Pakiety medyczne dla pracowników - uchwała NSA

 NSA utrzymał zatem linię interpretacyjną, jaką zaprezentował w uchwale 7 sędziów NSA z 24 maja 2010, II FSK 1/10.

Oczywiście nie jest to dla pracowników i pracodawców dobra wiadomość, bo wspomniana uchwała z 24 maja 2010 r. ośmieliła organy podatkowe do żądania podatku od takich zdarzeń, jak np. imprezy firmowe (integracyjne) dla pracowników, czy karty na siłownię lub basen.

Uchwała NSA została podjęta przez 30 sędziów Izby Finansowej NSA, z których 22 głosowało za, a 8 było przeciw.

Omawiana uchwała Izby Finansowej NSA z 24 października 2011 r. zapadła na skutek przekazania zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości przez skład 7 sędziów NSA (postanowienie z 24 stycznia 2011 r. - sygn. II FPS 7/10).

Treść uchwały Izby Finansowej NSA z 24 października 2011 r. - sygn. II FPS 7/10

Czy ryczałtowo opłacane pakiety medyczne powodują powstanie przychodu w PIT?

Przypomnijmy, że 24 maja 2010 (sprawa o sygn. akt II FSK 1/10), Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę o następującej treści: "Wykupione przez pracodawcę pakiety świadczeń medycznych, których wartość nie jest wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 u.p.d.o.f. stanowią dla pracowników, uprawnionych do ich wykorzystania, nieodpłatne świadczenie w rozumieniu art. 12 ust. 1 tej ustawy".

Postanowieniem z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt II FSK 541/09, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a.), przedstawił ponownie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tegoż Sądu budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne o następującej treści: "Czy wykupione przez pracodawcę pakiety świadczeń medycznych, których wartość nie jest wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), stanowią dla pracowników, którzy mają uprawnienie do ich wykorzystania, przychód z nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 tej ustawy?".

Zagadnienie prawne wyłoniło się podczas rozpoznawania skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. (działającego w imieniu Ministra Finansów) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1916/08, uchylającego interpretację przepisów prawa podatkowego z dnia 17 kwietnia 2008 r., zaskarżoną przez "SIKA Poland" sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie.

Na posiedzeniu jawnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 24 stycznia 2011 r. pełnomocnik spółki "SIKA Poland" sp. z o.o. oraz prokurator Prokuratury Generalnej wnieśli o przekazanie zagadnienia prawnego do rozpoznania pełnemu składowi Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, na co zgodził się NSA w postanowieniu z 24 stycznia 2011 r. - sygn. II FPS 7/10.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów postanowił skorzystać z procedury zawartej w art. 264 § 4 p.p.s.a. i przekazać omawiane zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Izby Finansowej ze względu na poniższe okoliczności:
1/ szczególnie skomplikowany charakter wyjaśnianego zagadnienia prawnego, dotyczącego opodatkowania pakietów świadczeń medycznych;
2/ różne ujmowanie tego zagadnienia w doktrynie oraz w dotychczasowym orzecznictwie sądowym;
3/ brak jednomyślności sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekających w Izbie Finansowej w odniesieniu do omawianego zagadnienia;
4/ wobec istniejących rozbieżności konieczność potwierdzenia lub weryfikacji uchwały z dnia 24 maja 2010, II FSK 1/10 w większym składzie sędziowskim aniżeli w równorzędnym składzie siedmiu sędziów.

Komentarz eksperta z PwC do uchwały NSA - skutki dla pracowników i firm

Nieodpłatne świadczenia - szeroka definicja w prawie podatkowym

W ustnym uzasadnieniu uchwały z 24 października 2011 r. przewodniczący, sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski podkreślił, że NSA podtrzymuje ugruntowaną tezę, że pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma w prawie podatkowym szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Wskazał tu na uchwałę 7 sędziów NSA z 16 października 2006 r. (II FPS 1/06), w której stwierdzono, że pojęcie nieodpłatnego świadczenia obejmuje wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Definicja ta była kontynuacją linii orzeczniczej, zapoczątkowanej wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 1999 r. (sygn. akt III RN 31/99, OSNAP i US 2000, nr 13, poz. 496), rozwiniętej wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. z dnia 28 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 2285/98, LEX nr 39796 oraz z dnia 10 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 2252/99, LEX nr 40687) i wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2002 r. (sygn. akt III RN 106/01, OSNP 2003, nr 11, poz. 261).

Stanowisko to wynika z konstatacji, że o ile w prawie cywilnym nie ma świadczenia bez świadczącego, o tyle w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych nie jest istotne kto świadczył, ani czy w ogóle działanie innego podmiotu było źródłem przysporzenia majątkowego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p., przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty. Właśnie ta zasada stanowi podstawę do odmiennego od cywilistycznego rozumienia pojęcia "świadczenie" na gruncie omawianej ustawy. Skoro bowiem nie jest ważne źródło przychodów lecz sam fakt osiągnięcia dochodu, to tym bardziej nie jest ważne, czy osiągnięty dochód był następstwem działania (zaniechania) innej osoby, czy też nie.

Sędzia Zirk-Sadowski podkreślił, że sprawa nieodpłatnych świadczeń jest nadal dyskusyjna, a uchwała nie wyczerpuje całości skomplikowanego zagadnienia - bowiem jest tylko odpowiedzią na konkretne pytanie składu 7 sędziów NSA. W szczególności NSA nie odniósł się (ani w uchwale ani w jej ustnym uzasadnieniu) do kwestii sposobu ustalania i obliczania przychodu pracownika, zwłaszcza w sytuacjach ryczałtowego ponoszenia kosztów przez pracodawcę przy zakupie większej ilości takich pakietów.

Z pełną oceną uchwały Izby Finansowej NSA z 24 października 2011 r. trzeba oczywiście poczekać do ukazania się jej pisemnego uzasadnienia.