Prawo do odliczenia podatku naliczonego stanowi jedno z podstawowych uprawnień podatnika VAT. Pozwala ono na realizację fundamentalnej zasady neutralności VAT, która oznacza, że ciężar podatku zostaje przeniesiony na ostatecznych odbiorców towarów lub usług, czyli konsumentów. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku gdy w danym okresie rozliczeniowym łączna kwota podatku naliczonego przewyższa kwotę podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy (zwrot pośredni). Podatnik może również wnioskować o zwrot różnicy na rachunek bankowy (zwrot bezpośredni). Od wyłącznej decyzji podatnika zależy to, czy nadwyżka podatku naliczonego nad należnym zostanie mu zwrócona na rachunek bankowy, czy przeniesiona do rozliczenia na następny okres rozliczeniowy. Termin bezpośredniego zwrotu nadwyżki VAT naliczonego nie jest jednolity.
Termin podstawowy
W zależności od wskazanych w ustawie o VAT okoliczności zwrot podatku naliczonego może nastąpić na rachunek bankowy podatnika w terminie 180, 60 lub 25 dni, przy czym żądane przez podatnika kwoty zwrotu mogą podlegać różnym terminom zwrotu. Zgodnie z art. 87 ust. 2 zwrot różnicy podatku następuje na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju wskazanym w zgłoszeniu identyfikacyjnym w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika. W przypadku jednak gdy zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Jeżeli przeprowadzone postępowanie wykaże zasadność zwrotu, organ podatkowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami.
Ustawodawca, ustanawiając 60-dniowy termin zwrotu podatku naliczonego, jednocześnie zastrzegł jednak wiele przypadków, w których termin ten ulega wydłużeniu do 180 dni. W rezultacie analiza obowiązujących przepisów wskazuje, że zwrot w terminie 60 dni ma charaktery wyjątkowy, a zasadniczym terminem zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym jest termin 180 dni.
Zwrot różnicy VAT w terminie 60 dni od dnia złożenia deklaracji zasadniczo następuje jedynie w zakresie tej części żądanego zwrotu, która odpowiada kwocie stanowiącej sumę:
- podatku naliczonego związanego z nabyciem towarów lub usług zaliczanych do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji,
- podatku naliczonego związanego z nabyciem gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, pod warunkiem że zostały zaliczone do środków trwałych nabywcy,
- kwoty stanowiącej 22 proc. obrotu podatnika opodatkowanego stawkami niższymi niż 22 proc. (a zatem 0,3 lub 7 proc.), w tym obrotu z tytułu otrzymania należności (zaliczek, przedpłat itd.), dla którego obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19 ust. 12 albo art. 20 ust. 3, pod warunkiem przedstawienia w urzędzie skarbowym zabezpieczenia majątkowego zgodnie z ustawowymi wytycznymi,
- kwoty stanowiącej 22 proc. obrotu z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju.
Kwota zwrotu przewyższająca tak określoną wartość podlega zwrotowi w wydłużonym terminie 180 dni. Warto wskazać, że określony w powyższy sposób limit kwoty zwrotu w terminie 60 dni może jednak ulec podwyższeniu na umotywowany wniosek podatnika złożony razem z deklaracją. Dotyczy to przypadku, gdy podwyższenie kwoty zwrotu uzasadnione jest sezonowością produkcji lub wykonywanych usług bądź skupu produktów rolnych.
Zwrot podatku naliczonego w terminie 60 dni może również nastąpić w wyniku umotywowanego wniosku podatnika, w przypadku gdy podatnik, dokonując dostawy towarów lub świadczenia usług poza terytorium kraju, nie dokonuje w kraju żadnej transakcji sprzedaży opodatkowanej.
