Koszty uzyskania przychodów przy wycofaniu środków z PPK

Wycofanie środków zgromadzonych w PPK przed osiągnięciem 60 roku życia

Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych określa zasady gromadzenia środków w pracowniczych planach kapitałowych, zawierania umów o zarządzanie PPK i umów o prowadzenie PPK, finansowania i dokonywania wpłat do PPK oraz dokonywania wypłat transferowych, wypłat i zwrotu środków zgromadzonych w PPK.

Określenie wypłata, użyte w omawianej ustawie, oznacza dokonaną na wniosek uczestnika PPK wypłatę środków zgromadzonych w PPK na wskazany rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej w przypadku spełnienia warunków określonych w ustawie (art. 2 pkt 41 ustawy o pracowniczych planach kapitałowych).

Natomiast określenie zwrot - oznacza wycofanie środków zgromadzonych w PPK przed osiągnięciem przez uczestnika PPK 60 roku życia na wniosek uczestnika PPK, małżonka lub byłego małżonka uczestnika PPK, małżonka zmarłego uczestnika PPK lub osoby uprawnionej (art. 2 pkt 47 ustawy o pracowniczych planach kapitałowych).

Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych daje możliwość wnioskowania o zwrot środków zgromadzonych na rachunku PPK przed ukończeniem przez uczestnika 60 roku życia.

Zwrot dokonywany na wniosek uczestnika PPK następuje w formie pieniężnej, w terminach określonych w statucie funduszu inwestycyjnego, statucie funduszu emerytalnego lub regulaminie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego.

W przypadku zwrotu, instytucja finansowa przekazuje ze środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK:

1) na rachunek bankowy wskazany przez ZUS, kwotę równą 30% środków pieniężnych pochodzących odpowiednio z odkupienia przez fundusz inwestycyjny lub zakład ubezpieczeń jednostek uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub umorzenia przez fundusz emerytalny jednostek rozrachunkowych, które zostały nabyte, w przypadku funduszy inwestycyjnych, lub przeliczone, w przypadku funduszy emerytalnych, na rzecz uczestnika z wpłat finansowanych przez podmiot zatrudniający;

2) na rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej wskazany przez uczestnika PPK, kwotę równą 70% środków pieniężnych pochodzących odpowiednio z odkupienia przez fundusz inwestycyjny lub zakład ubezpieczeń jednostek uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub umorzenia przez fundusz emerytalny jednostek rozrachunkowych, które zostały nabyte, w przypadku funduszy inwestycyjnych, lub przeliczone, w przypadku funduszy emerytalnych, na rzecz uczestnika z wpłat finansowanych przez podmiot zatrudniający, po uprzednim pomniejszeniu o należną kwotę podatku dochodowego od osób fizycznych, która zgodnie z odrębnymi przepisami przekazywana jest na rachunek właściwego urzędu skarbowego;

3) na rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej wskazany przez uczestnika PPK, kwotę odpowiadającą środkom pieniężnym pochodzącym odpowiednio z odkupienia przez fundusz inwestycyjny lub zakład ubezpieczeń jednostek uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub umorzenia przez fundusz emerytalny jednostek rozrachunkowych, które zostały nabyte, w przypadku funduszy inwestycyjnych, lub przeliczone, w przypadku funduszy emerytalnych, na rzecz uczestnika z wpłat finansowanych przez uczestnika PPK jako osobę zatrudnioną, po uprzednim pomniejszeniu o należną kwotę podatku dochodowego od osób fizycznych, która zgodnie z odrębnymi przepisami przekazywana jest na rachunek właściwego urzędu skarbowego;

4) na rachunek bankowy wskazany przez ministra właściwego do spraw pracy, kwotę odpowiadającą środkom pieniężnym pochodzącym odpowiednio z odkupienia przez fundusz inwestycyjny lub zakład ubezpieczeń jednostek uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub umorzenia przez fundusz emerytalny jednostek rozrachunkowych, które zostały nabyte, w przypadku funduszy inwestycyjnych, lub przeliczone, w przypadku funduszy emerytalnych, na rzecz uczestnika z wpłaty powitalnej i dopłat rocznych.

PPK - koszty uzyskania przychodu po stronie płatnika i uczestnika

W dniu 20 lutego 2020 r. ukazała się interpretacja indywidualna, 0114-KDIP3-1.4011.528.2019.1.MK1, która dotyka kwestii wypłaty środków zgromadzonych w PPK na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych. Podatnik (fundusz inwestycyjny) miał wątpliwości dotyczące zasad ustalenia kosztu uzyskania przychodów w przypadku dokonywania zwrotu z PPK przed ukończeniem 60 roku życia przez uczestnika, a mianowicie czy koszt uzyskania przychodów stanowi wartość wszystkich wpłat dokonanych na rachunek PPK uczestnika PPK, tj. wpłat sfinansowanych ze środków uczestnika PPK, podmiotu zatrudniającego oraz Funduszu Pracy.

Organ skarbowy zauważył, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji wydatków na nabycie jednostek uczestnictwa. W związku z tym pojawiają się wątpliwości jaką wartość kosztów można uwzględnić przy ustalaniu dochodu na moment zwrotu środków z PPK, tj. czy do kosztów uzyskania przychodów, oprócz wydatków uczestnika stanowiących wpłaty na PPK, można zaliczyć również wpłaty finansowane ze środków podmiotu zatrudniającego i wpłaty finansowane przez Skarb Państwa (wpłata powitalna i wpłaty roczne).

Ustawodawca posługuje się pojęciem „wydatki na nabycie”, a nie koszty, co oznacza, że pozwala na uznanie za koszt uzyskania przychodów jedynie rozchód środków pieniężnych, stanowiący faktycznie zmniejszenie aktywów podatnika. Tym samym nie jest możliwe uwzględnienie jako kosztu uzyskania przychodów wydatków poniesionych przez podmiot zatrudniający tytułem wpłat na PPK oraz wpłat finansowanych przez Skarb Państwa.

Polecamy: PIT 2020. Komentarz

Wobec czego wydatkami na nabycie przez uczestnika w przedmiotowym przypadku będzie wartość wpłat sfinansowanych ze środków uczestnika PPK. Tylko bowiem takie wydatki uczestnik faktycznie poniósł. Zatem przy obliczaniu dochodu zgodnie z art. 30a ust. 15 ustawy o PIT nie można uwzględnić wpłat sfinansowanych ze środków podmiotu zatrudniającego oraz Funduszu Pracy jako kosztu uzyskania przychodu.

Reasumując, organ uznał, że wpłaty dokonywane do pracowniczych planów kapitałowych w części finansowanej przez podmiot zatrudniający stanowią koszty uzyskania przychodu u tego podmiotu. Przesądza o tym art. 22 ust. 6bc ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast w przypadku zwrotu środków z PPK uczestnikowi PPK przed ukończeniem 60 roku życia, przy obliczaniu dochodu, o którym mowa w art. 30a ust. 15 ustawy kosztem uzyskania przychodu będzie wartość wpłat dokonanych na rachunek PPK uczestnika PPK w części sfinansowanej ze środków uczestnika PPK.

Podstawa prawna:

- ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2215, z późn. zm.),

- ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1387, ze zm.).