| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > TEMAT DNIA > Kiedy świadcząc umowę zlecenia lub o dzieło, płacimy VAT

Kiedy świadcząc umowę zlecenia lub o dzieło, płacimy VAT

Błędne ustalenie, że zleceniobiorca rozlicza VAT (jest podatnikiem VAT), ma poważne skutki również u nabywcy. Nie może odliczyć VAT z otrzymanej od zleceniobiorcy faktury. Zleceniobiorca nie podlega VAT, gdy w umowie zostały ustalone warunki jej wykonania, wynagrodzenie, a odpowiedzialność wobec osób trzecich za wykonanie tych czynności ponosi zleceniodawca.


Osoba fizyczna, która zawarła umowę poza prowadzoną działalnością, powinna sprawdzić, czy nie jest z tytułu tego świadczenia podatnikiem VAT. A jeśli jest, to czy może korzystać ze zwolnienia.

KROK I - sprawdzenie, czy umowa spełnia warunki, aby podatnik nie podlegał VAT

Gdy podatnik świadczy usługi na podstawie umowy o pracę, nigdy z tego tytułu nie staje się podatnikiem VAT. Wątpliwości dotyczą opodatkowania VAT niektórych czynności wykonywanych przez osoby fizyczne, zwłaszcza czynności wykonywanych w ramach umowy zlecenia i umowy o dzieło.

Opodatkowanie tych czynności wiąże się bezpośrednio z definicją działalności gospodarczej. Definicja ta została określona na potrzeby podatku od towarów i usług w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

DEFINICJA

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy.

Osoby fizyczne samodzielnie wykonujące tak zdefiniowaną działalność gospodarczą stają się podatnikami podatku od towarów i usług bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Nie wszystkie jednak czynności wykonywane przez osoby fizyczne na podstawie umów zlecenia i umów o dzieło traktuje się jako wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą.

Umowa zlecenia lub o dzieło z pracodawcą

Osoby fizyczne wykonujące czynności w ramach umów zlecenia albo umów o dzieło i jednocześnie pozostające w stosunku pracy ze zleceniodawcą nie korzystają automatycznie z wyłączenia z ustawy o podatku od towarów i usług. Muszą dokonać analizy zawartych umów pod kątem warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich. Dopiero dokonanie analizy umowy pod tym kątem pozwala na stwierdzenie, czy wykonywane przez osobę fizyczną czynności nie podlegają VAT (art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy).

Pamiętajmy, że pierwszy warunek to zaliczenie przez zleceniobiorcę obrotów do przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Rodzaje tych przychodów zostały określone w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wśród tych przychodów zostało wymienione wykonywanie usług na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:

• osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,

• właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie na potrzeby związane z tą nieruchomością.

Jeśli umowa zlecenia lub o dzieło jest wykonywana na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej, ich wykonanie zawsze stanowi działalność gospodarczą podlegającą VAT. Przy pozostałych umowach oceniamy, czy zleceniodawcę łączą ze zleceniobiorcą więzy prawne co do:

• warunków wykonywania tych czynności,

• wynagrodzenia i

• odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Pierwsze dwa z wymienionych wyżej warunków nie budzą wątpliwości. Najczęściej wątpliwości pojawiają się w odniesieniu do trzeciego z ww. warunków, tj. odpowiedzialności zlecającego za wykonywane czynności wobec osób trzecich.

Co na ten temat Ministerstwo Finansów

W przypadku umów zlecenia lub o dzieło zawieranych z własnym pracodawcą MF w wydanych broszurach informacyjnych uzależnia sposób opodatkowania od tego, czy usługi świadczone na podstawie umowy zlecenia lub o dzieło są tożsame z czynnościami wykonywanymi przez pracodawcę.

Możemy wyróżnić następujące sytuacje:

1. Gdy czynności wykonywane przez osobę fizyczną zatrudnioną na umowę zlecenia lub umowę o dzieło są tożsame z czynnościami podmiotu zlecającego wykonanie tych czynności na zewnątrz - w takiej sytuacji należy stwierdzić, że świadczący usługę (zleceniobiorca) nie ponosi odpowiedzialności wobec osób trzecich, tylko zleceniodawca.

PRZYKŁAD

Firma komputerowa podpisała z programistą umowę o dzieło na napisanie programu. Przychody z tego tytułu podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 13 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W zawartej umowie zostały określone warunki pracy w zakresie m.in. czasu pracy, a także jego wynagrodzenia. W tym przypadku mamy do czynienia z tożsamością czynności wykonywanych przez firmę i programistę. Podmiotem odpowiedzialnym wobec osób trzecich za wykonane czynności jest firma.

2. Gdy czynności wykonywane przez osobę fizyczną zatrudnioną na umowę zlecenia lub umowę o dzieło nie są tożsame z czynnościami podmiotu zlecającego wykonanie tych czynności na zewnątrz - w takiej sytuacji to świadczący usługę (zleceniobiorca) ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich, a nie zleceniodawca. Nie można zatem mówić o spełnieniu warunku odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, nawet gdyby takie klauzule znalazły się w umowie.

PRZYKŁAD

Zakład produkcyjny zatrudnia na umowę zlecenia jednego ze swoich pracowników jako osobę sprzątającą. W zawartej umowie określono warunki pracy, czas pracy, a także wynagrodzenie. Nie ma w tym przypadku tożsamości usług sprzątania z usługami świadczonymi przez zakład produkcyjny na zewnątrz. Dlatego zdaniem Ministerstwa Finansów w zakresie wykonywanych usług sprzątania wykonujący umowę jest podatnikiem VAT.

Co na ten temat sądy

Nie można do końca zgodzić się ze stanowiskiem MF. Sam fakt, że wykonywane przez pracodawcę i zleceniodawcę usługi nie są tożsame, nie może przesądzać, iż zleceniobiorca prowadzi działalność gospodarczą.

Sądy w wydawanych wyrokach wskazują, że zleceniobiorca nie jest podatnikiem samodzielnie wykonującym działalność, jeśli:

• stosunek prawny posiada cechy właściwe dla stosunku pracy, tj. podporządkowanie pracownika pracodawcy, wymóg osobistego świadczenia pracy oraz obciążenie podmiotu zatrudniającego ryzykiem prowadzenia zakładu pracy, czyli odpowiedzialnością pracodawcy za szkody wyrządzone osobom trzecim przez pracownika w trakcie pracy (NSA w wyroku z 17 października 2006 r., sygn. akt l FSK 86/06, WSA w Bydgoszczy w wyroku z 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt l SA/Bd 111/07);

• nie wykonuje swojej działalności jako przedsiębiorca działający w warunkach niepewności, np. co do popytu, konkurencji oraz ostatecznego rezultatu finansowego podjętej działalności. Innymi słowy, czynnikiem wyróżniającym działalność gospodarczą prowadzoną w sposób samodzielny jest element ryzyka ekonomicznego podjętej działalności (np. ETS w sprawie C-325/85 oraz C-202/90);

• prowadząc działalność na rzecz określonego podmiotu, korzysta wyłącznie lub przede wszystkim z organizacji i infrastruktury podmiotu, na rzecz którego działalność jest prowadzona, gdy nie ponosi ekonomicznego ryzyka działalności, jak również nie ponosi odpowiedzialności wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością (WSA w Poznaniu w wyroku z 22 lutego 2007 r., sygn. akt l SA/Po 126/06).

Dlatego gdy zleceniobiorca, który świadczy usługi sprzątania na rzecz swojego pracodawcy, korzysta z jego sprzętów, środków czystości, wykonuje ją osobiście, to nie możemy mówić, że wykonuje działalność gospodarczą.

Jak już zostało wspomniane, zapis, że zleceniodawca ponosi odpowiedzialność za działania zleceniobiorcy wobec osób trzecich, nie jest konieczny, aby uznać, iż nie jest to działalność gospodarcza (decyduje charakter czynności), jednak w trakcie kontroli taki zapis może stanowić ważny argument w sporze z organami podatkowymi.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Józef Edmund Nowicki

CONEXIS Kancelaria Zamówień Publicznych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »