Czy można zmienić dotychczasową stawkę amortyzacji

Przepisy ustawy o rachunkowości oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zezwalają na zmianę zastosowanych stawek amortyzacyjnych.

Z art. 32 ustawy o rachunkowości wynika, iż na dzień przyjęcia środka trwałego do używania należy ustalić okres lub stawkę i metodę jego amortyzacji uwzględniając przy tym okres jego ekonomicznej użyteczności. Na okres ekonomicznej użyteczności może wpływać m.in. liczba zmian, na których pracuje środek trwały, tempo postępu techniczno-ekonomicznego, wydajność środka trwałego, ograniczenia czasu użytkowania oraz przewidywana przy likwidacji cena sprzedaży netto istotnej pozostałości środka trwałego. Podkreślić należy, iż poprawność zastosowanych okresów i stawek amortyzacyjnych musi być przez jednostkę okresowo weryfikowana. W przypadku składników majątku, gdzie stawka nie odzwierciedla ekonomicznego zużycia majątku oraz ekonomicznego okresu użytkowania, powinna nastąpić w kolejnych latach obrotowych stosowna korekta odpisów amortyzacyjnych. Jednostka nie może zmienić stawki amortyzacyjnej w dowolnym momencie - na podstawie przepisów o rachunkowości nową stawkę stosuje się począwszy od następnego roku obrotowego.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w art. 16i wskazuje, że odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych dokonuje się przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w wykazie stawek amortyzacyjnych. Są to stawki maksymalne uznawane przez organy podatkowe za koszt uzyskania przychodu. W przypadku jednak, gdy maszyny i urządzenia używane są bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagają szczególnej sprawności technicznej, istnieje możliwość zastosowania współczynników podwyższających nie większych niż 1,4. W razie wystąpienia bądź ustania warunków uzasadniających podwyższenie stawek, ulegają one podwyższeniu lub obniżeniu od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające te zmiany.

Możliwość obniżenia stawek amortyzacyjnych wynikających z wykazu stawek amortyzacyjnych przewiduje art. 16i ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Przepisy tej ustawy nie wymieniają natomiast przyczyn, z których wynika możliwość obniżenia raz przyjętej stawki amortyzacyjnej. Nie znajdziemy też wartości, stawki ani dolnego limitu ograniczenia. Wnioskować więc należy, że w świetle ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnik ma prawo obniżyć zastosowaną stawkę amortyzacyjną o taką wielkość, jaką uzna za stosowną, biorąc pod uwagę przewidywany okres ekonomicznego wykorzystania danego środka trwałego w przyszłości. Równocześnie jednak, zarówno w ujęciu bilansowym, jak i podatkowym nie można zmieniać metody amortyzacji ustalonej na moment przyjęcia środka trwałego do użytkowania.

Podstawa prawna:

l Art. 32 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).

l Art. 16i ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).