Co zmieniło się w prawie podatkowym w związku z programem opcji menadżerskich?

- Istotną kwestią tej nowelizacji jest wprowadzenie szeregu regulacji doprecyzowujących kwestie kwalifikacji źródła przychodu oraz momentu jego powstania. Do roku 2017 polskie organy podatkowe prezentowały niejednolite stanowisko w powyższym zakresie. Stanowisko to było często sprzeczne z ugruntowaną linią orzeczniczą prezentowaną przez sądy administracyjne. Organy podatkowe uznawały, że przychód w ramach programów opcyjnych powstaje w momencie nabycia akcji jako przychód z innych źródeł. Równocześnie sądy administracyjne stały na stanowisku, że do przysporzenia majątkowego dochodziło dopiero w momencie odpłatnego zbycia akcji, a przychód w ten sposób otrzymany stanowi przychód z kapitałów pieniężnych opodatkowanych stawką 19% - mówi Marcin Kukulski Dyrektor Trio Advisory, posiadający wieloletnie doświadczenie w projektach z zakresu wyceny i konstrukcji programów opcji menedżerskich.

- W przepisach obowiązujących od 1 stycznia 2018 roku wprowadzono ogólną zasadę, zgodnie z którą przychody uzyskiwane poprzez wypłatę środków pieniężnych w ramach programów motywacyjnych nie stanowią przychodu z kapitałów pieniężnych. Przychody te należy zaliczyć do tego źródła przychodów, w ramach którego przychód ten został uzyskany (np. ze stosunku pracy). Sytuacja ta dotyczy szczególnie popularnych w latach 2014-2017 programów opartych na instrumentach pochodnych, których wartość uzależniona była od wartości akcji na GPW, przy czym same akcje nie były przyznawane uczestnikom programów – dodaje ekspert.

Polecamy: PIT 2018. Komentarz

Polecamy: Monitor Księgowego – prenumerata

Ustawa przewiduje możliwość odroczenia przychodu z tytułu nabycia akcji w ramach programu opcyjnego do momentu ich finalnej sprzedaży przy spełnieniu wskazanych w ustawie warunków oraz tylko w przypadku określonego typu programów opcyjnych:

1. Organizatorem programu opcyjnego, w którym uczestniczy pracownik musi być spółka akcyjna (lub jej spółka dominująca), od której podatnik uzyskuje świadczenia lub inne należności w ramach stosunku pracy lub działalności wykonywanej osobiście.
2. Program opcyjny musi być utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki.
3. W wyniku realizacji programu opcyjnego utworzonego przez tę spółkę podatnik faktycznie obejmuje lub nabywa akcje tej spółki lub akcje spółki w stosunku do niej dominującej. Nie dotyczy to sytuacji, w których pracownik otrzymuje tylko ekwiwalent pieniężny z tytułu uczestnictwa w programie nie uzyskując prawa do faktycznego objęcia lub nabycia akcji.

- W praktyce mamy do czynienia z odroczeniem opodatkowania, ponieważ mimo że przychód powstaje już na etapie nabycia akcji to jednak przychodu tego nie rozpoznajemy. Obowiązek podatkowy powstaje natomiast w momencie odpłatnego zbycia akcji, które opodatkowane jest stawką 19% - podkreśla Marcin Kukulski z Trio Advisory.

- Konsekwencją zmian w przepisach podatkowych będzie z pewnością duży spadek zainteresowania firm programami opartymi na instrumentach pochodnych. Niemniej programy oparte na akcjach, przy założeniu woli akcjonariuszy do rozwodnienia kapitału, wciąż są ciekawym narzędziem motywacji kluczowych pracowników - dodaje.

Programy opcji menedżerskich to bardzo dobre narzędzie pozwalające łączyć interesy dwóch grup działających w ramach jednej firmy: akcjonariuszy/udziałowców oraz pracowników. Obie te grupy stają się wówczas jedną drużyną, której celem jest zwiększanie wartości firmy. Dobrze zaplanowane programy mają jasno zdefiniowany cel, dobrze dobrane kryteria oceny i w większości przypadków pozwalają na osiągnięcie wymiernych korzyści obu zainteresowanym grupom. Program powinien motywować do ponadprzeciętnego zaangażowania pracowników.

- Obecnie wiele firm, zarówno spółek akcyjnych jak i spółek z o.o. (w tym także start-up’ów) zdaje sobie sprawę, że kluczem do ich rozwoju i wzrostu wartości są odpowiednio zmotywowani pracownicy. Podstawowe świadczenia pieniężne takie jak wynagrodzenia zasadnicze nie są dobrym motywatorem. Pracownicy, a szczególnie ci kluczowi pracownicy mają świadomość, że ich wytężona praca, kreatywność, wymyślanie nowych produktów lub usług przekłada się na zysk firmy i na jej wartość Najlepszym motywatorem do takich działań jest więc bezpośredni udział w tym zysku i wzroście wartości firmy – mówi Magdalena Karda Prezes Trio Advisory.

I dodaje, że ma to szczególne znaczenie w firmach innowacyjnych i nowo zakładanych start-up’ach. Takim firmom zależy na przyciągnięciu najlepszych ludzi, którzy często muszą zaakceptować niższe niż w korporacyjnym środowisku wynagrodzenie.

- Rolą pracodawcy jest więc zadbanie o odpowiedni motywator w postaci programu opcji menedżerskich, który w przyszłości pozwoli pracownikom partycypować w sukcesie. Polskie firmy w ostatnim czasie zmagają się z trudnościami w rekrutacji wartościowych pracowników. Planując dalsze losy firmy warto rozważyć wprowadzenie programu opcji menedżerskich jako narzędzia wyróżniającego firmę na tle konkurencji i pozwalającego przyciągnąć talenty – podkreśla Magdalena Karda, Prezes Trio Advisory.