026 r. Wtedy zachowa prawo do odliczenia także za 2027 r. Przed końcem roku warto więc sprawdzić, na kogo są wystawione faktury za internet. Krwiodawcy powinni z kolei poprosić o zaświadczenie o oddanej krwi, bo krew oddaną w 2026 r. rozliczą jeszcze po 130 zł za litr. Eksperci podatkowi wyjaśniają, co dokładnie się zmienia i ile na tym realnie zyskają lub stracą podatnicy.

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA