Składniki majątku nabyte nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie – przychody i koszty w PIT

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem tych wymienionych w art. 21, 52, 52a oraz 52 c powyższej ustawy oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji Podatkowej zaniechano poboru podatku. Co do zasady dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym.

Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.  Kosztami uzyskania przychodów są natomiast koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zabezpieczenia albo zachowania źródła przychodów, z wyjątkiem tych które ustawa wprost wyłącza z kosztów.

Niekiedy jednak ustawodawca ustala szczególne reguły ustalania kosztów uzyskania przychodów.

Zgodnie z art. 22 ust 1d ustawy o PIT, który stanowi, iż w przypadku odpłatnego zbycia nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie nabytych rzeczy lub praw, a także innych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie nabytych świadczeń, w związku z którymi, stosownie do art. 11 ust. 2-2b, określony został przychód, kosztem uzyskania przychodów z ich odpłatnego zbycia, z uwzględnieniem aktualizacji zgodnie z odrębnymi przepisami, jest:

1) wartość przychodu określonego w art. 11 ust. 2 i 2a albo

2) wartość przychodu określonego w art. 11 ust. 2b, powiększona o wydatki na nabycie częściowo odpłatnych rzeczy lub praw albo innych świadczeń

- pomniejszona o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1.

W związku z powyższym artykułem należy się odwołać do brzmienia art. 11 ust. 2-2 b ustawy o PIT, który stanowi o tym w jaki sposób określić wartość przychodu w przypadku świadczeń nabytych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie.

Zgodnie z tym artykułem wartość pieniężną świadczeń w naturze, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 2, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania.

Deklaracje PIT i CIT wyłącznie przez internet od 2015 roku

Podyskutuj o tym na naszym FORUM

Druki PIT 2013 / 2014 i broszury informacyjne MF

Limity ulg i odliczeń w PIT 2013 / 2014

Natomiast wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

1) jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców;

2) jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu;

3) jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku;

4) w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń, ustaloną według zasad określonych w ust. 2 lub 2a, a odpłatnością ponoszoną przez podatnika.

Jeżeli więc podatnik otrzyma określone składniki majątku nieodpłatnie lub częściowo nieodpłatnie będzie zobowiązany na podstawie powyższego artykułu do rozpoznania przychodu według określonych reguł.

---

Należy podkreślić, że powyższe szczególne zasady ustalania przychodu ze składników majątku nabytych nieodpłatnie lub częściowo nieodpłatnie nie mają zastosowania do składników majątku nabytych w drodze spadku lub darowizny.

Powyższe wynika z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, który to wyłącza z zakresu stosowania ustawy przychody podlegające przepisom o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli więc podatnik nabył określony składnik majątku w drodze spadku lub darowizny nie powstaje przychód podatkowy z tytułu nieodpłatnych świadczeń. Natomiast przy sprzedaży tak nabytego składnika majątku powstanie przychód, którego nie będzie można pomniejszyć o koszty jego uzyskania.

Przychód otrzymany z odpłatnego zbycia składnika majątku nabytego nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, którego otrzymanie spowodowało rozpoznanie przychodu zgodnie z przepisami może być następnie pomniejszony o koszt jego uzyskania. Jeżeli zbywany składnik majątku nie podlegał amortyzacji, kosztem uzyskania przychodu jest wartość przychodu określona na podstawie art. 11 ust. 2- 2b ustawy o PIT, a więc otrzymana kwota ze sprzedaży może zostać pomniejszona o wcześniej ustaloną wartość przychodu.

Natomiast, jeżeli podatnik zbywa składniki majątku, które podlegają amortyzacji, koszt uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia takich składników majątku ustala się w sposób powyższy z ta różnicą, że koszt ten podlega pomniejszeniu o dokonane już odpisy amortyzacyjne.

Joanna Litwińska

ECDDP Spółka Doradztwa Podatkowego