Kategorie

Klauzula obejścia prawa podatkowego (klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania)

Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Organy podatkowe coraz intensywniej kontrolują działania optymalizacyjne podatników podjęte jeszcze przed 15 lipca 2016 r., czyli przed wejściem w życie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Co w szczególności interesuje kontrolujących?
Celem przejęcia spółki matki spółka córka zamierza objąć 100% jej majątku. Obie spółki należą do tej samej międzynarodowej grupy kapitałowej. Jako cel przejęcia wskazano m.in.: potrzebę uproszczenia struktur organizacyjnych, redukcję kosztów działalności czy zwiększenie efektywności zarządzania. Wszystko to uzasadniono kryzysem gospodarczym wywołanym pandemią COVID-19. Czy takie działanie jest unikaniem opodatkowania?
Minister finansów, funduszy i polityki regionalnej Tadeusz Kościński 28 października 2020 r. powołał Radę ds. Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania 2. kadencji na lata 2020-2024. W jej skład wejdzie 9 ekspertów z różnych środowisk, m.in. z branży doradczej, sądownictwa i administracji. Rada jest niezależnym organem, który wydaje opinie w sprawie zasadności zastosowania ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.
Od 1 stycznia 2021 r. podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) staną się spółki komandytowe i niektóre spółki jawne.
Jak wynika z polsko-maltańskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania dochód polskiego rezydenta podatkowego pełniącego funkcję dyrektora zarządzającego w spółce maltańskiej jest zwolniony z opodatkowania w Polsce. Natomiast na Malcie wynagrodzenie to, przy spełnieniu określonych warunków, również jest zwolnione z opodatkowania.
Odnośnie do PIT klauzulę przeciw unikaniu opodatkowania można stosować również za okres sprzed jej obowiązywania – tak wynika z opinii Rady ds. Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania. Według ekspertów, podejście to jest sprzeczne z zasadami.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej odmówił wydania opinii zabezpieczającej, ponieważ przedsiębiorcy działali zgodnie z prawem, ale podważali jego cel.
Zastosowanie instytucji klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania przez organy Krajowej Administracji Skarbowej to coś, czego bardzo boją się podatnicy. Warto jednak mieć na uwadze, że Ordynacja podatkowa uwzględnia również pewne wyłączenia w tym zakresie.
Regulacje zawarte w Ordynacji podatkowej dają możliwość prowadzenia specyficznego postępowania podatkowego przez szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Chodzi o postępowanie związane jest z zastosowaniem tzw. klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.
Okazuje się, że przez trzy lata skarbówka ani razu nie użyła tzw. klauzuli przeciw unikaniu opodatkowania, czyli nie stwierdziła agresywnej optymalizacji podatkowej. Ministerstwo finansów cieszy się z efektu prewencji.
Od 1 stycznia 2019 r. podatnicy mają prawo dobrowolnego wycofania się ze stosowanych schematów podatkowych i cofnięcia skutków unikania opodatkowania. W tym celu powinni złożyć stosowny wniosek do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej zgodnie z przepisami art. 119zfa-119zfn Ordynacji podatkowej. Na skutek złożonego wniosku Szef KAS może (to wyłącznie jego decyzja uznaniowa) wydać decyzję określającą warunki cofnięcia skutków unikania opodatkowania. Jeżeli Szef KAS uwzględni wniosek, a podatnik skoryguje odpowiednio deklarację podatkową, to nie można wobec tego podatnika (w zakresie objętym wnioskiem) zastosować ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania z art. 119a Ordynacji podatkowej.
Klauzula nadużycie prawa w ustawie o VAT to instytucja, która od dłuższego czasu budzi wiele kontrowersji i żywych dyskusji. Brak jest bowiem jasnej i precyzyjnej regulacji, która stwierdzałaby, jaki jest dokładny zakres tej regulacji. W związku z czym niezwykle trudno odróżnić ją od legalnego planowania podatkowego albo w drugą stronę – od oszustwa podatkowego.
„Doradcy podatkowi nie pytają, czy uszczelniać system podatkowy, ale w jaki sposób go uszczelniać. Nie będziemy dyskutować czy wdrażać przepisy uszczelniające, tylko czy one są adekwatne do zakładanych celów. Trzeba znaleźć złoty środek między zabezpieczeniem interesów Skarbu Państwa i podatników” – podkreślił prof. Adam Mariański, przewodniczący Krajowej Rady Doradców Podatkowych podczas konferencji „Uszczelnianie systemu podatkowego – dokąd zmierzamy?”, zorganizowanej przez KRDP w Pałacu Lubomirskich w Warszawie. „Krajowa Rada Doradców Podatkowych chce być partnerem w tworzeniu dobrego, precyzyjnego prawa podatkowego” – deklarował prof. Adam Mariański.
Do Ordynacji podatkowej z początkiem 2019 roku dodany został nowy rozdział: „Dodatkowe zobowiązanie podatkowe”. Rozdział ten jednak tylko z nazwy brzmi łagodnie, w rzeczywistości jest to dodatkowa „sankcja” podatkowa.
Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) poinformowała o kolejnemu postępowaniu z wykorzystaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Postępowanie klauzulowe zostało zakończone, a kwota żądanej nadpłaty w wysokości prawie 4 mln zł zostanie w budżecie państwa.
„Projekt nowej Ordynacji podatkowej, pomimo zgłaszanych przez Krajową Radę Doradców Podatkowych uwag w toku konsultacji społecznych, wciąż nie przewiduje dostatecznego wzmocnienia instrumentów ochrony podatnika, a zaproponowane w odniesieniu do projektu z 4 lipca zmiany mają w większości charakter techniczny. Propozycje KRDP miały na celu zwiększenie ochrony praw podatników oraz poczucia ich bezpieczeństwa i zaufania w kontaktach z organami podatkowymi” – stwierdza Krajowa Rada Doradców Podatkowych w specjalnie przyjętym stanowisku w tej sprawie.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej dopiero drugi raz zastosował przepisy klauzuli generalnej przeciwko unikaniu opodatkowania i uznał za niedozwolony schemat optymalizacyjny w podatku od nieruchomości. Schemat ten polegał na przeniesieniu własności nieruchomości ze spółki na inny podmiot z grupy kapitałowej, przez co spółka przestała być podatnikiem podatku od nieruchomości. Nowy właściciel nieruchomości uiszczał niższy podatek, bo od urynkowionej (częściowo zamortyzowanej) wartości budowli. Poprzednik zaś płacił go od historycznej wartości początkowej.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej ostrzega podatników, że pewien schemat podatkowy rozliczeń między wspólnikiem spółki kapitałowej a tą spółką (gdy wspólnik jednocześnie prowadzi indywidualną działalność gospodarczą) w formie kompensaty wzajemnych zobowiązań (np. z tytułu pożyczek i sprzedaży majątku) - mogą być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem przepisów klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.
Od stycznia 2019 r. zostanie zniesiony limit 100 tys. zł korzyści podatkowej, powyżej którego fiskus może stosować klauzulę przeciw unikaniu opodatkowania. Co to oznacza dla podatników?
Publikujemy raport przygotowany przez Mariański Group, w którym w sposób chronologiczny, omówione zostały ostrzeżenia oraz komunikaty Ministerstwa Finansów dotyczące stosowania klauzuli generalnej przeciwko unikaniu opodatkowania w odniesieniu do poszczególnych, popularnych schematów optymalizacyjnych. W raporcie znalazła się także jedyna wydana dotąd opinia zabezpieczająca i przypadki odmów wydania takich opinii.
Ministerstwo Finansów proponuje rewolucyjne zmiany w podatkach już od 1 stycznia 2019 r. Zmiany obejmą m.in. podatki dochodowe (PIT i CIT). Ma zostać wprowadzony nowy podatek od wyprowadzki z Polski (exit tax), obowiązek informowania fiskusa o optymalizacjach, podatek od bitcoinów, a także nowe reguły dotyczące samochodów osobowych wykorzystywanych w biznesie.
Zgodnie z nowymi regulacjami, które obowiązują od 1 stycznia tego roku, przeprowadzenie transakcji łączenia i dzielenia spółek wymaga uzasadnienia ekonomicznego. W przypadku gdy fiskus uzna, że głównym celem połączenia lub podzielenia spółki jest osiągnięcie korzyści podatkowej, to może zażądać podatku od spółki przejmującej inną spółkę, a także od jej wspólników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał wyrok w pierwszej sprawie w zakresie zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Sprawa dotyczyła odmowy wydania opinii zabezpieczającej dotyczącej rozpoczętej, lecz nie zakończonej na dzień złożenia wniosku, czynności nabycia akcji przez strategicznego inwestora.
Przepisy w zakresie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania pozwalają organom podatkowym na zakwestionowanie czynności dokonywanych przez podatników, jeśli uznają, że czynności te mają charakter sztuczny i zmierzają jedynie do osiągnięcia korzyści podatkowej. Organy podatkowe, powołując się na te regulacje, odmawiają wydania interpretacji podatkowych. Niedawno jednak sąd administracyjny opowiedział się po stronie podatników.
Najnowszy projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej zakłada wprowadzenie obowiązkowych wniosków grupowych o wydanie interpretacji, przeznaczonych dla podmiotów powiązanych. Przedsiębiorcy negatywnie oceniają katalog informacji wymaganych do złożenia wniosku grupowego. Ich zdaniem jest on opisany niezwykle szeroko i mało precyzyjnie, a skutki błędnego podania informacji obciążają podatnika, który traci ochronę wynikającą z uzyskania interpretacji podatkowej.
Minister Finansów Teresa Czerwińska przyznała, że resortowi finansów znana jest skala problemu podatników z interpretacją przepisów podatkowych. Remedium na tę niedoskonałość systemu podatkowego ma być powołanie Rzecznika Praw Podatnika. A wszystko to w ramach strategii 3xP: Prostota, Przejrzystość i Przyjazność systemu, na który stawia resort.
Do Ordynacji podatkowej z dniem 15 lipca 2016 r. zostały wprowadzone przepisy o tzw. klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Po blisko półtorarocznym okresie obowiązywania, wydaje się jednak, że nowe regulacje rodzą więcej wątpliwości niż wprowadzają jasności do porządku prawnego.
Doczekaliśmy się pierwszej opinii zabezpieczającej przed zastosowaniem klauzuli przeciw unikaniu opodatkowania. Wydając opinię szef Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) stwierdził, że wypłata blisko 6 mln zł kierownikowi sklepu w zamian za dobre wyniki finansowe zarządzanej przez niego placówki ma uzasadnienie biznesowe i nie jest unikaniem opodatkowania.
W dniach 12-14 stycznia odbył się V Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych, na którym doradcy podatkowi z całej Polski wybrali przewodniczącego Krajowej Rady Doradców Podatkowych (KRDP) na kolejną kadencję. Został nim prof. Adam Mariański, z którym mieliśmy przyjemność przeprowadzić rozmowę na temat zawodu doradcy podatkowego oraz zadań jakie wyznacza sobie nowy samorząd doradców na najbliższe lata.
W ubiegłym roku, dokładanie 15 lipca 2016 r., zaczęły obowiązywać przepisy zmieniające ustawę o VAT, wprowadzające regulacje dotyczące stosowania prawa podatkowego, które ograniczyły możliwości ochrony majątku poprzez dokonywanie czynności legalnych, jednak opodatkowanych na atrakcyjnych zasadach. Realizacja nowych przepisów w praktyce budzi wiele wątpliwości.
Organ podatkowy może wydać decyzję o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego w przypadku zaistnienia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania. Natomiast podatnikowi przysługuje możliwość odwołania się od takiej decyzji. W odwołaniu trzeba jednak wykazać, że organ dokonał zabezpieczenia pomimo braku uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania.
Przepisy dotyczące obowiązku raportowania schematów podatkowych są już przyjęte w niektórych krajach, na przykład Wielka Brytania i Portugalia mają jak najdalej idące rozwiązania. My natomiast chcielibyśmy, żeby tajemnica zawodowa, która jest atrybutem i istotą zawodu doradcy podatkowego, ale także radcy prawnego i adwokata, została jednak zachowana – podkreśla prof. Jadwiga Glumińska-Pawlic, przewodnicząca Krajowej Rady Doradców Podatkowych.
W ramach klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania administracja skarbowa ma możliwość kwestionowania sztucznych czynności podjętych przez podatników w celu uzyskania korzyści podatkowej. Jednocześnie przyznano podatnikom prawo do wystąpienia do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z wnioskiem o wydanie „opinii zabezpieczającej”. Na czym to prawo polega?
Szef Krajowej Administracji Skarbowej zwraca uwagę, że niektóre wnioski o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego kierowane przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, przedstawiają stan faktyczny, dotyczący posiadania zagranicznego zakładu w formie spółki osobowej, który wskazuje w opinii Szefa KAS na możliwość zastosowania przepisów o przeciwdziałaniu unikaniu opodatkowania. W takiej sytuacji Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmówi wydania interpretacji, a wobec podatników może zostać wszczęte postępowanie, w tym także na podstawie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania z Ordynacji podatkowej.
Wraz z początkiem tego roku katalog dostępnych narzędzi ochrony podatnika został poszerzony o dodatkowe instrumenty, którymi można się posłużyć przed zakwestionowaniem przez fiskusa dokonywanych rozliczeń. Objaśnienia podatkowe i utrwalona praktyka interpretacyjna mają zapewniać dodatkową pomoc w inteligentnym zarządzaniu podatkami. W zbiorze narzędzi ochrony podatnika pozostają nadal ogólne i indywidualne interpretacje podatkowe, porozumienia dotyczące cen transakcyjnych oraz opinie zabezpieczające.
W bieżącym roku pojawiło się dużo zmian w zakresie wydawania indywidualnych interpretacji podatkowych. Z początkiem marca zmienił się organ uprawniony do wydawania tego rodzaju opinii, natomiast od czerwca uległy zmianie zasady wnoszenia skarg na wydane interpretacje.
Przepisy dotyczące stosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, które funkcjonują od ubiegłego roku, znajdują coraz częściej zastosowanie w praktyce. W międzyczasie powołana została także nowa instytucja, czyli Krajowa Administracja Skarbowa. Jak zatem obecnie wygląda procedura wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego w ramach tych nowych regulacji?
Ministerstwo Finansów chce od 2018 roku opodatkować CIT wnoszenie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do spółki, jeżeli nie będzie to miało uzasadnienia biznesowego. Rykoszetem mogą dostać firmy, które przeprowadzają reorganizacje.
30 sierpnia 2017 r. na stronie internetowej Ministerstwa Finansów (mf.gov.pl) została opublikowana informacja szefa Krajowej Administracji Skarbowej, zwracająca uwagę, że pewne sytuacje darowizn znaków towarowych na rzecz spółek osobowych mogą zostać uznane za unikanie opodatkowania. Podmioty składające wnioski o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, zawierające opisany w tej informacji schemat działania, powinny liczyć się z możliwością uzyskania odmowy wydania interpretacji przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej i mogą zostać zastosowane przepisy o przeciwdziałaniu unikaniu opodatkowania.
Klauzula obejścia prawa podatkowego, która obowiązuje od lipca ubiegłego roku, dotyczy zarówno wszystkich firm, jak i osób fizycznych, choć w założeniu wymierzona była w większe firmy unikające opodatkowania. Stanowi to duży kłopot dla firm z sektora małych i średnich przedsiębiorstw, ponieważ to głównie małe firmy mają problem z uzyskaniem od Krajowej Informacji Skarbowej interpretacji indywidualnych.
Przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Ogólnego Prawa Podatkowego, prof. Leonard Etel zapowiedział, że projekt nowej Ordynacji podatkowej będzie gotowy we wrześniu. Ustawa ma być zupełnie nowym aktem prawnym, bardziej czytelnym i przejrzystym, kompleksowo regulującym wszystkie zagadnienia części ogólnej prawa podatkowego. Obok samej ustawy pojawi się projekt ustawy wprowadzającej i aktów wykonawczych oraz uzasadnienie do nowych przepisów.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej poinformował 1 sierpnia 2017 r., że zwrócił uwagę na liczne wnioski o wydanie indywidualnych interpretacji podatkowych w zakresie skutków podatkowych tworzonych przez pracodawców programów motywacyjnych dla swoich pracowników z użyciem różnych instrumentów finansowych. W opinii Szefa KAS odnośnie części istnieje możliwość zastosowania przepisów o przeciwdziałaniu unikania opodatkowania.
Jak wpływ może mieć zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania na obowiązki informacyjne emitentów w zakresie sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych oraz sprawozdań finansowych emitentów?
Przepisy dotyczące klauzuli obejścia prawa podatkowego obowiązują od prawie roku (już niedługo rocznica). To niezwykle groźne narzędzie nie było jednak dotychczas wykorzystywane w postępowaniach wymiarowych (wg informacji Ministerstwa Finansów przekazanej w czerwcu 2017 r. mediom, postępowania takie dopiero się zaczynają). Dotychczas klauzula ta służyła głownie odmowie wydania interpretacji indywidualnych, a ostatnio również opinii zabezpieczających. Na podstawie treści przepisów i dotychczasowej praktyki stosowania tej klauzuli autor spróbuje sformułować zasady posługiwania się tym narzędziem.
Wpływ wyroku TSUE w sprawie Euro Park Service na stosowanie klauzuli przeciw unikaniu opodatkowania wskazanej w art. 10 ust. 4 i ust. 4a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) wyjaśnia Piotr Wyrwa, doradca podatkowy z RSM Poland.
Przypomnijmy, że od 15 lipca ubiegłego roku obowiązują nowe przepisy, które wprowadziły do polskiego systemu podatkowego instytucję klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Okazuje się jednak, na co wskazuje Rzecznik Praw Obywatelskich, że konstrukcja prawna klauzuli posługuje się pojęciami, które mogą być niejednoznacznie rozumiane i różnie interpretowane.
Minister rozwoju i finansów po raz pierwszy odmówił wydania opinii zabezpieczającej przed zastosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Stwierdził, że spółka chciała sztucznie podzielić transakcję.
Czy istnieją wytyczne stosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, które zabezpieczają podatników przed zbyt szerokim i dowolnym zastosowaniem jej przepisów? Wobec ilu podmiotów gospodarczych zostaną zastosowane nowe regulacje? Ilu podatników wystąpiło o wydanie opinii zabezpieczającej? Jak klauzula wpływa na uszczelnienie systemu podatkowego?
Reforma administracji skarbowej zakładająca połączenie dotychczasowych organów skarbowych w jedną Krajową Administrację Podatkową będzie miała poważny wpływ a wiele obszarów działalności podatników i ich zobowiązania podatkowe. Czy jej powstanie będzie miało znaczenie dla kwestii rozliczeń cen transferowych?
Polski ustawodawca nie ustaje w zapewnianiu podatnikom coraz to nowych, wątpliwej jakości atrakcji. Dotyczą one między innymi nowelizacji prawa podatkowego uchwalonej 13 maja 2016 roku, obowiązującej od 15 lipca, zwanej klauzulą przeciwko unikaniu opodatkowania. W swej gorliwości w dążeniu do uszczelnienia systemu podatkowego, nasze władze nie zawahały się nawet przed skierowaniem swej uwagi… w przeszłość, łamiąc zasadę „lex retro non agit”, którą to stworzyli, a co najważniejsze przestrzegali jej już starożytni Rzymianie.