Obowiązki przygniatają księgowych: nowe JPK gorsze niż KSeF. Zamrożone etaty i pensje w biurach rachunkowych

• Stabilizacja w polskiej księgowości już była
• Nowe obowiązki sprawozdawcze i syndrom „darmowego helpdesku”
• Zmiana lidera pracochłonności: JPK wyprzedza KSeF
• Zamrożone etaty i pensje księgowych
• Nowy profil kompetencyjny: księgowy jako analityk
• Branża z ogromną zdolnością adaptacji

Stabilizacja w polskiej księgowości już była

Zeszłoroczna edycja badania dawała rynkowi nadzieję na wyczekiwaną stabilizację. Najnowsze dane pokazują jednak wejście branży w tryb zarządzania kryzysowego. Zaledwie 21,4% księgowych pozytywnie ocenia minione 12 miesięcy, a aż 47,4% ankietowanych wprost przewiduje pogorszenie sytuacji branży w bieżącym roku. – Sygnał płynący z ankiet jest jednoznaczny. Ponad 47% księgowych spodziewa się pogorszenia koniunktury, a blisko dwie trzecie już teraz alarmuje o drastycznym wzroście pracochłonności swoich zadań – komentuje Artur Kaczmarek, Head of Marketing & PR w e-file, dostawcy ekosystemu fillup k24.

Nowe obowiązki sprawozdawcze i syndrom „darmowego helpdesku”

Analiza zebranych danych wskazuje, że główną przyczyną tak wyraźnego tąpnięcia nastrojów jest kumulacja wdrożeń systemowych i nowych obowiązków sprawozdawczych. Subiektywne poczucie przytłoczenia księgowych znajduje potwierdzenie w obiektywnych analizach produkcji prawa w Polsce.

Grzegorz Szysz, Partner, Radca Prawny i Doradca Podatkowy w Grant Thornton, tłumaczy to zjawisko: – W ostatnich kilkunastu miesiącach firmy musiały mierzyć się z tysiącami stron nowych aktów prawnych i nowelizacji, co w praktyce oznacza konieczność stałego monitorowania przepisów i dostosowywania się do nich niemal na bieżąco. Z naszej perspektywy ten legislacyjny „szum” jest więc jak najbardziej realny i w dużej mierze uzasadnia pogorszenie nastrojów w biurach rachunkowych. W praktyce oznacza on również bardzo konkretne obciążenie operacyjne – przedsiębiorcy i księgowi muszą poświęcać nawet ponad godzinę dziennie na samo śledzenie zmian w przepisach.

To gigantyczne przeciążenie zmienia samą definicję zawodu. Zwraca na to uwagę dr Małgorzata Ilona Kamieniecka, Wiceprezes Zarządu Głównego SKwP: – Księgowy przestaje być wyłącznie specjalistą od rachunkowości, a staje się jednocześnie wdrożeniowcem IT, helpdeskiem klienta i operatorem systemów, co wymusza pracę po godzinach. W takich warunkach naturalnie pojawia się poczucie chaosu i chroniczny stres, a to prosta droga do spadku satysfakcji zawodowej.

Zmiana lidera pracochłonności: JPK wyprzedza KSeF

Rok 2026 miał upłynąć pod znakiem Krajowego Systemu e-Faktur. Tymczasem na liście największych wyzwań nastąpiła zmiana lidera. Aż 82,4% księgowych uznało wdrożenie nowych struktur JPK (w tym m.in. JPK_KR_PD oraz JPK_CIT) za zmianę, która wygeneruje najwięcej pracy w najbliższych miesiącach. Obsługa KSeF znalazła się na drugim miejscu z wynikiem 80,9%.

Powody, dla których to właśnie pliki JPK budzą dziś największy strach, wyjaśnia Monika Piątkowska, doradca podatkowy w fillup k24: – Zadaniem księgowych jest przede wszystkim prawidłowe wykazanie danych i ich raportowanie organom podatkowym. Nawet kwestia KSeF rodzi najwięcej wątpliwości właśnie na etapie właściwego ujmowania poszczególnych pozycji w ewidencjach. Dodatkowo nowe struktury raportowe, jak JPK_KR_PD czy JPK_CIT, to dla branży kolejne wyzwanie, które weryfikuje już nie tylko VAT, ale i rzetelność rozliczeń podatku dochodowego. Księgowi mają świadomość, że zwiększenie zakresu przesyłanych danych oznacza szerszy obszar kontroli, dlatego ich obawy przed przygotowaniem plików sprawozdawczych są w pełni uzasadnione.

Zamrożone etaty i pensje księgowych

Badanie pokazuje też, że mimo nawarstwienia obowiązków (wynikającego m.in. z wdrożeń KSeF i nowych struktur JPK), biura rachunkowe zmuszone są zaciskać pasa. Ponad połowa z nich (51,4%) nie planuje powiększać swoich zespołów w najbliższych miesiącach. Prawie 40% respondentów nie przewiduje też żadnych zmian w wynagrodzeniach, a na odczuwalne podwyżki może liczyć zaledwie 3,7% badanych.

Paradoks rekrutacyjny polega na tym, że z jednej strony firmy zamrażają etaty, z drugiej – wciąż borykają się z potężnym problemem pozyskania specjalistów. Aż 61,6% ankietowanych ocenia proces rekrutacji jako „trudny”. Zaledwie 2,3% uważa go za łatwy.

Nowy profil kompetencyjny: księgowy jako analityk

Technologiczna rewolucja i lawinowo rosnące wymagania fiskalne sprawiają, że dyplom uczelni wyższej stanowi w księgowości zaledwie początek drogi. Branża doskonale zdaje sobie sprawę z rosnących wymagań – aż 53,6% specjalistów deklaruje, że w najbliższym czasie planuje udział w zorganizowanych, płatnych formach doskonalenia. Księgowi najchętniej stawiają na elastyczne szkolenia online (60% wskazań) oraz kursy kończące się uzyskaniem branżowego certyfikatu (51,1%).

– Profil kompetencyjny księgowego ewoluuje, a tempo tych zmian stale rośnie. Obok klasycznych zagadnień merytorycznych coraz większego znaczenia nabierają takie obszary, jak obsługa KSeF, biegłość w systemach ERP czy wykorzystanie narzędzi wspierających analizę danych, w tym rozwiązań opartych na AI – zaznacza dr Anna Semmerling, ekspertka Uniwersytetu WSB Merito w Gdańsku w obszarze ekonomii i finansów. – Nie oznacza to jednak, że księgowy musi stać się specjalistą IT. Kluczowe jest zrozumienie, jak działają procesy cyfrowe i jak optymalnie wykorzystać je w praktyce. W efekcie księgowy przyszłości to nie tylko ekspert od ewidencji, ale przede wszystkim analityk i partner biznesowy, który potrafi przekuć dane w konkretną wartość dla firmy.

Branża z ogromną zdolnością adaptacji

Mimo niesprzyjających wskaźników, środowisko udowadnia, że potrafi sprawnie reagować na zmiany rynkowe. Prof. dr hab. Stanisław Hońko, Prezes Zarządu Głównego SKwP, wskazuje na mocne strony przedstawicieli tego sektora: – Wielu księgowych dobrze odnajduje się w nowej rzeczywistości, co wpisuje się w moje przekonanie, że księgowi mają ogromną zdolność adaptacji. Dziś można powiedzieć, że najtrudniejszy etap niepewności mamy już za sobą. KSeF nadal wymaga dopracowania, ale środowisko księgowych potrafi szybko odnaleźć się w nowych realiach. System ten zmienia charakter pracy – mniej czynności technicznych, więcej nadzoru i doradztwa.

Pełny raport "Barometr nastrojów polskich księgowych 2026" jest dostępny do pobrania pod adresem: www.fillup.pl/barometr-ksiegowosci

Partnerami merytorycznymi raportu fillup k24 „Barometr nastrojów polskich księgowych 2026” są: Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Grant Thornton oraz Uniwersytety WSB Merito.

O badaniu:
Badanie ankietowe „Nastroje polskich księgowych” zrealizowano w okresie styczeń–marzec 2026 r. na ogólnopolskiej próbie N = 578 profesjonalistów z branży finansowo-księgowej.