Zapłata przez pracodawcę zaległych składek ZUS w części, którą powinien sfinansować pracownik - skutki w PIT

W związku z powyższym powstaje pytanie, czy takie opłacenie składek powoduje powstanie przychodu podatkowego pracowników.

Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej jako ustawa o PDOF), przychodem są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze
i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Ustawodawca przychód ujmuje szeroko, jako każde przysporzenie majątkowe podatnika, bez względu na formę w jakiej jest ono otrzymane.

Organy podatkowe stoją na stanowisku, iż zapłata przez pracodawcę zaległych składek ZUS, w części obciążającej pracowników, których pracodawca nie odprowadził we właściwym momencie w przeszłości,  stanowi dla tych pracowników/ byłych pracowników przysporzenie majątkowe. W stosunku do osób, które w momencie opłacania składek są pracownikami płatnika składek, jest to przychód pochodzący ze stosunku pracy.

Polecamy: INFORLEX Księgowość i Kadry

Pracodawca powinien, zatem obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczki na podatek dochodowy, a nadto uwzględnić to przysporzenie w informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach – PIT-11, wystawionej za rok, w którym dokonano płatności. Natomiast w stosunku do osób, które w momencie płatności nie są związane stosunkiem pracy z takim płatnikiem składek – zdaniem organów podatkowych – przysporzenie to stanowi przychód z innych źródeł , o którym mowa w art. 20 ustawy o PDOF. W związku z tym, pracodawca na podstawie art. 42 tej ustawy obowiązany jest do sporządzenia i przesłania podatnikowi oraz właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego informacji PIT-8C (tak min. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie z 19.01.2017 r., znak: 1462-IPPB4.4511.1250.2016.1.JK3, Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 5.04.2015 r., znak:3063-ILPB1-1.4511.107.2017.1.KF czy Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji z 7.01.2016 r. znak IPTPB1/ 4511- 598/15-4/AP).

Zatem opłacenie składek za pracowników (byłych jak i obecnych) może stanowić przyrost ich majątku powstały na skutek pozostawienia w nim środków, które zostałyby przeznaczone na pokrycie zaległości ZUS, gdyby pracodawca dochodził zwrotu opłaconych składek.

Z drugiej strony, sądy administracyjne stoją na utrwalonym stanowisku, iż całościowe opłacenie składek przez pracodawcę nie powoduje przysporzenia majątkowego pracowników. Argumentacja oparta jest o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8.07.2014 r., sygn. akt: K 7/13, w którym stwierdzono iż z nieodpłatnym świadczeniem mamy do czynienia, gdy zostało ono spełnione za zgodą pracownika, w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i powinno przynieść pracownikowi wymierną korzyść w postaci powiększenia aktywów lub zmniejszenia wydatków, a nadto korzyść powinna być wymierna i przypisana konkretnemu pracownikowi.

Zadaniem sądów – pracodawca, który opłaca zaległe składki ZUS w części obciążającej pracowników nie dokonuje przysporzenia w interesie pracowników, bowiem czyni to jedynie w wykonaniu zobowiązań ustawowych, które wcześniej naruszył, tj. nie przekazał składek na rzecz ZUS w wysokości, która wynika z przepisów prawa. Dodatkowo sądy zwracają uwagę na fakt, iż niepobranie przez płatnika składek w odpowiednim okresie skutkowało wypłaceniem świadczeń dla pracowników w wyższej wysokości i pobraniem zaliczki na podatek dochodowy od całości wypłaconych dochodów (zaliczki wyższej niż należna). W tym zakresie rozpoznanie zapłaty przez płatnika zaległych składek jako dochodu podatkowego pracownika oznaczałoby podwójne opodatkowanie tych samych kwot.

W świetle powyższego, nie można traktować opłacenia składek przez pracodawcę, jako dokonanie nieodpłatnych przysporzeń na rzecz obecnych, jak i byłych pracowników. Pracodawca nie ma zatem obowiązku sporządzania informacji PIT-11 ani PIT-8C.

Przykładowo powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z 27.10.2015 r., sygn. akt II FSK 1891/13, nieprawomocnym wyroku WSA w Łodzi z 09.02.2017 r., sygn. akt: I SA/Łd 1107/16, czy wyroku WSA we Wrocławiu z 20.12.2016 r., sygn. akt: I SA/Wr 1092/16.

Kamil Stefaniak,
Młodszy Konsultant Podatkowy w ECDDP sp. z o. o.