Czy napiwki są opodatkowane VAT?

Zakres opodatkowania w VAT określa art. 5 ust. 1 wspomnianej wyżej ustawy. W pierwszej kolejności opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Jeżeli już by uznać otrzymanie napiwku za płatność to byłaby to płatność za świadczoną usługę. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług rozumie się przede wszystkim każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

By odpowiedzieć na postawione na wstępie pytanie należy jeszcze przyjrzeć się regulacjom dotyczącym obrotu i pojęciu podatnika VAT.

Podstawą opodatkowania w systemie podatku od towarów i usług jest obrót, czyli kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o należny podatek.

By jednak określić podstawę opodatkowania w pierwszej kolejności należy ustalić czy dana czynność podlega opodatkowaniu – mieści się w kręgu zdarzeń przy wykonaniu których powstał obowiązek podatkowy. Opodatkować bowiem można tylko te przypadki, gdy powstał przedmiot opodatkowania.

Na gruncie ustawy o VAT, podatnikami VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o VAT obejmuje natomiast wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.

Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Napiwki dobrowolne

Odnosząc powyższe regulacje do przedstawionego na wstępie zagadnienia w pierwszej kolejności należy zauważyć pewną specyfikę napiwków.

Nie stanowią one bowiem wynagrodzenia za świadczone przez podatnika – właściciela restauracji czy baru, usługi. W swej istocie mają charakter uznaniowy, nie wynikający z przyjętych płatności za uzyskaną usługę.

Co więcej ich adresatem nie jest właściciel lokalu, kwota ta nie trafia przy tym do kasy fiskalnej oraz nie jest uwzględniana w rachunku wystawionym klientowi.

W konsekwencji otrzymana kwota napiwku, adresowana do pracownika, nie wchodzi w zakres obrotu podlegającego opodatkowaniu VAT. Właściciel lokalu nie musi więc uwzględniać przedmiotowej kwoty w prowadzonych rejestrach oraz ich opodatkowywać.

Czy w świetle powyższego osoba otrzymująca napiwek powinna odprowadzić VAT?

Również i w tym zakresie odpowiedź jest negatywna – nie powinien. Wynika to z faktu, iż osoba taka nie mieści się w kręgu pojęcia określonego art. 15 ustawy o VAT, definiującym kogo należy uznać za podatnika na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Kelner czy barman otrzymujący napiwki otrzymuje pieniądze za czynności wykonywane w ramach stosunku pracy, łączącego go z właścicielem restauracji czy baru. W konsekwencji nie może być uznany za podatnika w związku z otrzymywanymi napiwkami.

Zobacz także: Jak są opodatkowane napiwki

Zobacz także: Ustawa o VAT

Napiwki doliczane do rachunku

Dokonana powyżej analiza przepisów dotyczy sytuacji, w której klient wręcza napiwek dobrowolnie i nie wynika to z narzuconej przez restauratora obowiązkowej normy co do faktu i wysokości płatności – przy jednoczesnym założeniu, że kwota ta adresowana jest do pracowników obsługi.

W praktyce jednakże występują i takie sytuacje, kiedy wysokość napiwku jest z góry określona i automatycznie doliczana do rachunku.

W takich przypadkach napiwek podlega opodatkowaniu VAT. Jest bowiem tak, że napiwek uzyskany tą drogą stanowi element wynagrodzenia za świadczoną usługę.

Wchodzi więc w zakres uzyskanego obrotu tworząc podstawę opodatkowania. Bez znaczenia przy tym jest fakt, w jaki sposób później podatnik świadczący usługi gastronomiczne podzieli kwoty napiwków. Nawet jeśli w całości przekazane one zostaną na rzecz pracowników nie zmieni to faktu, iż jako ściśle określone i dające się precyzyjnie określić jeszcze przed realizacją usługi stanowią zakres opodatkowania VAT.

Podsumowując: o tym czy napiwek podlega opodatkowaniu VAT decydować będzie okoliczność jego płatności. Jeśli zapłacony będzie uznaniowo, dobrowolnie i bez związku z wysokością uzyskanej usługi – będzie wyłączony z zakresu stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Natomiast w przypadkach obowiązkowego doliczania do wartości usługi napiwek stanowi element ceny i wchodząc w zakres obrotu wartość napiwku zwiększa podstawę opodatkowania VAT.

Źródło: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2010 r. (sygn. akt. I FSK 1917/09).