Kategorie

Można wyjść cało z karuzeli VAT

Lubasz i Wspólnicy
Kancelaria Radców Prawnych
Można wyjść cało z karuzeli VAT
Przypadkowym uczestnikom karuzeli podatkowej trudno jest przekonać organy administracji skarbowej, że są ofiarami, a nie świadomymi beneficjentami przestępczego procederu. Zdarza się nawet, że wysoki poziom ostrożności podatnika jest uznawany za okoliczność uprawdopodobniającą jego udziału w oszustwie. Niektóre z ostatnich orzeczeń sądowych pokazują jednak, że można skutecznie obronić się przed zarzutami fiskusa.

Krajowa Administracja Skarbowa chwali się sukcesami w uszczelnianiu systemu podatkowego i skutecznym ściganiu oszustw podatkowych. Media regularnie donoszą o kolejnych „rozbitych” przez organy państwa karuzelach podatkowych i udaremnionych próbach wyłudzenia VAT.

Druga strona medalu to jednak tysiące przedsiębiorców w całym kraju, którzy o swoim „udziale” w karuzeli dowiadują się w momencie wszczęcia kontroli podatkowej. Choć transakcje, których dokonywali nie różniły się z ich perspektywy od innych zawieranych w toku prowadzonej działalności, z protokołu kontroli podatkowej dowiadują się, że posiadane faktury zakupowe nie dają prawa do odliczenia VAT, a od WDT lub eksportu towarów należny jest podatek w wysokości 23%. W rezultacie muszą zapłacić zaległość wraz z odsetkami, a nierzadko także stawić czoła zarzutom w postępowaniu karno-skarbowym.

Sprawdź: INFORLEX SUPERPREMIUM

Nieformalne „domniemanie winy”

Reklama

Trudno aktualnie wskazać co musiałby zrobić przedsiębiorca, żeby wyeliminować ryzyko zarzutu udziału w karuzeli podatkowej. Od dawna wiadomo, że podatnicy którzy nie weryfikowali kontrahentów oraz nie dokumentowali w należyty sposób transakcji, narażają się na zarzut niedochowania należytej staranności, który uzasadnia odmowę prawa do odliczenia VAT czy zastosowania stawki 0%.

Zdarza się jednak coraz częściej, że to właśnie wysoki poziom staranności w weryfikowaniu kontrahentów jest traktowany przez organy podatkowe jako okoliczność obciążająca. W uzasadnieniu niektórych decyzji podatkowych można przeczytać, że skoro podatnik posiada obszerną dokumentację fotograficzną potwierdzającą istnienie towaru, kopie dokumentów rejestracyjnych dostawcy oraz jego deklaracji VAT, a także zweryfikował kontrahenta w urzędzie skarbowym, to czynności te służyć miały uwiarygodnieniu przestępczych transakcji w oczach organów podatkowych. Nawet dobra znajomość prawa podatkowego, bywa traktowana jako dodatkowa okoliczność obciążająca. Również cena ustalona pomiędzy uczestnikami transakcji może być wykorzystana przeciwko podatnikowi. Jeżeli jest ona korzystna, organy wskazują, że atrakcyjne warunki transakcji powinny wzbudzić wątpliwości nabywcy co do rzetelności sprzedawcy. Natomiast gdy cena jest zdaniem organów zbyt wysoka, twierdzą że o udziale w oszustwie świadczy brak ekonomicznego uzasadnienia transakcji, a podatnik prawdziwą korzyść finansową czerpał nie z prowadzonego biznesu a z oszustwa podatkowego.

Wydaje się, że w wytworzonym wokół przestępstw karuzelowych klimacie społecznym i medialnym istnieje nieformalne „domniemanie winy”, stosowane przez część organów i sądów administracyjnych wobec wszystkich uczestników łańcucha transakcji, w ramach którego popełniono oszustwo. W tej sytuacji warto zwrócić uwagę na zapadłe w ostatnich miesiącach wyroki sądów administracyjnych, w których składy orzekające wydały wyroki korzystne dla podatników – nieświadomych uczestników karuzeli.

Polecamy: Biuletyn VAT

Sądy bronią przedsiębiorców

Reklama

Sprawą podatnika handlującego stalą, którego organy podatkowe pozbawiły prawa do odliczenia podatku z faktur zakupowych zajął się WSA w Kielcach w wyroku z 12 kwietnia 2017 r. (I SA/Ke 199/17). Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, podatnik mógł kupować stal w ilościach i za kwotę wykazaną w kwestionowanych fakturach, jednak sprzedawcą nie mogła być firma ujawniona na fakturach. Przy tak postawionej tezie organu, stronie nie wystarczy udowodnienie, że do transakcji rzeczywiście doszło, a towar istniał i został dostarczony.

W postępowaniu podatnik przedstawił liczne dowody dochowania należytej staranności, w tym między innymi wykonane telefonem komórkowym zdjęcie osoby, od której kupował stal wraz ze zdjęciami jego dowodu osobistego, dowodu osobistego kierowcy oraz dowodu rejestracyjnego samochodu, którym przewożono stal. Sąd uchylił decyzje obu instancji, wskazując między innymi, że organy wzięły pod uwagę jedynie okoliczności wskazujące na niedochowanie należytej staranności, nie rozpatrując ich łącznie z okolicznościami przemawiającymi na korzyść podatnika. Do takich okoliczności skład orzekający zaliczył fakt, że przedsiębiorca zweryfikował dokumenty rejestrowe kontrahenta. W wyroku podkreślono również, że towar był ważony, otrzymywano jego atest, dokonywano za niego zapłaty przelewami na konto bankowe, wystawiano faktury oraz faktury korygujące w przypadku niezgodności wagowych i stosowne do nich korekty rozliczeń. Sąd stwierdził również, że praktykowane w obrocie gospodarczym jest kontaktowanie się z kontrahentami za pomocą poczty mailowej, czy też utrzymywanie relacji za pomocą rozmów telefonicznych. Taka konkluzja może mieć duże znaczenie, ponieważ organy często uznają brak osobistego kontaktu z kontrahentem za okoliczność obciążającą.

W innej sprawie, podatnik prowadzący hurtownię wyrobów mleczarskich otrzymał decyzję stwierdzającą, że faktury dokumentujące nabywane przez niego usługi logistyczne dotyczą czynności, które nie zostały w rzeczywistości wykonane. W związku z tym pozbawiono go prawa do odliczenia VAT wynikającego z tych faktur. Głównym dowodem w sprawie była decyzja podatkowa adresowana do dostawcy usług logistycznych, z której wynikało, że uwzględniał on w swoim rozliczeniu podatkowym puste faktury od fikcyjnych firm transportowych. Ponieważ zdaniem organów podatkowych usługa w ogóle nie miała miejsca, to nie badał on dobrej wiary podatnika pozbawiając go prawa do odliczenia VAT.

Uchylając decyzje w tej sprawie WSA w Szczecinie w wyroku z 8 czerwca 2017 r. (sygn.. I SA/Sz 382/17) stwierdził, że organ ponownie rozpatrując sprawę powinien wziąć pod uwagę m. in. dokumenty przedstawiające trasy przejazdów realizujących kwestionowane usługi oraz zeznania świadków i kontrahentów spółki na okoliczność tego w jakim zakresie i przez kogo był dostarczany towar z hurtowni wyrobów mleczarskich. Dla sądu jasnym było – co nie zawsze oczywiste jest dla organów podatkowych – że fakt posługiwania się pustymi fakturami zakupowymi przez dostawcę, nie oznacza automatycznie odmowy odliczenia VAT u nabywcy. Sąd zauważył również, że stany faktyczne na podstawie których TSUE formułował wnioski dotyczące odmowy prawa do odliczenia VAT obejmowały sytuacje, gdy pierwszy podmiot w łańcuchu nie płaci podatku od WNT, a ostatnie ogniwo łańcucha na terytorium kraju występuje o zwrot całości podatku po zadeklarowaniu WDT. Zdaniem składu orzekającego, sytuacja gdy towar w ramach oszustwa podatkowego zostaje „przesunięty” do etapu sprzedaży detalicznej na terytorium kraju, to ciężar takiego oszustwa jest niepomiernie mniejszy od oszustw dokonywanych w opisanych wyżej łańcuchach transgranicznych. Oba wskazane wyżej orzeczenia zapadły stosunkowo niedawno i pozostają nieprawomocne, ale zostały wydane po wyrokach NSA uwzględniając zawarte w nich zalecenia i ocenę prawną.

NSA stanął w obronie podatników również wydając wyrok z 7 marca 2017 r. (sygn. I FSK 1059/15). Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy deklarującego sprzedaż palet i produktów spożywczych w ramach WDT do Niemiec. Zdaniem organu, towar nie opuszczał faktycznie terytorium kraju i nie był dostarczany do wskazanego na fakturach odbiorcy w Niemczech, a podatniczka fałszowała dokumenty CMR i Wz w celu skorzystania ze stawki 0% VAT. Zdaniem organu tezę tę potwierdzała m. in. informacja otrzymana na formularzu SCAC od niemieckiej administracji podatkowej. Wynikało z niej, że wskazany na fakturze nabywca ułatwił dokonanie polskim dostawcom WDT, pomimo że towar nie dotarł do Niemiec. Co więcej, składając wyjaśnienia, wskazany na fakturach odbiorca towaru zanegował dokonanie transakcji handlowych, odbiór towarów oraz dokonanie zapłat. Jeżeli dodać do tego fakt, że transakcje rozliczane były gotówką, sytuacja podatnika mogła wydawać się beznadziejna, co potwierdził sąd pierwszej instancji oddalając skargę na wydaną decyzję.

NSA zajął się jednak sprawą bardziej wnikliwie i wskazał na szereg okoliczności, których nie uwzględniły organy wydające decyzje. W szczególności, zwrócił uwagę na wyjaśnienia strony dotyczące przebiegu obsługi zamówienia. Proces ten składał się bowiem z szeregu czynności, w tym negocjacji cenowych, przyjęcia zamówienia, wystawienia faktury proforma, przygotowania towaru do wysyłki po uprzednim zweryfikowaniu wpływu płatności, itd. Zdaniem sądu taka organizacja pracy w firmie wskazywała na daleko posunięta ostrożność podatniczki.

Praktyczny wymiar powyższego orzeczenia dotyczy też sposobu traktowania w postępowaniach podatkowych informacji wynikających z formularzy SCAC, uzyskiwanych w ramach wymiany międzynarodowej. Dowody tego rodzaju mają nierzadko kluczowe znaczenie w sprawach karuzelowych. Organy podatkowe i sądy podchodzą do nich często zupełnie bezkrytycznie. Przyjmują zawarte w nich tezy dotyczące transakcji za pewnik i wyciągają z nich negatywne konsekwencje dla podatników. W przywołanej sprawie sąd słusznie zauważył jednak, że uzyskanie takich informacji należy traktować jak każdy inny dowód w sprawie. Analizując je, polskie organy powinny zatem wykazać się rozwagą, w szczególności ze względu na lakoniczny charakter tych informacji i związane z tym możliwe wątpliwości co do ich prawdziwości.


Skuteczna obrona w sprawach karuzelowych

Z powyższych orzeczeń wynika przede wszystkim, że w przypadku niekorzystnych decyzji organów podatkowych, warto walczyć o swoje prawa przed sądami administracyjnymi. Ponadto, wyroki te wskazują, że w celu zwiększenia swoich szans na wygraną przed sądem administracyjnym, podatnicy powinni mieć na uwadze następujące czynniki:

  • przed wydaniem decyzji udowodnić należy, że:
    • rzeczywiście doszło do dostawy towaru / świadczenia usługi (np. dowód z dokumentów dot. tras przejazdów, w przypadku usług transportowych),
    • podatnik podejmował starania mające na celu weryfikację kontrahentów;
  • istotną częścią dowodzenia należytej staranności może być przedstawienie funkcjonujących w przedsiębiorstwie procedur obsługi zamówień;
  • wnioski z formularzy SCAC uzyskanych przez organ w ramach międzynarodowej wymiany informacji można kwestionować – należy wskazywać w postępowaniu na ich ewentualne nieścisłości czy brak uzasadnienia zawartych w nich tez.

O ile walkę z oszustwami podatkowymi należy uznać za w pełni uzasadnioną, to mało selektywne podejście niektórych organów podatkowych sprawia, że ostrze kontroli uderza w wielu uczciwych przedsiębiorców – rzetelnie płacących podatki, tworzących miejsca pracy i przyczyniających się do rozwoju całej gospodarki. Wydawane w sprawach karuzelowych decyzje mogą poważnie spowolnić ich rozwój czy nawet doprowadzić niektórych z nich do upadku.  Rozsądne podejście do spraw karuzelowych wyrażone w zaprezentowanych wyrokach sądów administracyjnych, daje uczciwym podatnikom argumenty pozwalające na obronę przed nieusprawiedliwionymi zarzutami organów podatkowych. Te ostatnie powinny natomiast wziąć je pod uwagę w toku prowadzonych postępowań, czy nawet w procesie typowania podmiotów do kontroli.

Łukasz Pikus, prawnik w Lubasz i Wspólnicy – Kancelaria Radców Prawnych,

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    14 cze 2021
    Zakres dat:

    Wpłaty do PPK - kiedy pobrać zaliczkę na PIT?

    Wpłaty do PPK finansowane przez pracodawcę stanowią przychód pracownika oszczędzającego w PPK (art. 12 ust. 1 ustawy o PIT). Oznacza to, że pracodawca powinien naliczyć i pobrać od tych wpłat zaliczkę na PIT zgodnie z obowiązującą danego pracownika skalą podatkową (17% lub 32%).

    Składka na ubezpieczenie zdrowotne a PIT w 2022 roku – jak być powinno

    Składka na ubezpieczenie zdrowotne a PIT. Jak rozwiązać problem składki na ubezpieczenie zdrowotne w nowym systemie opodatkowania dochodów osób fizycznych (PIT), który ma obowiązywać od 2022 roku? Profesor Witold Modzelewski proponuje, by – przy spełnieniu dwóch innych warunków - kwota składki była dla wszystkich podatników kosztem uzyskania przychodów lub była wyłączona z podstawy opodatkowania.

    Opłata reprograficzna a komputery przenośne i stacjonarne

    Opłata reprograficzna nie powinna dotyczyć komputerów przenośnych i stacjonarnych, natomiast w przypadku pozostałych urządzeń i nośników powinna być znacznie obniżona - uważa Konfederacja Lewiatan.

    Polski Ład: Investor Desk, Interpretacja 590, PGK VAT i inne udogodnienia dla inwestorów

    Polski Ład: Investor Desk, Interpretacja 590, PGK VAT i inne udogodnienia dla inwestorów. Ministerstwo Finansów informuje, że w ramach Polskiego Ładu zostaną wdrożone nowe rozwiązania prawne i organizacyjne mające na celu przyciąganie do Polski strategicznych inwestorów. Już w 2022 roku kompleksowa i szybka obsługa inwestorów ma stać się (wg zamierzeń MF i Rządu) wizytówką naszego kraju. Uruchomiony zostanie tzw. Investor Desk i Interpretacja 590. Będą też korzystne rozwiązania podatkowe dla holdingów (w tym PGK VAT) i zachęta do inwestycji dla instytucji finansowych.

    KSR „Przychody ze sprzedaży wyrobów, półproduktów, towarów i materiałów”

    KSR „Przychody ze sprzedaży wyrobów, półproduktów, towarów i materiałów” - to nowy standard rachunkowości, którego projekt został właśnie skierowany do dyskusji publicznej. Termin zgłaszania uwag do projektu upływa 8 sierpnia 2021 r. Co zawiera nowy KSR?

    SLIM VAT 2. Korekta deklaracji importowej

    SLIM VAT 2 zawiera rozwiązanie, które umożliwi podatnikowi rozliczającemu podatek z tytułu importu towarów bezpośrednio w deklaracji podatkowej dokonania korekty deklaracji, w sytuacji gdyby w pierwotnej deklaracji nie rozliczył w prawidłowej wysokości podatku.

    Kolejne deklaracje akcyzowe z podpisem elektronicznym

    Deklaracje akcyzowe z podpisem elektronicznym. Ministerstwo Finansów planuje poszerzenie listy deklaracji podatkowych, które mogą być podpisywane elektronicznie o deklaracje akcyzowe AKC-UAKZ i AKC-KZ. Ponadto możliwe będzie opatrywanie podpisem zaufanym albo podpisem osobistym - deklaracji uproszczonej w sprawie podatku akcyzowego od samochodów osobowych (AKC-US) oraz podań w sprawach dotyczących podatku akcyzowego − przesyłanych przez Platformę Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych.

    Nadużywanie prawa przez organy podatkowe będzie utrudnione

    Postępowanie podatkowe. Fiskus decydując się na bezpodstawne wszczęcie postępowania podatkowego naraża się na ryzyko uchylenia decyzji administracyjnej i utratę kompetencji do zmiany rozliczenia podatkowego podatnika.

    Spłata zaległości podatkowej przez członka zarządu

    Zobowiązania podatkowe spółki. Organ podatkowy dochodził od członka zarządu spółki spłaty zobowiązań podatkowych, które już nie istniały.

    MF zaprasza na XII Forum Cen Transferowych – 24 czerwca 2021 r.

    Ministerstwo Finansów informuje, że XII edycja Forum Cen Transferowych (FCT) odbędzie się online 24 czerwca 2021 r. Zgłoszenie udziału można przesłać do 18 czerwca 2021 r. (piątek).

    Crowdfunding (finansowanie społecznościowe) - nowe przepisy od listopada 2021 r.

    Crowdfunding - nowe przepisy od listopada 2021 r. Trwają prace nad przepisami (ustawa o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych), które uregulują rynek finansowania społecznościowego. Platformy, które się tym zajmują, zgodnie z proponowaną ustawą będą działać zgodnie z licencją i podlegać nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Zwiększy się jednak kwota – z 1 mln do 5 mln euro – którą będą mogły pozyskać w ramach crowdfundingu. Podwyższony limit zacznie obowiązywać od listopada 2023 roku. – W krótkim terminie nowe przepisy zapewnią w miarę bezpieczne funkcjonowanie rynku, w długiej perspektywie mogą umożliwić rozwój platform, również za granicą – ocenia Artur Granicki, prezes Navigator Crowd.

    Polskie Ład. Wyższe dopłaty do paliwa rolniczego od 2022 r.

    Zwrot akcyzy za paliwo rolnicze od 2022 r. W ramach programu Polski Ład ma nastąpić podniesienie stawki dopłaty do 110 zł na hektar. Wypłata dopłat według podwyższonej stawki ma nastąpić w I połowie 2022 r.

    Polski Ład - wsparcie dla rolnictwa

    Polski Ład - rolnictwo. 12 czerwca 2021 r. premier Mateusz Morawiecki podczas debaty dot. Polskiego Ładu dla rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich w Instytucie Zootechniki w Balicach koło Krakowa, przedstawił szereg pozytywnych zmian jakie czekają rolników. Ważniejsze zmiany, to: wyższe dopłaty do paliwa dla rolników, uwolnienie rolniczego handlu detalicznego, ustawa o rodzinnych gospodarstwach rolnych, kodeks rolny, E-okienko dla rolnika, cyfrowy system pozwalający na identyfikowanie żywności „od pola do stołu”, centralny system informatyczny zasobu państwowej ziemi.

    Podwyżki stawek podatkowych i podatki korporacyjne

    Podwyżki podatków. Poza klasyczną podwyżką stawek podatkowych, kraje decydują się na dodatkowe podatki korporacyjne - stwierdza w analizie Polski Instytut Ekonomiczny. Zwraca uwagę, że największym zmianom podlegają w ostatnim roku obciążenia środowiskowe.

    Ulga klęskowa w podatku rolnym

    Ulga klęskowa w podatku rolnym jest preferencją podatkową, która przewidziana jest w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej. Jak działa ulga klęskowa? Jakie są zasady przyznawania ulgi?

    Błąd w rozliczeniach nie jest oszustwem podatkowym

    Sankcje w VAT. Podatnik nie może być karany za błąd, który nie jest oszustwem lub uszczupleniem podatkowym - tak uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

    Usługi gastronomiczne na kasie fiskalnej online - interpretacje

    Kasy fiskalne online w branży gastronomicznej pojawiły się od 1 stycznia 2021 r. Obowiązek wymiany starych kas na nowe objął bowiem usługi związane z wyżywieniem świadczone przez stacjonarne placówki gastronomiczne. Pojawiło się jednak szereg wątpliwości interpretacyjnych związanych z nowym obowiązkiem. Oto niektóre z nich.

    Polski Ład. Ile będą kosztowały zmiany podatkowe?

    Polskie Ład. Najważniejsze zmiany jeśli chodzi o kwestie ubytku PIT to jest ok. 22 mld zł dla całego sektora, dodatkowo przewidujemy ok. 4-4,5 mld zł kosztów z tego pakietu ulg dla małych i średnich przedsiębiorstw - powiedział wiceminister finansów Piotr Patkowski.

    Przeniesienie firmy za granicę a podatek w Polsce

    Przeniesienie działalności gospodarczej za granicę. Zapowiadane zmiany w ramach Polskiego Ładu, rosnące koszty prowadzenia firmy, niejasne przepisy i nadmierna biurokracja – to czynniki, przez które wielu przedsiębiorców rozważa przeniesienie działalność za granicę. Jednak samo zarejestrowanie firmy w innym kraju (nawet w UE) nie zwalnia automatycznie z płacenia podatków i składek ubezpieczeniowych w Polsce.

    Kiedy osoba fizyczna ma rezydencję podatkową w Polsce?

    Polska rezydencja podatkowa. Ministerstwo Finansów opublikowało objaśnienia podatkowe z 29 kwietnia 2021 r. dotyczące zasad ustalania rezydencji podatkowej oraz zakresu obowiązku osoby fizycznej w Polsce. Zdaniem ekspertów PwC te objaśnienia mogą być postrzegane jako zapowiedź szczególnego zainteresowania władz podatkowych rezydencją osób fizycznych, które utraciły lub utracą rezydencję podatkową w Polsce.

    Czy opodatkowanie firm w Czechach jest niższe?

    Opodatkowanie działalności gospodarczej w Czechach nie jest znacząco korzystniejsze niż w Polsce - stwierdza Polski Instytut Ekonomiczny. Analitycy zwracają uwagę, że zależy ono m.in. od branży, w której działa firma, poziomu przychodów oraz relacji między przychodami a kosztami.

    Kto musi mieć kasę fiskalną online od 1 lipca 2021 r.?

    Kasy fiskalne online. Od 1 lipca 2021 r. kolejna grupa podatników zobowiązana jest do obowiązkowego ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kas fiskalnych online. Których podatników dotyczy ten obowiązek?

    Obowiązek podatkowy drugiego stopnia w akcyzie

    Podmiotowość podatników akcyzy z tytułu obowiązku podatkowego drugiego stopnia jest przedmiotem daleko idących kontrowersji, zresztą z wielu powodów – pisze profesor Witold Modzelewski.

    Pusta faktura wymaga udowodnienia

    Puste faktury. Urząd skarbowy oskarżył firmę o nabycie pustych faktur, mimo że zeznania świadków wyraźnie stwierdzały co innego. Sprawę rozstrzygnął sąd administracyjny.

    Skutki podatkowe wycofania samochodu ze spółki cywilnej

    Skutki podatkowe wniesienia i wycofania samochodu do spółki cywilnej - cz. II wycofanie samochodu ze spółki cywilnej.