REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Selektywne zastosowanie split payment jest dowodem braku dobrej wiary podatników VAT

Selektywne zastosowanie split payment jest dowodem braku dobrej wiary podatników VAT
Selektywne zastosowanie split payment jest dowodem braku dobrej wiary podatników VAT

REKLAMA

REKLAMA

Obowiązujący od lipca 2018 r. tzw. mechanizm podzielonej płatności (ang. split payment) w podatku od towarów i usług w sposób raczej niezamierzony doprowadzi do głębokiej przebudowy funkcjonowania tego podatku. Będzie to jednak zaskakująca rewolucja, która – jak to często bywa – zmiecie swoich autorów – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.

Należy przybliżyć fenomen zmian, które dzieją się na naszych oczach. Prawdopodobnie dziesiątki tysięcy podatników (zapewne więcej) jest nieświadomie uwikłanych w oszustwa podatkowe, bo wspólnotowy VAT jest pomysłem patologicznym, na którym żeruje międzynarodowy biznes podatkowy zajmujący się wyłudzeniami tego podatku „na skalę przemysłową”. Aby ratować ofiary tego podatku, którzy faktycznie uczestniczą w tych oszustwach, Trybunał Sprawiedliwości UE wymyślił nie mającą jakiegokolwiek umocowania prawnego teorię „dobrej wiary i należytej staranności” ofiar tych oszustw. Sama teoria brzmi dość groteskowo, ale przypomnę jej sens: podatnik ma prawo odliczyć z fałszywej faktury, która nie daje obiektywnie prawa do odliczenia, jeśli nie wiedział i przy dołożeniu należytej staranności nie mógł wiedzieć, że uczestniczy w oszustwie podatkowym.

REKLAMA

REKLAMA

Jest to klasyczna teoria rozpaczy: przy pomocy której zamierza się od lat bezskutecznie ograniczyć postępującą katastrofę tego podatku. Jeśli zgodnie z prawem egzekwowano by przestrzeganie reguł tego podatku, to istotna część podatników utraciłaby prawo do odliczenia, a to pociągałoby za sobą powstawanie masowych zaległości podatkowych, których nikt nie byłby w stanie spłacić. Bo rzeczywisty mechanizm wspólnotowego podatku od towarów i usług generuje tzw. trzeci sektor gospodarki, czyli fikcyjne obroty towarowe i usługowe, których jedynym celem jest wyłudzenie zwrotów tego podatku. Stanowią one co najmniej kilka procent PKB wspólnoty (a może więcej). Odpowiedzialni oraz świadomi uczestnicy tego procederu są zbyt silni, aby ktoś odważył się podjąć otwartą walkę z „trzecim sektorze”. Ponoszone przez budżety państw członkowskich straty w wyniku działania owego sektora miały być rekompensowane przez utratę prawa do odliczenia tych podatników, którzy chcą nie chcąc uczestniczyli w tym procederze: aby uwiarygodnić te transakcje, trzeba znaleźć wielu klasycznych „jeleni”, którzy kupią i sprzedają towary wykorzystywane dla potrzeb „optymalizacji podatkowej”. A tych „jeleni” jest wielu. Aby nie zbuntowali się przeciwko tej intrydze wymyślono, powyższą teorię, którą stosuje się jednak dość selektywnie: niektórym podatnikom daruje się prawo do odliczenia, bo jakoby nie udowodniono, że nieświadomie uczestniczyli w oszustwie. Innym – (większości) – nie daruje się grzechów. Ale jest nadzieja.

Cały powyższy obraz przedstawia stan historycznej katastrofy nie tylko tego podatku, lecz również jednego z najważniejszych przedsięwzięć harmonizacyjnych Unii Europejskiej: wyhodowano tu potwora, który żywi się swoją ofiarą.

REKLAMA

Odpowiedzią na powyższe zagrożenia miała być podzielona płatność,  którą opracowano w 2015 roku (projekt nowej ustawy o VAT): podatnik (nabywca lub usługodawca) miał zachować prawo do odliczenia, mimo uczestnictwa w oszustwie, jeśli zastosował ten mechanizm. Nie korzystałby z tego przywileju, gdyby brał udział w tym oszustwie w zamiarze bezpośrednim: czyli wiedział, że uczestniczy i chciał je popełnić. Gdyby wiedział lub podejrzewał, że uczestniczy, lecz nie chciał go, popełnić godząc się jednak na ewentualne popełnienie (zamiar ewentualny), zastosowanie podzielonej płatności dawałby mu prawo do odliczenia. Dzięki temu podatnicy stosowaliby ów mechanizm wyłącznie do „ryzykowanych transakcji” nie obawiając się zarzutu braku dobrej wiary. Aby uzyskać ten efekt w projekcie tym zamieszczono precyzyjne przepisy regulujące ten problem oraz zagwarantowano ustawową niekaralność sprawców tych czynów.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Wszyscy wiemy, co było dalej. Ktoś (kto?) skutecznie storpedował ten projekt, a podatkiem tym zaczęli rządzić oddelegowani do resortu finansów „ludzie z rynku”, czyli byli (?) pracownicy międzynarodowego biznesu podatkowego. Po dwóch latach przeforsowali swoją wersję podzielonej płatności, która nie chroni prawa do odliczenia: wręcz odwrotnie – gdy podatnik zastosuje mechanizm do „ryzykownej transakcji” , będzie to dowodem świadomego uczestnictwa w oszustwie zarówno w znaczeniu prawnopodatkowym, jak i karnoskarbowym oraz karnym – będzie dowodem zawinionego „użycia” fałszywej faktury „w okolicznościach faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia należności publicznej” (art. 270 a i 271 a Kodeksu karnego).

Jak więc zareagowali podatnicy, którzy chcieli skorzystać z tego mechanizmu? Postanowili stosować go również wobec wszystkich kontrahentów, bo będzie to dowodem, że nie uznawali niektórych transakcji za „ryzykowane”. Spotkało się to z oburzeniem ich większości kontrahentów, ponieważ nie chcą oni być traktowani jako oszuści. Zarazem doprowadzi to do załamania płynności tych podmiotów, bo bardzo trudno wydać pieniądze zgromadzone na rachunkach VAT: mają na nich pieniądze można zbankrutować.

Teraz większość firm rozważa coś zupełnie odwrotnego: ogłoszą, że nie będą stosować podzielonej płatności, bo nie uczestniczą (nawet nieświadomie) w oszustwach podatkowych.

Szkoda, że skompromitowano dobry sposób naprawy tego podatku. A może o to chodziło?

Witold Modzelewski

Profesor Uniwersytetu Warszawskiego

Instytut Studiów Podatkowych

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Księgowość
VAT w 2027 r. Co obejmie solidarna odpowiedzialność?

Odpowiedzialność solidarna nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy obejmie także wybrane usługi niematerialne, w tym doradcze, zarządcze i rachunkowo-księgowe. Nowe przepisy będą mieć zastosowanie do usług, dla których obowiązek podatkowy powstanie od dnia 1 stycznia 2027 r. Podatnik nie poniesie współodpowiedzialności jeśli zapłaci za taką usługę z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

Wyższe stawki ZUS w 2027 r. po przekroczeniu limitu Małego ZUS Plus

Pełny ZUS za styczeń 2027 r. może wynieść 2052,15 zł. To o 125,39 zł miesięcznie więcej niż w 2026 r., co w skali roku oznacza wzrost o 1504,68 zł. Znacznie większą zmianę mogą odczuć osoby, które w 2027 r. stracą prawo do Małego ZUS Plus i będą musiały przejść na pełne składki. O utracie ulgi może przesądzić nawet niewielkie przekroczenie limitu przychodów w 2026 r.

Kupiona innowacja to nie B+R. Kiedy projekty AI dają prawo do ulgi badawczo-rozwojowej? Jak udokumentować projekt AI na wypadek kontroli?

Coraz więcej przedsiębiorców inwestuje w sztuczną inteligencję i liczy, że koszty tych projektów rozliczy w ramach ulgi badawczo-rozwojowej. Organy podatkowe i Naczelny Sąd Administracyjny stawiają jednak wyraźną granicę: integracja gotowego modelu AI czy wdrożenie rynkowego systemu – nawet najbardziej zaawansowanego i „samouczącego się” – to nie działalność B+R. Ulga przysługuje dopiero temu, kto sam tworzy nową technologię i ponosi realne ryzyko badawcze. Wyjaśniamy, jak wygląda „podwójny test” fiskusa, co mówi Podręcznik Frascati i orzecznictwo NSA, które koszty w projektach IT są kwalifikowane, a które stanowią pułapkę – oraz jak udokumentować prace, by obronić odliczenie w razie kontroli.

Rodzic, dziecko i KSeF – kto wystawia fakturę za wynajem nieruchomości małoletniego?

Czy małoletni wynajmujący garaż firmie może być czynnym podatnikiem VAT? Czyje dane i NIP powinny zawierać faktury za wynajem garażu przez małoletniego podatnika VAT?

REKLAMA

Działalność nierejestrowana 2027 – ile możesz zarobić bez zakładania firmy?

Od 1 stycznia 2027 r. wzrośnie limit przychodów uprawniający do prowadzenia działalności nierejestrowanej. W związku ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia za pracę osoby fizyczne będą mogły osiągnąć w ciągu kwartału przychód do 11 137,50 zł bez obowiązku rejestracji działalności gospodarczej. Przekroczenie ustawowego limitu będzie skutkowało uznaniem wykonywanej aktywności za działalność gospodarczą i koniecznością dokonania wpisu do CEIDG w terminie 7 dni.

Fundacja rodzinna wynajmuje mieszkania. W jakim wypadku od 2027 r. straci zwolnienie z CIT?

Jeżeli prezydent podpisze nowelizację, od 2027 r. sam najem mieszkań nie odbierze fundacji rodzinnej zwolnienia z CIT. Liczyć się będzie, komu fundacja wynajmuje lokal i czy po drodze stoi operator.

Firma zamknięta, obowiązki zostają – jak prawidłowo rozliczyć VAT na koniec

Podatnicy, którzy zdecydują się na likwidację działalności gospodarczej, muszą złożyć deklarację VAT za ostatni okres jej prowadzenia oraz zgłoszenie VAT-Z. Niektórzy z nich muszą również sporządzić spis z natury. Przedstawiamy krok po kroku, jak należy wykonać te czynności.

Odszkodowanie zamiast pomocy z ARiMR. Czy rolnik zapłaci podatek? Skarbówka odpowiada

Spółka uprawiająca zboża i rośliny oleiste nie dostała z ARiMR pomocy za straty wywołane napływem płodów rolnych z Ukrainy, choć sąd uznał odmowę za wadliwą. Agencja chce teraz wypłacić tę samą kwotę jako odszkodowanie z ugody. Dyrektor KIS uznał, że odszkodowanie pełni tę samą funkcję co pomoc i tak jak ona jest przychodem z działalności rolniczej, do którego nie stosuje się ustawy o CIT.

REKLAMA

Dodatkowa umowa z własnym pracownikiem. Płatnicy wciąż nieprawidłowo stosują złożone wnioski i oświadczenia podatkowe

Pracodawcy często decydują się na podjęcie ze swoimi pracownikami dodatkowej współpracy, np. na podstawie umów cywilnoprawnych. I choć takie postępowanie jest w pełni dopuszczalne, to jednak w praktyce może rodzić pewne trudności, np. związane ze stosowaniem wniosków i oświadczeń podatkowych.

Czy „automatyczne zaczytanie” faktury ustrukturyzowanej do ksiąg może być czynem zabronionym? Problem z fakturami „zerującymi”

Ponoć największą zaletą KSeF-u jest „automatyczne zaczytywanie” do ksiąg, w tym zwłaszcza ewidencji zakupu, otrzymywanych wirtualnie faktur ustrukturyzowanych: nie musimy tego robić – wyręcza nas oprogramowanie. Biorąc jednak pod uwagę, że możemy na co dzień otrzymywać w ten sposób faktury fałszywe albo zwyczajnie błędne, względnie wystawione po raz drugi (lub trzeci, również czwarty i piąty), rodzi się pytanie o skutki prawne owego „zaczytywania”.

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA