Kiedy można rozliczyć się z samotnie wychowywanym dzieckiem

TAK

Osoby samotnie wychowujące dzieci mogą rozliczyć się wspólnie z dziećmi, pobierającymi rentę socjalną. Dotyczyło to już rozliczenia dochodów osiągniętych w 2008 roku. W rozliczeniu za 2007 rok wspólne rozliczenia z takim dzieckiem nie było możliwe.

Z przywileju wspólnego opodatkowania korzystać mogą w rozliczeniu za 2011 rok osoby samotnie wychowujące:

1) dzieci małoletnie (czyli do ukończenia 18 roku życia albo do zawarcia związku małżeńskiego jeżeli nastąpiło to wcześniej)

2) dzieci bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną (dodano do tego przepisu dodatek pielęgnacyjny i rentę socjalną – więc te dochody dziecka już nie będą przeszkadzać we wspólnym rozliczeniu),

3) dzieci do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1 (czyli nie więcej niż 3089 zł), z wyjątkiem renty rodzinnej.

Ta kwota dochodu dorosłego dziecka podlegająca opodatkowaniu (3089 zł) jest kwotą dochodu przed opodatkowaniem, po dokonanych odliczeniach (czyli jest to tzw. podstawa obliczenia podatku) - tak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 19 stycznia 2012 r. – sygn. I SA/Ol 734/11.

Za osobę samotnie wychowującą dzieci art. 6 ust. 4 ustawy o PIT uważa:

a) jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów.

b) osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności,

- jeżeli rodzic ten lub opiekun w roku podatkowym (należy to rozumieć, że: choćby przez jeden dzień w rozliczanym roku podatkowym) samotnie wychowuje dzieci.

Od rozliczenia za 2011 rok nie ma już wątpliwości, że podstawowym kryterium jest tu faktyczne samotne wychowywanie dziecka  bowiem obowiązuje  nowelizacja ustawy o PIT, która wprowadziła nową definicję osoby samotnie wychowującej dziecko.

Ale jeszcze przed tą nowelizacją organy podatkowe uważały, że osoby żyjące w konkubinacie nie mogą być uznane za samotnie wychowujące dziecko. W ten sposób rozszerzały bezprawnie ówczesną definicję z art. 6 ust. 5 ustawy o PIT, gdzie nie było wymogu samotnego wychowywania dziecka.

Przez pewien czas sądy administracyjne skutecznie broniły podatników. Przykładowo WSA w Warszawie w wyroku z 25 lutego 2009 r. (sygn. akt III SA/Wa 2498/08) stwierdził, że „(…) samotność w znaczeniu potocznym to życie bez innej osoby, a samotny na tle art. 6 u.p.d.f. to matka lub ojciec danego dziecka bez męża lub żony.” Takie samo orzeczenie WSA w Warszawie zapadło 18 września 2007 r. w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 1133/07. Ale od pewnego czasu i sądy administracyjne przyjęły argumentację fiskusa - przykładem jest wyrok WSA w Łodzi z  29 grudnia 2008 r. (sygn. akt I S.A./Łd868/08), czy wyrok NSA z 30 czerwca 2009 r., (sygn. akt II FSK 279/08).

Korzyść ze wspólnego rozliczenia z samotnie wychowywanym dzieckiem polega na tym, że podatek w tym przypadku zostaje obliczony w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dziecko.

Od rozliczenia za 2008 rok wspólnie z samotnie wychowywanymi dziećmi mogą się również rozliczyć osoby mające miejsce zamieszkania poza Polską (tzw. nierezydenci) jeżeli łącznie spełniają następujące warunki:

1) mają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej,

2) osiągnęły podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przychody w wysokości stanowiącej co najmniej 75% całkowitego przychodu osiągniętego w danym roku podatkowym,

3) udokumentowały certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Polecamy: Limity ulg i odliczeń w PIT

Polecamy: Najczęstsze błędy w PIT-ach

Przepisy nie wymagają, aby spełnianie warunków dla skorzystania ze wspólnego rozliczenia z dzieckiem trwało cały rok. Wystarczy więc przykładowo, by choćby przez 1 dzień w rozliczanym roku podatkowym dziecko było małoletnie, czy rodzic samotnie wychowywał dziecko.
W przypadku rozwodu wystarczy więc, by wyrok sądu orzekający rozwód uprawomocnił się przed końcem rozliczanego roku podatkowego, by za ten rok rodzic wychowujący dziecko, mógł się z nim rozliczyć wspólnie.

Wspólne rozliczenie nie jest możliwe, gdy choć jedna ze stron opodatkowana jest:
- podatkiem liniowym 19%,
- ryczałtem ewidencjonowanym (z wyjątkiem osób osiągających przychody z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeżeli umowy te nie są zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej),
- kartą podatkową,
- zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów osób duchownych,
- podatkiem tonażowym (nawet, gdy nie uzyskano przychodu/dochodu lub zgłoszono zawieszenie działalności).

Podstawa prawna: Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.