Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zakaz konkurencji w prawie pracy

Karolina Dołęgowska
Zakaz konkurencji w prawie pracy / Fotolia
Zakaz konkurencji w prawie pracy / Fotolia
Fotolia
Pracodawca, który chce zabezpieczyć swoje interesy, powinien zastanowić się nad zawarciem z pracownikiem umowy o zakazie konkurencji. Zakaz konkurencji jest to zobowiązanie się pracownika do nieprowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy oraz do nieświadczenia pracy na rzecz innego podmiotu prowadzącego taką działalność.

Kodeks pracy rozróżnia dwa rodzaje umów o zakazie konkurencji: umowę o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy oraz umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

Umowa o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy

Umowę o zakazie konkurencji na czas trwania stosunku pracy można zawrzeć z każdym pracownikiem. Aby zakaz konkurencji był skuteczny pracodawca musi podpisać z pracownikiem odrębną umowę, w której określone zostaną szczegóły zakazu. Umowa powinna być zawarta na piśmie, pod rygorem nieważności. W związku z tym, że Kodeks pracy nie wyjaśnia pojęcia działalności konkurencyjnej, strony powinny ustalić jakie zachowania i jaka działalność będą uznawane za złamanie zakazu konkurencji. Określenia działalności konkurencyjnej można dokonać poprzez wskazanie konkretnych podmiotów, w których pracownik nie może podjąć zatrudnienia lub stanowisk, których pracownik nie może zajmować.

Pracodawca, który poniósł szkodę wskutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji przewidzianego w umowie, może dochodzić od pracownika wyrównania tej szkody na zasadach odpowiedzialności materialnej pracowników przewidzianej w Kodeksie pracy. Oznacza to, że pracownik, który złamał zakaz konkurencji będzie zobowiązany do zapłaty pracodawcy odszkodowania. Poniesie odpowiedzialność za szkodę w granicach rzeczywistej straty pracodawcy i tylko za normalne następstwa swojego działania. Dodatkowo, jeżeli pracownik działał nieumyślnie odszkodowanie będzie limitowane i nie będzie mogło przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody. W przypadku umyślnego złamania zakazu konkurencji, pracownik będzie obowiązany do naprawienia szkody w pełnej wysokości.

Ustna umowa również zobowiązuje

Ponadto należy pamiętać, że zakaz prowadzenia działalności konkurencyjnej w czasie trwania stosunku pracy jest traktowany jako obowiązek pracowniczy. W razie jego naruszenia pracodawca będzie miał podstawę do rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia

Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy

Umowa ta, jako mocno ingerująca w sferę wolności wyboru pracy, może być zawierana jedynie z pracownikami, którzy mają dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Nie można więc zawierać jej z szeregowymi pracownikami, którzy postanawiają opuścić firmę i przenieść się do konkurencji.

Również ta umowa powinna zostać zawarta na piśmie, pod rygorem nieważności. Oprócz wskazania zakresu działalności konkurencyjnej, który powinien zostać zapisany bardzo precyzyjnie, strony muszą ustalić czas trwania zakazu konkurencji oraz wysokość odszkodowania, które będzie przysługiwało pracownikowi w zamian za stosowanie się do zakazu. Bez tych elementów, umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy będzie nieważna. Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że jeżeli strony nie uzgodniły wysokości odszkodowania za powstrzymanie się od prowadzenia działalności konkurencyjnej pracownikowi przysługuje odszkodowanie w minimalnej wysokości określonej w art. 1012 § 3 k.p. (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2003 roku, III PZP 16/2003). Ta minimalna wysokość to nie mniej niż 25 % wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji. Pracodawca i pracownik mogą ustalić dowolny sposób wypłaty odszkodowania (np. jednorazowo, w ratach kwartalnych, miesięcznie), jednakże jego całkowita wielkość nie może być niższa od wskazanej minimalnej wartości.

Polecamy: Monitor prawa pracy i ubezpieczeń

Należy również podkreślić, że „wynagrodzenie otrzymane” nie jest równoznaczne z wynagrodzeniem wskazanym w umowie o pracę. W pewnych sytuacjach wynagrodzenie, które pracownik otrzymał, będzie niższe niż to zapisane w umowie. Jeżeli w okresie, za który pensja jest uwzględniana jako podstawa odszkodowania, pracownik otrzymywał wynagrodzenie chorobowe, albo wynagrodzenie za czas przestoju, to należy uwzględnić wartość wynagrodzenia jaką faktycznie otrzymał, a nie tę, którą powinien był otrzymać gdyby pracował w normalnym trybie. Do podstawy odszkodowania należy zaliczyć składniki mające charakter wynagrodzenia za pracę, czyli przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych. Nie należy natomiast zaliczać diet za podróże służbowe, świadczeń urlopowych czy jednorazowych zasiłków.


Przepisy Kodeksu pracy regulują odszkodowanie należne pracownikowi, jednak nie mówią nic o ewentualnym odszkodowanie należnym pracodawcy w przypadku złamania zakazu przez pracownika.  Wobec tego w razie ewentualnej szkody lub niedotrzymywania postanowień umowy przez pracownika należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego. Dopuszczalne jest np. zawarcie w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy postanowień o karze umownej. Pracownik, który nie będzie wypełniał swoich zobowiązań, będzie musiał zapłacić umówioną karę pracodawcy.

Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy przestaje obowiązywać po upływie czasu, na jaki ją zawarto. Obowiązek powstrzymywania się przez pracownika od działalności konkurencyjnej może wygasnąć w terminie wcześniejszym niż przewidywała to umowa. Dojdzie do tego w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz (np. kiedy firma, która zawarła z pracownikiem umowę przestanie istnieć) lub niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania – np. kiedy pracodawca będzie długotrwale zwlekał z wypłatą odszkodowania lub nie wypłaci go w ogóle. Jednorazowe lub krótkotrwałe opóźnienia w wypłacie odszkodowania nie stanowią jeszcze podstawy do rozwiązania umowy o zakazie konkurencji, jednakże pracownik będzie mógł domagać się odsetek ustawowych za spóźnienie (Wyrok Sądu Najwyższego z 10 października 2003 r., I PK 528/02). Dopuszczalne jest również zawarcie w umowie o zakazie konkurencji postanowień o możliwości jej wcześniejszego wypowiedzenia przez pracodawcę, nawet bez uzasadnienia (Wyrok Sądu Najwyższego z 12 listopada 2014 r., I PK 86/14). Należy jednak podkreślić, że ustanie zakazu konkurencji wskutek ustania przyczyn uzasadniających ten zakaz lub wskutek wypowiedzenia umowy przez pracodawcę oznacza jedynie zwolnienie pracownika z obowiązku powstrzymania się od prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy. Dotyczy jedynie zobowiązania pracownika, a nie zobowiązania pracodawcy do zapłaty umówionego odszkodowania.

Umowa o pracę - najczęstsze błędy

Tajemnica przedsiębiorstwa

Brak umowy z pracownikiem o zakazie konkurencji w czasie trwania umowy o pracę lub po jej rozwiązaniu nie pozbawia pracodawcy możliwości ochrony tajemnic przedsiębiorstwa, które prowadzi. Jednym z podstawowych obowiązków pracowniczych jest dbanie o dobro zakładu pracy oraz zachowywanie w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę (art. 100 § 1 pkt 4 k.p.). Wobec tego pracownik, który prowadzi działalność konkurencyjną może ponieść odpowiedzialność materialną, jeżeli naraził swojego pracodawcę na szkody.

Obowiązek nieujawniania tajemnic przedsiębiorstwa uregulowany jest również w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 nr 153 poz. 1503 z późn. zm.). Art. 11 ust. 2 ustawy wskazuje, że osoba, która świadczyła pracę na podstawie stosunku pracy lub innego stosunku prawnego, przez okres trzech lat  po rozwiązaniu umowy o pracę zobowiązana jest do zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa. Okres ten można wydłużyć w umowie.

autor: Karolina Dołęgowska


Podstawa prawna:

- art. 100 – 1014, 114,115, 119,122 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502)

- art. 11 ust.2 ustawie z 16 kwietnia 1993 r, o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji -tekst jednolity: Dz. U. z 2003 nr 153 poz. 1503 z późn. zm.

Orzecznictwo:

- Wyrok Sądu Najwyższego z 10 października 2003 r. sygn. I PK 528/02, OSNP 2004, nr 19, poz. 336.

- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2003 roku, III PZP 16/03, OSNP 2004/7 poz. 116.

- Wyrok Sądu Najwyższego z 12 listopada 2014 r., I PK 86/14, Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń | e-wydanie numer 24/2014.

Podyskutuj o tym na naszym FORUM

PODATKI 2023
PODATKI 2023

Praktyczny komplet wiedzy dla księgowych i biur rachunkowych dotyczący wszystkich zmian w podatkach w 2023 r. Na pakiet składa się jedenaście publikacji prezentujących kompleksową informację prawną na temat podatków w 2023 r. oraz rozliczenia PIT za 2022 r. Dodatkowym atutem wersji PREMIUM jest webinarium VAT 2023.

Teraz komplet kupisz z rabatem 100 zł i e-bookiem w PREZENCIE!
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Podatek od nieruchomości
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają:
    działki budowlane
    domy jednorodzinne
    garaże
    lasy
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Błędy w sprawozdaniu finansowym – rodzaje i korekta
    Jakie błędy można popełnić sporządzając sprawozdanie finansowe? Jak poprawić te błędy? Jak korygować błędy w sprawozdaniu finansowym przed jego zatwierdzeniem a jak po zatwierdzeniu?
    Praca z domu a rachunki za prąd (energię elektryczną)
    Od momentu odwołania stanu epidemii w naszym kraju, wiele firm zdecydowało się na powrót pracowników do biur. Zgodnie z danymi GUS[1] pozyskanymi podczas badania „Popyt na pracę”, w czerwcu 2022 r. odsetek osób, które pracowały zdalnie w związku z sytuacją epidemiczną w ogólnej liczbie pracujących wyniósł jedynie 3,8%. Zbliżająca się zima, która często niesie za sobą utrudnienia komunikacyjne, może być jednak dla wielu firm dobrym pretekstem do zwiększenia ilości dni pracy zdalnej. Jeśli tak będzie, jak rozsądnie ją zaplanować, by używanie urządzeń elektronicznych nie odbiło się negatywnie na wysokości rachunków za prąd?
    E-bilet autostradowy - gdzie można kupić
    Krajowa Administracja Skarbowa poinformowała 28 listopada 2022 r., że do sieci dystrybucji e-biletu autostradowego dołączyli nowi partnerzy: firma Neptis S.A. z aplikacją Yanosik oraz Autokonto Sp. z o.o. z aplikacją Autokonto. Ponadto Autopay Mobility Sp. z o.o. rozpoczął wydawanie e-biletów autostradowych poprzez aplikację Banku Millennium.
    Błędna kwota VAT na paragonie fiskalnym - korekta i konsekwencje
    Jakie są konsekwencje błędnego wykazania kwot VAT na paragonach fiskalnych? Przepisy rozporządzenia w sprawie kas rejestrujących regulują tylko kwestię korekty sprzedaży w przypadku zwrotów towarów, uznanych reklamacji oraz tzw. oczywistych pomyłek. Nie oznacza to jednak, że w razie innych błędów korekta zaewidencjonowanej sprzedaży jest niemożliwa. Ponadto ostatnie orzeczenie NSA dotyczące prawa do korekty, gdy zawyżono VAT, mimo że nie zwrócono nadpłaty klientowi, daje nadzieję na trwałą zmianę stanowiska. Szczególnie że NSA zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym do TSUE w tej sprawie.
    Zerowy VAT na żywność przynajmniej przez pierwsze półrocze przyszłego roku
    Zerowy VAT na żywność - kontynuujemy tę tarczę w takim kształcie, w jakim była do tej pory, przynajmniej przez pierwsze półrocze przyszłego roku - poinformował we wtorek premier Mateusz Morawiecki.
    Wyjazdy służbowe, samochód służbowy – jaka jest odpowiedzialność pracodawcy w kwestii bezpieczeństwa?
    W ramach zapewnienia bezpieczeństwa pracownikowi posługującemu się autem służbowym, pracodawca musi zadbać o przeglądy techniczne auta oraz jego sprawne i kompletne wyposażenie, ale również kontrolować czas spędzony w podróży. Jednak obie strony – pracodawca i pracownik – muszą być świadome, że zaniechanie lub niedopilnowanie swoich obowiązków może prowadzić do kolizji drogowych, a w najgorszym przypadku do poważnych wypadków śmiertelnych.
    Oprocentowanie lokat bankowych i kont oszczędnościowych – listopad/grudzień 2022 [Tabela]
    Jakie oprocentowanie lokat bankowych i kont oszczędnościowych oferują banki na przełomie listopada i grudnia 2022 r.? Najlepiej oprocentowane lokaty i rachunki oszczędnościowe dają w tym momencie zarobić około 8% w skali roku. Takie oferty ma już większość banków. Aby skorzystać z tych ofert trzeba jednak spełnić dodatkowe wymagania.
    Notarialny nakaz zapłaty
    Projekt nowelizacji ustawy o notariacie wprowadza istotne zmiany, których celem jest odciążenie sądów. Wśród najbardziej rewolucyjnych zmian wskazuje się na powierzenie notariuszom kompetencji do wydawania notarialnych nakazów zapłaty. Nowe przepisy ustawy mają wejść w życie po 12 miesiącach od ogłoszenia nowelizacji w Dzienniku Ustaw - czyli prawdopodobnie pod koniec 2023 roku.
    PIT za 2022 rok - najważniejsze ulgi i odliczenia podatkowe dla: rodzica, pracownika i przedsiębiorcy
    Jakie są najważniejsze ulgi i odliczenia podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) dla: rodzica, pracownika i przedsiębiorcy?
    Rozliczenie PIT w 2023 roku - terminy, zasady, ulgi. Co można zrobić w 2022 roku by zapłacić mniejszy podatek?
    Jeszcze tylko przez miesiąc (tj. do końca 2022 roku) możemy realnie wpłynąć na wysokość podatku w 2023 roku w rozliczeniu rocznym PIT. Grudzień to ostatni dzwonek na uruchomienie ulg i odliczeń, które znacząco mogą obniżyć podatek i zyskać dodatkowy zwrot do kieszeni podatnika. Zmiany podatkowe, które wprowadził Polski Ład, powinny zmobilizować każdego Polaka do sprawdzenia jeszcze w tym roku, jak będzie wyglądać jego roczne zeznanie podatkowe. Sprawdź jak to zrobić!
    Przychody nieujawnione – jakimi sankcjami dysponuje administracja skarbowa
    Nieujawnienie całości lub części przychodów. Skutkiem takiego działania może być zakwalifikowanie wzbogacenia się jako przychód z nieujawnionych źródeł oraz kara finansowa.
    Minimalne wynagrodzenie 2023 brutto-netto. Składki ZUS 2023 - pracownicy i przedsiębiorcy
    W 2023 roku dwa razy (1 stycznia i 1 lipca) zmieni się minimalne wynagrodzenie za pracę. Ile wyniesie minimalne wynagrodzenie brutto i netto w 2023 roku? Ile wyniosą preferencyjne (obniżone) składki ZUS przedsiębiorców w 2023 roku?
    Czy można wystawić fakturę do paragonu z NIP będącego fakturą uproszczoną?
    Na życzenie nabywców podatnik wystawia paragony z ich NIP. Zdarza się, że po sprzedaży nabywcy zgłaszają się do podatnika, prosząc o wystawienie im faktury do posiadanego paragonu. Czy podatnik może wystawiać takie faktury?
    Refaktura kosztów energii elektrycznej - termin wystawienia faktury i moment powstania obowiązku podatkowego
    Spółka z o.o. refakturuje energię elektryczną na inną firmę, która faktycznie zużywa tę energię. Czy spółka powinna mieć podpisaną z tą firmą umowę, z której będą wynikać kwestie wystawiania faktur za ilość zużytej energii? Czy faktury powinny być wystawiane co miesiąc? Kiedy należy rozliczyć faktury na gruncie VAT?
    Wykup samochodu z leasingu - jakie podatki?
    Wykup samochodu z leasingu. Jakie są obowiązki podatkowe (VAT, PIT, PCC) przy wykupie samochodu z leasingu?
    Zasady opodatkowania konkursu prowadzonego przez agencję reklamową
    Podatek od konkursu. Jakie są zasady opodatkowania konkursu prowadzonego przez agencję reklamową?
    Nowe wzory PIT-2, PIT-2A i PIT-3 od 2023 roku
    Ministerstwo Finansów opublikowało nowe wzory formularzy PIT-2, PIT-2A i PIT-3 - poinformował 25 listopada 2022 r. resort. Trwają prace nad objaśnieniami regulacji, zawartych w ustawie „Niskie Podatki”, dotyczących zasad poboru zaliczek na podatek przez płatników PIT - dodało MF.
    PIT w 2022 roku, ulgi podatkowe, kwota wolna - najważniejsze zmiany w rozliczeniach rocznych
    Polski Ład wprowadził chaos dla podatników i księgowych. W zamyśle rządu miała go uporządkować nowelizacja ustawy – projekt Nowy Ład 2.0. Rundę drugą podatkowej walki zwieńczy rozliczenie roczne PIT. Pomocna w tym starciu będzie lista najważniejszych zmian, którą przygotowaliśmy w celu uporządkowania wiedzy. Podatniku, nie możesz tego przegapić!
    Rozliczenie PIT za 2022 rok - czy Polacy wiedzą, co zmienił Nowy Polski Ład?
    Jedynie niecała połowa z nas zdaje sobie sprawę ze zmian w tegorocznych rozliczeniach PIT wynikających z wprowadzenia Polskiego Ładu. Badanie przeprowadzone przez SW Research na zlecenie e-pity wyraźnie wskazuje, że Polacy są zdezorientowani i nie poruszają się sprawnie po nowej, podatkowej rzeczywistości. A przynajmniej część z nich powinna – ponad ¼ badanych (25,4%) deklaruje, że będzie rozliczać się samodzielnie. Stawką jest zwrot lub zapłata podatku, a pomimo wielu zmian wprowadzonych przez rząd, nadal są sposoby na to, by kwotę tego podatku realnie obniżyć.
    Maksymalna cena gazu w 2023 roku - rząd przyjął projekt
    Maksymalna cena gazu. Rada Ministrów przyjęła 25 listopada 2022 r. projekt ustawy o szczególnej ochronie odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu, który zakłada utrzymanie cen usług gazu i dystrybucji w 2023 r. na poziomie z 2022 r. i wprowadza mechanizm rekompensat dla przedsiębiorstw energetycznych, podało Centrum Informacyjne Rządu (CIR).
    Zamknięcie roku 2022 [szkolenie]
    Zamknięcie roku 2022. Zapraszamy na bardzo praktyczne szkolenie on-line, podczas którego szczegółowo omówimy najważniejsze zagadnienia związane z praktycznym stosowaniem przepisów rachunkowych podczas zamknięcia roku w zakresie zdarzeń po dniu bilansowym.
    Modernizacja KAS w latach 2023-2025 ma kosztować 3 mld zł
    KAS. 3 mld zł ma kosztować realizacja programu modernizacji Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) w latach 2023-2025 - wynika z informacji o projekcie uchwały w tej sprawie, zamieszczonej w piątek na stronie KPRM w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
    TSUE przyznał rację Polsce w kwestii akcyzy
    Polski warunek stosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy przy imporcie zwolnionego od akcyzy alkoholu używanego do produkcji leków jest zgodny z unijnym prawem. Trybunał Sprawiedliwości UE oddalił skargę Komisji przeciwko Polsce, kończąc długoletni spór z KE.
    KSeF. Rewolucja w fakturach już niebawem [kompendium]
    KSeF, czyli Krajowy System e-Faktur ma zapewnić bezpieczeństwo i ułatwić rozliczenia. Zmiana jest rewolucyjna, przedsiębiorcy muszą się przygotować.
    Opłata deszczowa – kto płaci podatek od deszczu?
    Opłata deszczowa to w praktyce nowy podatek. Powstał 1 stycznia 2018 roku w wyniku znowelizowania ustawy Prawo wodne. Obecnie planowane są zmiany, które mają obowiązywać od 2023 roku.