Według jakiego kursu waluty przeliczyć kwoty wyrażone na fakturze

Praktycy proponują, aby do przeliczenia zastosować kurs średni z dnia wystawienia faktury, a więc zgodnie z przepisami ustawy o VAT. W zakresie podatku dochodowego zastosowany kurs przeliczeniowy będzie i tak skorygowany w celu uwzględnienia różnic kursowych między dniem zarachowania a dniem zapłaty.

Zgodnie z ustawami o podatku dochodowym przychód w walutach obcych należy przeliczać na złote według kursu średniego ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu (art. 14 ust. 1a updof i art. 12 ust. 2 updop). Za datę powstania przychodu uważa się natomiast, co do zasady, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później jednak niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności (art. 14 ust. 1c updof i art. 12 ust. 3a updop). Ustalając przychód w walucie obcej, należy zatem brać pod uwagę kurs ogłoszony w dniu poprzednim.

Podobnie koszty poniesione w walutach obcych należy przeliczać na złote według kursu średniego ogłoszonego przez NBP z dnia poprzedzającego dzień poniesienia kosztu (art. 15 ust. 1 updop, art. 22 ust. 1 updof).

Przeliczenie kwot wykazanych na fakturze według VAT

Inaczej jest w przepisach o VAT. Decydujący jest w tym przypadku kurs waluty z dnia wystawienia faktury.

Zgodnie z § 37 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o VAT:

"kwoty wyrażone w walucie obcej wykazywane na fakturze przelicza się na złote według wyliczonego i ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski bieżącego kursu średniego waluty obcej na dzień wystawienia faktury, jeżeli faktura jest wystawiana w terminie, w którym podatnik obowiązany jest do jej wystawienia. W przypadku gdy na dzień wystawienia faktury bieżący kurs średni waluty obcej nie został wyliczony i ogłoszony, do przeliczenia stosuje się kurs wymiany ostatnio wyliczony i ogłoszony.

W przypadku niewystawienia faktury w terminie, w którym podatnik obowiązany jest do jej wystawienia, kwoty wyrażone w walucie obcej przelicza się na złote według wyliczonego i ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski bieżącego kursu średniego waluty obcej na dzień powstania obowiązku podatkowego. Przepisy te stosuje się odpowiednio do przeliczania kwot wykazywanych na fakturze wystawionej przez podatnika podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze, jeżeli dokumentują one czynności, które u podatnika stanowią: wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, dostawę towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, lub import usług."

Przy przeliczaniu kwot wyrażonych w walutach obcych podatnicy korzystają z tabel A kursów średnich, które są aktualizowane na stronie internetowej NBP (www.nbp.pl) w godz. 11.45-12.15.

Efektem tego jest, że w fakturach wystawianych do godz. 11.45 podatnik może zastosować kurs waluty ogłoszony w dniu poprzednim. W tym przypadku podatnik postąpi prawidłowo zarówno wobec przepisów ustaw o podatku dochodowym, jak i przepisów o VAT. Na fakturze nie ma godziny jej wystawienia i zawsze można stwierdzić, że faktura była wystawiona rano, przed ogłoszeniem nowego kursu. Nie ma zatem podstawy do zakwestionowania przyjętego kursu z dnia poprzedniego, ponieważ obowiązuje on do momentu ogłoszenia nowego kursu.

Przykład

Towar sprzedano 10 stycznia 2007 r. za 20 000 euro. Tego samego dnia wystawiono fakturę na kwotę 20 000 euro. Przeliczenia dokonano według kursu średniego ogłoszonego przez NBP 9 stycznia 2007 r. Przyjęty do przeliczenia kurs waluty jest zgodny zarówno z przepisami VAT, jak i przepisami ustaw o podatku dochodowym.

Faktura wystawiana po dniu wydania towaru

Większy problem jest, gdy wystawiamy fakturę zgodnie z przepisami o VAT w ciągu 7 dni od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Wtedy powstaje rozbieżność pomiędzy kursami walut stosowanymi w przepisach „dochodowych” i „vatowskich”. Zgodnie z przepisami „dochodowymi” należy zastosować kurs waluty z dnia poprzedzającego dzień wydania rzeczy, a według przepisów „vatowskich” należy zastosować kurs z dnia wystawienia faktury. Jeżeli podatnik zastosuje kurs waluty zgodny z przepisami „dochodowymi”, wejdzie w kolizję z przepisami „vatowskimi”, i odwrotnie. W związku z tym należy zastosować rozwiązanie, które tylko w pewnym okresie będzie sprzeczne z przepisami o podatku dochodowym. Należy zastosować kurs średni z dnia wystawienia faktury. Podatnik pozostaje wtedy w zgodzie z przepisami „vatowskimi”. Natomiast w zakresie podatku dochodowego kurs waluty z dnia uzyskania przychodu będzie i tak korygowany o różnice kursowe powstałe między dniem zarachowania przychodu a dniem faktycznego otrzymania przychodu (art. 24c updof i art. 15a updop). W przypadku podatku dochodowego niezgodność z przepisami „dochodowymi” będzie istniała do momentu skorygowania wielkości przychodu o różnice kursowe. Po skorygowaniu przychodów o dodatnie lub ujemne różnice kursowe zastosowanie kursu waluty niezgodnego z przepisami „dochodowymi” przestanie mieć znaczenie.

Podobne zasady należałoby zastosować w zakresie kosztów uzyskania przychodów (art. 24c updof i updop).

PRZYKŁAD

Towar sprzedano 10 stycznia 2007 r. za 20 000 euro. Fakturę na kwotę 20 000 euro wystawiono 14 stycznia 2007 r. Przeliczenia dokonano według kursu średniego ogłoszonego przez NBP z dnia wystawienia faktury, tj. z 14 stycznia 2007 r. (załóżmy, że kurs euro w tym dniu wynosił 3,8608, kwota należności w złotych wyniosła zatem 77 216 zł). Przyjęty do przeliczenia kurs waluty jest zgodny z przepisami o VAT. W podatku dochodowym przychód należny został zarachowany w kwocie 77 216 zł. Podatnik otrzymał zapłatę 20 000 euro 21 stycznia 2007 r. (załóżmy, że kurs euro faktycznie zastosowany w tym dniu wyniósł 3,8281). Po przeliczeniu według kursu z dnia faktycznego otrzymania przychodu (20 000 euro × 3,8281 = 76 562 zł) powstały ujemne różnice kursowe w kwocie (76 562 zł - 77 216 zł = -654 zł. Po zmniejszeniu przychodu o ujemne różnice kursowe ustalona kwota faktycznie uzyskanego przychodu jest zgodna z przepisami „dochodowymi”.

Podstawa prawna:

- art. 12 ust. 2 i 3a, art. 15 ust. 1, art. 15a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 217, poz. 1589

- art. 14 ust. 1a i 1c, art. 22 ust. 1, art. 24c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 249, poz. 1824

- § 37 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 97, poz. 970; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 245, poz. 1784

Ewa Sławińska

ekspert w zakresie VAT