Kategorie

Jak wg Ministerstwa Finansów podatnicy VAT powinni sprawdzać swoich kontrahentów

Małopolski Instytut Studiów Podatkowych
Doradztwo podatkowe, rachunkowość, audyt, obsługa i pomoc w trakcie postępowań z organami podatkowymi, ceny transferowe
Jak zdaniem Ministerstwa Finansów podatnicy VAT powinni sprawdzać swoich klientów
Jak zdaniem Ministerstwa Finansów podatnicy VAT powinni sprawdzać swoich klientów
Ministerstwo Finansów rozpoczęło prace nad utworzeniem listy przesłanek należytej staranności po stronie nabywcy w transakcjach krajowych. W treści zawiadomienia z dnia 30 czerwca 2017 r., czytamy, że celem jest : „opracowanie możliwie kompletnej i precyzyjnej listy przesłanek należytej staranności po stronie nabywcy w transakcjach krajowych, których spełnienie w momencie zawierania transakcji skutkowałoby brakiem podstaw do kwestionowania u podatników prawa do odliczenia podatku VAT w następstwie uznania, że podatnicy nie wiedzieli i nie mogli wiedzieć, że w ramach danej transakcji ich dostawca dopuścił się przestępstwa”.

Podjęta inicjatywa resortu finansów jest wynikiem wieloletnich obserwacji, zarówno w Polsce jak i krajach Unii Europejskiej, niepokojących i szkodliwych dla budżetu państwa zjawisk polegających na wyłudzeniach nienależnego zwrotu podatku VAT lub nieodprowadzaniu należności podatkowych z tytułu tego podatku, czego przykładem jest występowanie tzw. „znikającego podatnika” (ang. missing trader) w łańcuchu transakcji pomiędzy kontrahentami. Podmiot taki nie odprowadza należnego podatku do budżetu państwa, a tworzy formalne podstawy do żądania jego zwrotu na dalszym etapie.

Do tej pory Ministerstwo Finansów wydało wiele listów ostrzegawczych informujących o zagrożeniu oszustwami w zakresie podatku VAT, występującymi w obszarze różnych transakcji gospodarczych (m.in. w obrocie elektroniką, olejem rzepakowym). Jednakże jak wynika z obserwacji, zachodzi potrzeba usystematyzowania i wskazania ogólnych wytycznych jakimi powinien się kierować uczciwy podatnik przy wyborze kontrahenta. Zatem celem utworzenia listy przesłanek należytej staranności jest nie tylko zapewnienie wpływów do budżetu państwa z podatku VAT, ale również ochrona uczciwych podatników przed negatywnymi konsekwencjami  wynikającymi z transakcji zawieranych z podmiotami „podejrzanymi”.

Sytuacje, w których podatnik powinien wykazać szczególną ostrożność przy zawieraniu transakcji, wskazał w wydanych orzeczeniach NSA odnosząc się m.in. do:

  • powszechnej wiedzy o nadużyciach w danej branży, np. obrocie paliwem (sygn. akt I FSK 280/15),
  • podjęcia współpracy gospodarczej z nowopowstałym podmiotem (sygn. akt I FSK 381/15),
  • nietypowych form zapłaty za transakcje- np. cesjami wierzytelności (sygn. akt I FSK 1103/15),
  • udzielenia rabatu przez dostawcę w przypadku płatności gotówką (sygn. akt I FSK 959/15),
  • przekazywania przez kontrahenta faktur przez osoby trzecie (sygn. akt I FSK 1015/15),
  • krótkiego terminu na dokonanie płatności,
  • ceny towaru znacznie niższej od rynkowej (sygn. akt I FSK 1015/15),
  • otrzymania faktur od tego samego kontrahenta w wielu różnych wersjach graficznych (sygn. akt I FSK 1927/14),
  • nietypowych miejsc przekazania towarów (np. na trasie) (sygn. akt I FSK 960/15),
  • warunków transakcji wykluczających skuteczną reklamację zakupionego towaru, np. brak podania numeru IMEI na fakturze dot. telefonów komórkowych (sygn. akt I FSK 960/15),
  • anonimowości dostawców (sygn. akt I FSK 1483/15)- brak podania nazw firm, znane są tylko numery boksów (sprawa dot. Wólki Kosowskiej).

Zaistnienie w obrocie gospodarczym choć jednej z powyższych przesłanek, może prowadzić do przekonania, że mamy do czynienia z nieuczciwym kontrahentem. Wówczas niepodjęcie przez nabywcę kroków zmierzających do zachowania należytej staranności, może skutkować zakwestionowaniem przez organy podatkowe prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Polecamy: Biuletyn VAT

Z analizy aktualnego orzecznictwa NSA można wywnioskować, jakie czynności powinien podjąć nabywca usługi/ towaru w celu zachowania należytej staranności. W tym miejscu warto wskazać m.in. na:

- uzyskanie dokumentów rejestracyjnych (odpisów z KRS) kontrahentów (sygn. akt I FSK 1679/16),

- uzyskanie od kontrahenta kopii deklaracji podatkowych (sygn. akt I FSK 1679/16),

- płatność na rachunek bankowy (sygn. akt I FSK 818/15),

- pozyskanie informacji o statusie podatnika na podstawie art. 96 ust. 13 ustawy o VAT (sygn. akt I FSK 381/15),

- zweryfikowanie źródła dostaw towarów (sygn. akt I FSK 960/15),

- sprawdzenie miejsca, gdzie ma siedzibę kontrahent (sygn. akt I FSK 1658/16),

- w przypadku stali – ważenie towaru, uzyskanie atestu, wystawienie faktur oraz faktur korygujących w przypadku niezgodności wagowych i stosowne dokonywanie korekty rozliczeń (sygn. akt I FSK 522/15),

- w przypadku odpadów – weryfikację, czy kontrahent posiada wymagane zezwolenie na przewóz odpadów (sygn. akt I FSK 1490/14).

Tymczasem okoliczności, które mogą przemawiać za brakiem zachowania należytej staranności po stronie nabywcy, obejmują przykładowo wymienione sytuacje:

- płatność gotówką bez weryfikacji osób dostarczających towar (sygn. akt I FSK 1103/15),

- brak wiedzy o osobach dostarczających towar (sygn. akt I FSK 1806/14),

- brak dokumentów potwierdzających płatność (sygn. akt I FSK 691/15),

- brak sprawdzenia danych (w tym umocowania) osób podających się za przedstawiciela kontrahenta (sygn. akt I FSK 1634/14),

- brak umowy pisemnej w obrocie profesjonalnym (sygn. akt I FSK 905/15),

- brak bezpośredniego kontaktu z kontrahentem (sygn. akt I FSK 1343/14),

- w przypadku robót budowlanych- określenie zakresu prac wyłącznie ustnie (I FSK 1015/15),

- w przypadku paliw- brak sprawdzenia posiadania przez kontrahenta koncesji na handel paliwem i brak zbadania jakości paliwa wbrew ustawowym obowiązkom.


Jak poinformował resort finansów, obecnie prowadzone są konsultacje otwarte dla wszystkich podmiotów.  Celem tych konsultacji jest wypracowanie wspólnego stanowiska i przedstawienie listy przesłanek należytej staranności po stronie nabywcy, których spełnienie świadczyłoby o zachowaniu należytej staranności przez podatnika.

Stworzenie takiej ogólnej listy dostępnej dla wszystkich podatników to dobry pomysł od dawna bowiem największą bolączką podatników jest to, że nie wiedzą jak daleko powinni się posunąć w takiej weryfikacji swoich kontrahentów. Organy podatkowe bardzo często wykorzystywały to przeciwko podatnikom zarzucając, że albo weryfikacja była zbyt słaba albo że była tak dobra, że podatnik musiał wiedzieć że jego kontrahent jest zamieszany w wyłudzanie podatku VAT. W obu tych przypadkach pozbawiały podatników prawa do odliczenia. Trudno było znaleźć „złoty środek” w takiej weryfikacji, który by usatysfakcjonował organy podatkowe. Stworzenie ogólnego standardu staranności pomoże zatem podatnikom w obronie przed zarzutem niedbalstwa. Oczywiście wszystko zależy od ostatecznego wyniku prac MF i kształtu owych reguł staranności. MF nie powinno wymagać od podatników zachowań nieracjonalnych, czy niemożliwych do spełnienia.

Justyna Zając-Wysocka 

Jarosław Włoch      

Małopolski Instytut Studiów Podatkowych Sp z o.o.  

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    16 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kantor wymiany walut - wymogi formalne

    Prowadzenie kantoru wymiany walut to jedna z tych form działalności, które w ostatnich latach cieszą się ogromną popularnością. Łatwy dostęp do podróżowania i powszechność emigracji z kraju np. w celach zarobkowych, to główne powody, dla których taki biznes jest szczególnie opłacalny. Kantor to punkt usługowy oferujący sprzedaż i zakup obcej waluty po określonych kursach. Wydawałoby się, że to dość prosta sprawa, jednak samo założenie takiej firmy nie jest łatwe. Jeżeli chcemy prowadzić kantor, musimy uzyskać zezwolenie i spełnić kilka istotnych warunków.

    Wirtualna kasa fiskalna nie będzie musiała drukować paragonów

    Wirtualne kasy fiskalne. Kasa fiskalna w postaci oprogramowania (czyli tzw. wirtualna kasa fiskalna) nie będzie musiała drukować paragonów, jeśli została umieszczona w urządzeniach do automatycznej sprzedaży towarów i usług. Taka zmiana wynika z projektu rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej opublikowanego w czwartek 16 września 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji.

    Kwota wolna od podatku w 2022 roku

    Kwota wolna od podatku. W ramach Polskiego Ładu ustawodawca proponuje podwyższenie do 30 000 zł kwoty wolnej od podatku. Zmiana ma wejść w życie od 2022 roku.

    Składy podatkowe - zmiany w akcyzie

    Składy podatkowe. Jeśli dany podmiot przejmie od innego skład podatkowy, to dotychczasowy posiadacz składu nie będzie musiał zapłacić akcyzy od produktów znajdujących się w nim - przewiduje projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym, który trafi do dalszych prac w sejmowej komisji energii.

    Czy dobrowolne opłaty za toalety podlegają VAT?

    Dobrowolne opłaty za toalety a VAT. Czy otrzymane środki pieniężne (dobrowolne opłaty za skorzystanie z toalety) powinny być uznane za podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT wynagrodzenie z tytułu świadczonych usług?

    TSUE kontra Belgia. Zwolnienia podatkowe niezgodne z prawem UE

    Zwolnienia podatkowe. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że zwolnienia podatkowe przyznawane przez Belgię przedsiębiorstwom międzynarodowym stanowią system pomocy państwowej niezgodnej z prawem Unii. Przyznał tym samym rację Komisji Europejskiej i uchylił wyrok Sądu UE z 2019 roku.

    Jaka stawka ryczałtu od przychodów z działalności produkcyjnej (wytwórczej)

    Stawka ryczałtu dla działalności produkcyjnej. Ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych można opodatkować przychody osiągane przez osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Przychody z działalności produkcyjnej (wytwórczej) mogą być opodatkowane albo stawką 8,5% albo 5,5%. Od czego zależy zastosowanie jednej z tych stawek do działalności produkcyjnej?

    Grzywny za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku

    Grzywny za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku. W roku 2022 podatnikom grozić będą wyższe niż w 2021 r. kwoty grzywien, jakie można wymierzyć za popełnienie przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego.

    Kiedy e-faktury będą obligatoryjne? Jak się przygotować?

    E-faktury. Z końcem sierpnia br. Rada Ministrów przyjęła projekt zmian do ustawy VAT wdrażającej Krajowy System e-Faktur (KSeF). Choć początkowo z powyższego rozwiązania będzie można korzystać dobrowolnie, już od 2023 roku stanie się ono obligatoryjne. Jakie są korzyści i wyzwania dla przedsiębiorców wynikające z jego wdrożenia?

    Prosta Spółka Akcyjna – jak założyć, jak działa

    Prosta Spółka Akcyjna (PSA) jest szczególnie atrakcyjna dla młodych innowatorów, którzy dysponują unikalnym know-how i chcą otworzyć biznes, ale nie mają na to własnego majątku. Możesz ją szybko zarejestrować, a jej obsługa jest bardzo prosta. O tym, jak krok po kroku założyć PSA i jakie płyną z tego korzyści dla przedsiębiorców, rozmawiali 15 września 2021 r. uczestniczy konferencji online, zorganizowanej przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości.

    Drugi samochód w jednoosobowej działalności a koszty podatkowe

    Samochód w działalności gospodarczej. W związku z tym, że przepisy nie zabraniają posiadania więcej niż jednego samochodu w ramach prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej, przedsiębiorcy decydują się na zakup kolejnego pojazdu do swojej działalności. Część z nich ma jednak pewne wątpliwości i dostrzega potencjalne ryzyko podatkowe związane z zakupem drugiego auta. Dlatego decyduje się wystąpić o potwierdzenie planowanego zakupu oraz jego skutków podatkowych w ramach interpretacji indywidualnej. Stanowisko fiskusa jest korzystne dla podatników, jednak zawiera pewne warunki.

    Polski Ład. Przedsiębiorcy będą rezygnować z podatku liniowego

    Polski Ład. Około 700 tys. przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym zostanie najmocniej dotkniętych planowanymi zmianami w ramach Polskiego Ładu. Zwiększenie im obciążeń, nawet jeśli wyniesie 4,9 proc. zamiast 9 proc., bez możliwości odliczenia kwoty wolnej od podatku, czyli planowanych 30 tys. zł, może spowodować, że część przedsiębiorców zrezygnuje z tej formy opodatkowania. – Tymczasem od 2004 roku, kiedy ją wprowadzono, przyniosła ona wiele korzyści zarówno dla firm, jak i budżetu państwa – mówi Rzecznik MŚP Adam Abramowicz, który zbiera podpisy pod petycją w sprawie zablokowania niekorzystnych zmian. Podpisało ją już ponad 52 tys. osób.

    Polski Ład a „szara strefa” w zatrudnieniu

    Polski Ład a „szara strefa” w zatrudnieniu. Według raportu Głównego Urzędu Statystycznego skala „szarej strefy” w zatrudnieniu w Polsce szacowana jest na 880 tysięcy osób (ok. 5,4% ogólnej liczby pracujących) [1]. Trzeba jednak zaznaczyć, że badania statystyczne nie odkrywają rzeczywistej skali zjawiska. Realnie praca nierejestrowana może obejmować nawet 16% osób w wieku produkcyjnym [2].

    Polski Ład. Kontrola podatkowa na wniosek

    Polski Ład. Podatnik, który dostanie od szefa Krajowej Administracji Skarbowej ostrzeżenie przed podejrzanym kontrahentem, będzie mógł wnioskować o przeprowadzenie kontroli podatkowej w zakresie będącym przedmiotem tego ostrzeżenia.

    Przekształcasz działalność gospodarczą w jednoosobową sp. z o.o.? Sprawdź co zmieni się w Twojej księgowości!

    Zmiana dotychczasowej formy prawnej firmy z jednoosobowej działalności gospodarczej na spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością oznacza rewolucję w obowiązkach księgowych. Jeśli przed przekształceniem prowadziłeś podatkową księgę przychodów i rozchodów, zakładając spółkę z o.o. musi przejść na księgi rachunkowe.

    PIT od działalności gospodarczej w 2022 roku - skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt

    PIT od działalności gospodarczej w 2022 roku. Kluczowym elementem nowego Polskiego Ładu są istotne zmiany w podatkach. Zmiany te obejmą system opodatkowania działalności gospodarczej w Polsce, wsparcie innowacyjnych rozwiązań, pobudzenie inwestycji o nowe rozwiązania dla inwestorów strategicznych.

    Ulga na powrót od 1 stycznia 2022 r.

    Ulga na powrót. Polski Ład przewiduje wprowadzenie ulgi w podatku dochodowym dla podatników osiedlających się w Polsce, tzw. ulga na powrót. Proponuje się, aby ulga na powrót weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Kto będzie miał prawo do nowej ulgi i jaka będzie jej wysokość?

    Tarcza Finansowa PFR dla Dużych Firm - wnioski do 30 września

    Tarcza Finansowa PFR dla Dużych Firm. Polski Fundusz Rozwoju ponownie uruchomił Tarczę Finansową dla Dużych Firm. 14 września 2021 r. PFR poinformował o udostępnieniu możliwości składania wniosków o finansowanie preferencyjne w ramach tej Tarczy. Finansowanie służy pokryciu szkody powstałej na skutek zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z COVID-19. Program został uruchomiony w związku z przyjęciem przez Radę Ministrów zmian do programu rządowego Tarczy Finansowej Polskiego Funduszu Rozwoju dla Dużych Firm, po uzyskaniu uprzednio decyzji Komisji Europejskiej. Termin na zgłoszenie wniosków upływa 30 września 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2022 roku - 3010 zł

    Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2022 roku. Na posiedzeniu w dniu 14 września 2021 r. Rada Ministrów przyjęła rozporządzenie w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2022 roku. W przyszłym roku minimalne pensje wzrosną do kwoty 3010 zł, natomiast minimalna stawka godzinowa wynosić będzie 19,70 zł.

    Polski Ład w podatkach - skutki dla podatników PIT i CIT

    Polski Ład w podatkach. W związku z Polskim Ładem skokowy wzrost obciążeń czeka przedsiębiorców płacących PIT, część osób opodatkowanych liniowo może zainteresować się ryczałtem, wreszcie dostępny dla wielu podatników będzie estoński CIT- mówi PAP partner w kancelarii KNDP Marek Kolibski. Według niego kontrowersje budzi tryb wprowadzania zmian - mają zacząć obowiązywać za niecałe 4 miesiące.

    PIT za 2020 r. Podatnicy odliczyli 7,5 mld zł ulgi termomodernizacyjnej

    Ulga termomodernizacyjna. Według wstępnych danych z rozliczeń PIT za 2020 r. z ulgi termomodernizacyjnej skorzystało ponad 450 tys. podatników, ponad dwa razy więcej niż za 2019 r. - wynika z danych resortu finansów. Za 2020 r. odliczono w ten sposób 7,5 mld zł.; za 2019 r. było to 3,2 mld zł.

    Oskarżenie o udział w karuzeli VAT

    Sankcje za udział w karuzeli VAT. Przedsiębiorca wygrał ze skarbówką, bo jej organ, nie analizując dowodów, automatycznie uznał go za przestępcę, powielając ustalenia innego organu.

    Progi podatkowe w 2022 roku

    Progi podatkowe. W ramach Polskiego Ładu ustawodawca proponuje podwyższenie do 120 000 zł progu dochodów, po przekroczeniu którego ma zastosowanie 32% stawka podatku. Zmiana miałaby wejść w życie od 2022 roku.

    Tax Free od 1 stycznia 2022 r. Obowiązek rejestracji

    Tax Free. Od 1 stycznia 2022 r. wszyscy sprzedawcy w systemie zwrotu podatku VAT podróżnym będą mieć obowiązek wystawiania dokumentów Tax Free w formie elektronicznej. Trwa rejestracja podmiotów, które będą chciały sprzedawać w systemie Tax Free po 1 stycznia 2022 r.

    Polski Ład to wzrost kosztów obsługi księgowej

    Polski Ład. Reforma podatkowa spowoduje masowe ruchy przedsiębiorców szukających możliwości optymalizacji biznesu i wpłynie na wzrost kosztów obsługi księgowej - mówią eksperci o pakiecie podatkowym Polskiego Ładu. Ich zdaniem na zmianach skorzystają pracownicy etatowi, ale i tak zyski zje inflacja.