Kary porządkowe w postępowaniu podatkowym

Stosownie do art. 262 § 1 ordynacji podatkowej strona postępowania podatkowego, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego:

1) nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub

2) bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub

3) bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem,

mogą zostać ukarani karą porządkową do 2500 zł.

Przepis ten stosuje się odpowiednio do osoby, która:

1) wyraziła zgodę na powołanie jej na biegłego,

2) odmówiła wyjawienia rzeczy lub praw majątkowych, mogących być przedmiotem hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego,

3) jako osoba trzecia bezzasadnie odmówiła okazania przedmiotu oględzin (organ podatkowy może bowiem w razie potrzeby przeprowadzić oględziny. Jeżeli przedmiot oględzin znajduje się u osób trzecich, osoby te są zobowiązane, na wezwanie organu podatkowego, do okazania tego przedmiotu).

Kary porządkowej nie stosuje się natomiast w przypadku przesłuchania strony w trybie art. 199 ustawy (organ podatkowy może przesłuchać stronę po wyrażeniu przez nią zgody. Do przesłuchania strony stosuje się przepisy dotyczące świadka, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu).

Należy w tym miejscu zauważyć, iż jedynie w gestii organu podatkowego leży podjęcie rozstrzygnięcia o nałożeniu kary porządkowej na dany podmiot („…mogą zostać ukarani karą porządkową”). Określony bowiem przez ustawodawcę w tej kwestii tryb postępowania nie wywołuje dla organu podatkowego automatycznego obowiązku nałożenia na dany podmiot tej kary. O nałożeniu kary porządkowej oraz o jej uchyleniu rozstrzyga organ podatkowy, przed którym toczy się postępowanie. Ukaranie karą porządkową nie wyklucza przy tym możliwości zastosowania wobec opornego świadka lub biegłego środków przymusu przewidzianych w przepisach szczególnych. Termin płatności kary porządkowej wynosi 7 dni od dnia doręczenia tego postanowienia (art. 262 § 5a ustawy).

Zgodnie z art. 262 § 5 ustawy karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Należy je wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. W przypadku nałożenia kary porządkowej, oprócz prawa do złożenia zażalenia, ustawodawca przewidział ponadto jeszcze inną możliwość obrony dla osoby ukaranej tą karą. Zgodnie bowiem z art. 262 § 6 ustawy organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może, na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których była mowa powyżej, i uchylić postanowienie nakładające karę. Na postanowienie o odmowie uchylenia kary porządkowej również przysługuje zażalenie (art. 263 § 2 ustawy).