| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > ABC > Bezskuteczność egzekucji wobec spółki

Bezskuteczność egzekucji wobec spółki

Kto odpowiada za zaległości podatkowe spółek z o.o., spółek z o.o. w organizacji, spółek akcyjnych i spółek akcyjnych w organizacji? Co należy rozumieć przez pojęcie „bezskuteczność egzekucji”?

Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna (art. 116 § 1 ordynacji podatkowej). Z tego powodu dla członków zarządów spółek kapitałowych istotne znaczenie ma prawidłowy sposób rozumienia pojęcia „egzekucja bezskuteczna”.

Rozbieżne orzecznictwo

W praktyce stosowania art. 116 § 1 ordynacji podatkowej (o.p.) wyłonił się problem, w jaki sposób organ podatkowy ma wykazać bezskuteczność egzekucji. Ukształtowały się bowiem w tym zakresie dwa przeciwstawne poglądy, co doprowadziło do rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Pierwszy pogląd zakłada, iż bezskuteczność egzekucji wymaga formalnego jej stwierdzenia, tj. wszczęcia i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dla uzasadnienia słuszności tego poglądu wskazuje się zwykle, iż w prawie podatkowym i innych aktach normatywnych brak jest definicji bezskuteczności egzekucji. W związku z tym przy definiowaniu tego pojęcia powstaje konieczność odwołania się do języka potocznego, w którym pojęcie to związane jest z wszczęciem postępowania mającego na celu przymusowe ściągnięcie należności. Wiąże się to z obowiązkiem formalnego wszczęcia i prowadzenia egzekucji na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego albo ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz formalnego stwierdzenia jej bezskuteczności. Rozwiązanie to - zdaniem jego zwolenników - daje pewność, że nie zachodzi możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z majątku spółki. Dopiero uzyskanie tej pewności pozwala organom podatkowym na wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki kapitałowej. Formalne stwierdzenie bezskuteczności spełnia zatem funkcję gwarancyjną i zabezpieczającą, chroniąc osoby trzecie przed przedwczesnym i nieuzasadnionym orzeczeniem o ich odpowiedzialności.

Drugi pogląd opiera się na orzecznictwie wypracowanym na gruncie art. 299 § 1 kodeksu spółek handlowych. Uregulowana w tym przepisie odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o. ma miejsce w przypadku ustalenia na podstawie każdego dowodu bezskuteczności egzekucji wobec spółki. Zwolennicy tego poglądu na gruncie prawa podatkowego wskazują, iż wymóg formalnego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie, a organy podatkowe mogą bezskuteczność egzekucji wykazać za pomocą wszystkich obiektywnych dowodów, wskazujących, że spółka nie posiada majątku, z którego możliwe jest zaspokojenie należności publicznoprawnych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych można było znaleźć orzeczenia opowiadające się zarówno za pierwszym, jak i drugim z przedstawionych poglądów. Mając na uwadze istniejące w orzecznictwie rozbieżności Prezes NSA wnioskiem z 29 sierpnia 2008 r. przekazał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozstrzygnięcia zagadnienie dotyczące sposobu stwierdzenia przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 o.p. (czy bezskuteczność powinna zostać stwierdzona na podstawie formalnego aktu procesowego wydanego przez organ egzekucyjny po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, czy też ustalenie wspomnianej bezskuteczności może nastąpić na podstawie każdego dowodu).

Rozstrzygająca uchwała

Na skutek opisanego wniosku Prezesa NSA doszło do wydania orzeczenia, które jednoznacznie rozstrzyga przedstawione zagadnienie prawne (uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08). Analizując opisywane zagadnienie, NSA wskazał na istotne różnice w uregulowaniu odpowiedzialności członków zarządu na gruncie prawa podatkowego (art. 107 § 1, art. 108 § 1-4 i art. 116 § 1-4 o.p.) oraz na gruncie kodeksu spółek handlowych (art. 298 § 1-3 k.s.h.). W ocenie NSA istniejące różnice nakazują ostrożne przenoszenie poglądów dotyczących odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych, ukształtowanych w prawie cywilnym (handlowym) na grunt prawa publicznego. Dzieje się tak, ponieważ instytucja odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej została inaczej uregulowana w prawie podatkowym, w szczególności na gruncie prawa podatkowego nie ma domniemania winy członka zarządu, a organ nie bada istnienia związku przyczynowego. Odpowiedzialność członków zarządu ma charakter odpowiedzialności wyjątkowej. Ustawodawca w przypadku orzekania o odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych zaostrzył wymogi i przesłanki wydania decyzji przez konieczność przesądzenia w toku postępowania o bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki, a w art. 108 § 2 pkt 3 o.p. wprost sformułował wymóg wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tym samym w ocenie NSA dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji i wydania decyzji o odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej konieczne jest uprzednie wszczęcie egzekucji wobec spółki.Nie można bowiem bezskuteczności egzekucji stwierdzić poza postępowaniem egzekucyjnym. Za poglądem tym przemawia, zdaniem NSA, również to, że ustawodawca w art. 116 § 1 ordynacji użył określenia „jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna”.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Doradztwa Podatkowego Marcin Pietrusiński

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »